EU tiếp tục là đối tác đầu tư và thương mại hàng đầu Việt Nam

“Tôi rất vui mừng được chứng kiến sự phục hồi mạnh mẽ của Việt Nam trong và sau quá trình suy thoái kinh tế, và tôi tự hào nói rằng Liên minh châu Âu (EU) tiếp tục là một trong những đối tác quan trọng mang tính chiến lược của Việt Nam trên tất cả các lĩnh vực.

Báo cáo của các Tham tán Thương mại EU, hay còn gọi là Sách Xanh (lá cây) 2010, khẳng định EU vẫn tiếp tục là một đối tác đầu tư và thương mại hàng đầu của Việt Nam trong năm 2009, là thị trường xuất khẩu lớn thứ hai của các mặt hàng Việt Nam và là nhà đầu tư lớn thứ hai (vốn FDI thực hiện) bất chấp tình hình kinh tế bất lợi bên ngoài.”. Ngài Sean Doyle, Đại sứ - Trưởng Phái đoàn EU tại Việt Nam đã khẳng định như vậy tại buổi giới thiệu ấn phẩm Sách Xanh 2010 vừa qua tại Hà Nội.

Ấn phẩm Sách Xanh 2010 mô tả Việt Nam đã thành công như thế nào để vượt qua khủng hoảng kinh tế mà những tác động tiêu cực của nó cho dù đã được giảm nhẹ phần nào bởi các biện pháp thích hợp của chính phủ, vẫn sẽ tiếp tục được cảm nhận trong năm 2010. “Chính phủ Việt Nam xứng đáng được khen ngợi cho bức tranh kinh tế thành công của đất nước trong năm 2009 và đầu năm 2010. Trong bối cảnh của các khủng hoảng kinh tế và sụt giảm thương mại trên thế giới, tăng trưởng GDP ở Việt Nam vẫn được duy trì và hoạt động xuất khẩu, cho dù bị sụt giảm, vẫn duy trì ở mức cao hơn mức trung bình trong khu vực do chính phủ đã có những biện pháp chính sách mạnh dạn,” Ngài Sean Doyle nói.

Tuy nhiên, báo cáo cũng chỉ ra những yếu kém của nền kinh tế được bộc lộ trong cuộc khủng hoảng và sự cần thiết cho việc tái cơ cấu một cách mau lẹ, đặc biệt là đối với các doanh nghiệp nhà nước, để có thể mang đến sự tăng trưởng bền vững và tính cạnh tranh được gia tăng. Thâm hụt ngân sách quốc gia, sự quay trở lại của lạm phát, và thâm hụt thương mại ngày càng nới rộng là những thách thức mà Việt Nam phải đối mặt trong năm 2009 và còn tiếp tục phải giải quyết trong năm 2010.

Báo cáo cũng bày tỏ sự đồng tình với những phân tích khác rằng Việt Nam đã lỡ cơ hội tái cơ cấu khu vực công của mình, mà ở đó tiếp tục chứng kiến sự suy giảm của sản xuất, giảm sút xuất khẩu và tạo ra được ít việc làm hơn so với các công ty tư nhân và các doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài trong năm 2009. Trong khi các biện pháp kích thích là cần thiết để duy trì tăng trưởng, tuy vậy chúng đã đi hơi quá đà khi dành ưu đãi cho các doanh nghiệp nhà nước kém sức cạnh tranh và tạo ra áp lực lạm phát cho năm 2010 cũng như thời gian sau đó.

Theo Sách Xanh 2010, một trong số những thử thách có liên quan trực tiếp đến các vấn đề thương mại là: thâm hụt thương mại 12.2 tỉ đô la là do hoạt động xuất khẩu của Việt Nam giảm (-9.7% theo số liệu của Cục Thống kê Việt Nam). Trong bối cảnh này, Sách Xanh 2010 cho rằng giá của hàng hóa thế giới giảm cũng góp phần vào thâm hụt thương mại của Việt Nam năm 2009. Một trong số những khuyến nghị của Sách Xanh đối với Chính phủ Việt Nam là thay vì tập trung vào giảm nhập khẩu hàng tiêu dùng thì đầu tư nhiều hơn trong việc hỗ trợ thiết lập những chuỗi cung cấp tại địa phương cho các nghành định hướng xuất khẩu của Việt Nam.

So với các đối tác khác - thì quan hệ thương mại với EU chỉ chịu ảnh hưởng ở mức trung bình (gây ra bởi khủng hoảng), với xuất khẩu của Việt Nam (sang EU) giảm 14.4% và nhập khẩu (của Việt Nam từ EU) tăng 2.2%. EU, theo sát Mỹ vẫn là thị trường nước ngoài lớn thứ hai đối với các sản phẩm của Việt Nam, tiêu thụ khoảng 20.4% các sản phẩm sản xuất tại Việt Nam năm 2009. Điều này khẳng định sự vững mạnh trong quan hệ thương mại giữa EU và Việt Nam.

EU tiếp tục là một trong những thị trường nước ngoài quan trọng nhất của mặt hàng giầy da và thủy sản Việt Nam với giá trị nhập khẩu giầy da đạt 1.9 tỉ đô la Mỹ và thủy sản đạt 1.1 tỉ đô la Mỹ. EU cũng tiếp tục trở thành nhà nhập khẩu hàng dệt may lớn thứ hai của Việt Nam (giá trị nhập khẩu hàng dệt may đạt 1.7 tỉ, giảm 3.1% so với năm trước).

Việt Nam cũng tiếp tục hưởng thặng dư thương mại trị giá 3.77 tỉ euro trong quan hệ thương mại hai chiều với EU. Quả thực, quan hệ thương mại với EU góp phần làm giảm thâm hụt thương mại của Việt Nam. Trên thực tế, thâm hụt thương mại của Việt Nam phần lớn là do cán cân thương mại bất cân bằng với Trung Quốc: trong tổng số 12.2 tỉ đô la thâm hụt thương mại của Việt Nam năm 2009 thì có đến 11.3 tỉ đô la là do thâm hụt với Trung Quốc.

Sách Xanh nhấn mạnh rằng việc thiếu chuỗi cung cấp nội địa (việc này buộc Việt Nam phải nhập khẩu số lượng lớn máy móc và nguyên liệu thô - khoảng 90% trong tổng số hàng nhập khẩu) vẫn còn là một thử thách chính để kiềm chế thâm hụt thương mại và các vấn đề liên quan (ví dụ như khan hiếm dự trữ ngoại tệ, thâm hụt ngân sách và sự dao động tỉ giá…).

Sách Xanh cũng bao gồm những phân tích chi tiết về môi trường pháp lý cũng như những tiến triển chính của các ngành kinh tế chủ lực của đất nước như: dệt may, giầy da, thủy sản, dược phẩm và ngân hàng, vân vân…

“Báo cáo của các Tham tán Thương mại EU 2010” hay “Sách Xanh 2010” là một ấn phẩm thường niên do Phái đoàn Liên minh châu Âu tại Việt Nam và các sứ quán thành viên EU tại Hà Nội phối hợp xuất bản. Cuốn sách trình bày sự phân tích sâu sắc về những phát triển kinh tế và thương mại của Việt Nam trong năm 2009 và Quí 1 năm 2010 và còn đưa ra quan điểm chuyên môn về một số những ngành chính trong nền kinh tế Việt Nam.

Mai Ngọc