Giá cả chịu nhiều áp lực

Cơ quan quản lý nhà nước hết sức cảnh giác ứng phó với tình trạng giá cả tăng cao do khan hiếm hàng hay đơn giản la do yếu tố tâm lý. Chỉ cần một vài mặt hàng sốt giá cũng tác động không nhỏ tới chỉ số CPI, và có thể đẩy giá cả vào những vòng xoáy tăng giá khó kiểm soát.

Tốc độ tăng CPI được kiềm chế

Tại hai thị trường lớn nhất là Hà Nội và TP. HCM, chỉ số tăng giá tiêu dùng tháng 1 được công bố sớm cho thấy những con số khá bất ngờ. Chỉ số giá tiêu dùng tháng 1/2010 của Hà Nội tăng 1,3% so với tháng trước và tăng 7,96% so với cùng kỳ năm 2009.

Tháng 1 là tháng giáp Tết nguyên đán nên giá các mặt hàng như thực phẩm, đồ uống, giá cước vận tải… có xu hướng tăng do nhu cầu tiêu dùng tăng mạnh. Dự đoán của các chuyên gia Cục Thống kê thành phố Hà Nội, giá thực phẩm Tết sẽ tiếp tục tăng cao từ 5 đến 7% trong thời gian tới, song, giá các mặt hàng điện tử, đồ gia dụng sẽ không tăng do có nhiều chương trình khuyến mãi của các trung tâm, siêu thị lớn trong dịp trước Tết; một số dịch vụ như cắt uốn tóc, giặt là hiện nay chưa có biến động nhiều, nhưng những ngày giáp Tết sẽ tăng cao từ 5 đến 10%.

Cục Thống kê Tp.HCM cũng công bố chỉ số giá tiêu dùng tại thành phố tháng 1/2010 đã tăng 1,27% so với tháng trước. So với cách đây 1 năm, chỉ số giá trên địa bàn có mức tăng 9,05%. Tháng 1/2010 là tháng giáp Tết Canh Dần nên hầu hết các nhóm hàng đều có mức tăng. Tăng cao nhất là nhóm hàng ăn và dịch vụ ăn uống (+1,97%), nhóm nhà ở-điện nước-chất đốt-vật liệu xây dựng (+1,9%), nhóm văn hóa thể thao giải trí (+1,08%), nhóm hàng hóa và dịch vụ khác (+3,91%), nhóm đồ uống và thuốc lá (+1,32%). Các chuyên gia thị trường nhận định giá đường, sữa, trứng và đậu các loại đang có xu hướng tăng cao do nhu cầu nguyên liệu làm bánh mứt Tết.

Đáng chú ý, trong tháng, giá vàng giảm 3,62% so với tháng trước, song tăng 52,6% so cùng kỳ năm 2009; giá đôla Mỹ cũng giảm 0,28% so tháng trước, nhưng tăng 10,97% so cùng kỳ năm trước.

Áp lực tăng giá

Ngành Công thương các địa phương đã đưa ra các kế hoạch hỗ trợ doanh nghiệp dự trữ hàng, nhằm mục tiêu bình ổn giá trong dịp tết Nguyên đán, thời điểm hàng năm giá cả biến động mạnh nhất theo xu hướng tăng. Bảo đảm nguồn hàng tốt để phục vụ trong dịp tết tránh tình trạng khan hiếm hàng, có thể ngăn chặn những cơn sốt cục bộ tại một thời điểm. Nhưng áp lực tăng giá đang đến từ nhiều hướng khác nhau, cần những giải pháp căn cơ hơn.

Một loạt các nguyên nhiên liệu đầu vào vừa trải qua đợt tăng giá trong tháng 1, có thể gây nên hiệu ứng tăng giá đối với các ngành sản xuất, dịch vụ khác. Kể từ 14/1,giá xăng dầu bán lẻ tại thị trường Việt Nam đã chính thức được điều chỉnh tăng từ 300-450 đồng/lít và là lần tăng giá đầu tiên trong năm 2010. Giá xăng bất ngờ tăng được dự báo sẽ gây nên một sức ép rất lớn tới giá cả hàng hoá, nhất là trong bối cảnh Tết nguyên đán Canh Dần đang đến gần, lãi suất ngân hàng tăng nóng như hiện nay.

Tập đoàn Công nghiệp Than và Khoáng sản Việt Nam cũng vừa đề xuất tăng giá bán than lên 40% đối với sản xuất điện. Nguyên nhân khiến TKV phải tăng giá giá bán than do chi phí ngày càng cao và thiếu vốn đầu tư. Ngành điện cũng đã kiến nghị Thủ tướng Chính phủ được điều hành giá điện theo cơ chế thị trường.

Theo số liệu của ngành than, so với giá thành năm 2008, giá bán than cho ngành điện hiện nay mới bằng 58% chi phí sản xuất. Nếu không điều chỉnh tăng giá bán thì càng về sau, tỉ lệ cần bù lỗ càng lớn, do trong thời gian quá dài ngành than không được điều chỉnh giá bán. Hơn nữa, năm 2010, ngành than cần tới 31.000 tỉ đồng để đầu tư. Chính vì vậy, việc tăng giá bán than cho ngành điện rất cần thiết để có nguồn vốn đối ứng cho đầu tư. Từ trước đến nay, TKV không có các khoản vốn ODA hay vốn ưu đãi để đầu tư. Toàn bộ vốn đầu tư của tập đoàn phải lấy từ lợi nhuận của than xuất khẩu.

Theo Đề án giá điện 2010 của EVN trình Bộ Công Thương, EVN đề xuất 4 phương án tăng giá điện tương ứng với 4 kịch bản tăng giá than. Tuy nhiên, sau khi xem xét tính hợp lý của các thông số đầu vào và căn cứ giá bán điện bình quân thực hiện cả năm 2009 (số liệu cập nhật đến hết tháng 12.2009) là 970,9đ/kWh, thay vì mức 991đ/kWh theo tính toán của EVN, Tổ điều hành giá bán điện quyết định trình Bộ Công Thương để trình Chính phủ 3 phương án tăng giá điện.

Theo trả lời báo chí của Bộ trưởng Bộ Công Thương Vũ Huy Hoàng, quan điểm của Bộ Công Thương là giá than cho điện và giá điện cần được tính toán thận trọng, đảm bảo thực hiện theo cơ chế thị trường theo chỉ đạo của Chính phủ, nhưng sẽ không gây sốc đến sản xuất và đời sống người dân. Vì vậy, các mức giá điện trình Chính phủ lần này các chuyên gia cũng thiên về đề xuất phương án 3 để tránh cho nền kinh tế chịu cú sốc mạnh.

Một vấn đề khác được giới doanh nghiệp rất quan tâm là khả năng tiếp cận vốn vay ngân hàng vẫn chưa cải thiện trong khi lãi suất tăng lên. Lãi suất danh nghĩa được khống chế theo lãi suất cơ bản của NHNN, nhưng doanh nghiệp đang phải chịu các mức phí công khai hay các chi phí ngầm khác để được vay vốn khiến lãi suất thực sự bị đẩy lên cao.

Với các kế hoạch tăng giá của các mặt hang than, điện, xăng dầu, giá vốn… sẽ kéo theo tăng giá ở các ngành sản xuất kinh doanh khác, gây áp lực lớn lên chỉ số CPI.

Cơ quan quản lý nhà nước hết sức cảnh giác ứng phó với tình trạng giá cả tăng cao do khan hiếm hang hay đơn giản la do yếu tố tâm lý. Chỉ cần một vài mặt hàng sốt giá cũng tác động không nhỏ tới chỉ số CPI, và có thể đẩy giá cả vào những vòng xoáy tăng giá khó kiểm soát.

Mới đây, Quỹ Tiền tệ quốc tế (IMF) dự báo mức lạm phát tại VN có thể lên 2 con số do tăng trưởng tín dụng mạnh. Giá hàng hóa thế giới cao trở lại cũng tác động đến giá trong nước. HSBC cũng dự đoán Việt Nam sẽ nâng lãi suất cơ bản lên cao nhất châu Á. TS. Nguyễn Đình Cung, Phó viện trưởng Viện Nghiên cứu và Quản lý kinh tế Trung ương (CIEM), cũng có nhận định cần thắt chặt tiền tệ trong năm nay. Theo ông, có thể trong năm 2009 VN đã vượt qua khủng hoảng, nên việc điều hành kinh tế và hoạt động kinh doanh phải trở lại bình thường. Chính vì vậy, những giải pháp kích thích kinh tế cần phải được loại bỏ. Việc thắt chặt tín dụng, tăng lãi suất là phải tính đến nhưng phải nhìn cả tác động hai mặt của nó. Việc thắt chặt tín dụng giải pháp phải làm trong năm nay vì lợi ích tổng thể của nền kinh tế.

Lê Minh