Cảnh báo sớm nguy cơ bị kiện bán phá giá

Những năm gần đây, song song với thương mại toàn cầu ngày càng tự do hoá thì các biện pháp chống bán phá giá (CBPG) cũng được áp dụng ngày càng tăng. Để giảm thiệt hại do các vụ kiện CBPG gây ra đối với Việt Nam, Cục Quản lý cạnh tranh (Bộ Công Thương) đã xây dựng hệ thống cảnh báo sớm đối với các vụ kiện CBPG đối với hàng hoá xuất khẩu.

Hệ thống cảnh báo được coi là “lá chắn” phòng vệ hữu ích đối với các doanh nghiệp luôn phải đối phó với nguy cơ bị kiện.

Ngày càng nhiều rào cản

Ông Bạch Văn Mừng, cục trưởng Cục Quản lý cạnh tranh (Bộ Công Thương) cho biết: Việc hoàn thiện chính sách mở cửa, hội nhập với nền kinh tế thế giới đồng thời do các sản phẩm xuất khẩu của Việt Nam có lợi thế so sánh về giá nhân công rẻ... đã góp phần tạo ra khả năng cạnh tranh cao cho những sản phẩm này trên thị trường quốc tế và đã đẩy những ngành công nghiệp nội địa của nước nhập khẩu rơi vào thế bất lợi, khiến họ phải sử dụng biện pháp chống bán phá giá để đối phó.

Ông Lê Danh Vĩnh - Thứ trưởng Bộ Công Thương cũng cho biết: Chống bán phá giá, chống trợ cấp và tự vệ là những lĩnh vực còn rất mới đối với doanh nghiệp Việt Nam. Trong thời gian vừa qua, doanh nghiệp xuất khẩu của Việt Nam đã gặp không ít khó khăn khi phải đối mặt với các vụ kiện chống bán phá giá, chống trợ cấp và tự vệ của nước ngoài, đặc biệt là các mặt hàng có kim ngạch xuất khẩu lớn như: cá tra, basa, tôm và da giầy…

Theo quy định của WTO, mặt hàng nhập khẩu có thể bị kiện chống bán phá giá nếu chiếm tỷ trọng trên 3% tổng hàng hóa nhập khẩu tương tự vào nước nhập khẩu. Và, các nhà sản xuất ủng hộ đơn kiện phải có sản lượng sản phẩm tương tự chiếm ít nhất 25% tổng sản lượng sản phẩm tương tự của toàn bộ ngành sản xuất trong nước.

Kể từ năm 1994 đến nay, con số các vụ kiện đã lên đến 31 vụ, trong đó có nhiều mặt hàng xuất khẩu lớn. Một số biện pháp chống bán phá giá đã và đang bị lạm dụng như là các hàng rào phi thuế quan để bảo hộ các ngành sản xuất trong nước.

Theo nguồn tin từ Bộ Công Thương, phần lớn các vụ kiện chống bán phá giá đã gây ra những tác động lớn cho nền kinh tế, thể hiện ở sự tốn kém tài chính khi các doanh nghiệp Việt Nam phải thuê luật sư tư vấn, tham gia tố tụng. Bên cạnh đó, kim ngạch xuất khẩu cũng bị giảm đi do các doanh nghiệp nhập khẩu đều có xu hướng cắt giảm việc nhập khẩu hàng hóa là đối tượng đang bị điều tra do có những lo ngại về nguy cơ phải trả thêm các khoản thuế chống bán phá giá khi nhập khẩu. Các tác động kinh tế không chỉ dừng lại ở các nhà sản xuất sản phẩm bị kiện chống bán phá giá mà lan rộng sang các ngành công nghiệp khác. Đó chính là phản ứng mang tính dây chuyền của các ngành công nghiệp sử dụng các sản phẩm bị điều tra bán phá giá làm nguyên liệu đầu vào.

Hệ thống cảnh báo sớm

Để giảm các thiệt hại do các vụ kiện chống bán phá giá gây ra đối với các hàng hoá xuất khẩu của Việt Nam đồng thời giúp cho doanh nghiệp có thêm thời gian chuẩn bị và chủ động phòng tránh các vụ kiện có thể xảy ra, một trong những giải pháp mà Cục Quản lý cạnh tranh đưa ra là nhanh chóng xây dựng một hệ thống cảnh báo sớm đối với các vụ kiện chống bán phá giá của nước ngoài đối với hàng hoá xuất khẩu của Việt Nam.

Hiện nay hệ thống đang trong giai đoạn thử nghiệm và sẽ được hoàn thiện trong thời gian tới. Thông tin về hệ thống cảnh báo sớm có thể được truy cập trên website www.canhbaosom.vn hoặc www.earlywarning.vn.

Ông Mừng cho biết, hệ thống sẽ cung cấp thông tin về quy định pháp lý ở những thị trường xuất khẩu trọng điểm nhằm cảnh báo cho doanh nghiệp xuất khẩu nguy cơ bị kiện chống bán phá giá tại các thị trường này.

Chương trình gồm 3 giai đoạn. Giai đoạn 1, hệ thống sẽ vận hành thử nghiệm cho 300 mã hàng trong số năm ngành hàng gồm dệt may, da giày, thủy sản, đồ gỗ, dây cáp điện tại hai thị trường Mỹ và EU. Giai đoạn 2 dự kiến sẽ được thực hiện vào đầu năm 2011 để mở rộng hệ thống cảnh báo ra 10 ngành hàng và 5 thị trường, trong đó có Nhật Bản, Hàn Quốc, Ấn Độ, Brazil và Argentina… Trong giai đoạn 3, hệ thống được mở rộng cho 20 ngành hàng và 10 thị trường, cung cấp thông tin về xuất nhập khẩu cũng như phân tích theo yêu cầu doanh nghiệp.

Ông Lê Danh Vĩnh đánh giá, hệ thống cảnh báo giúp doanh nghiệp biết mặt hàng đang xuất khẩu có nguy cơ bị kiện như thế nào để điều chỉnh kim ngạch xuất khẩu và giá bán cũng như có các thị trường dự phòng. Ngoài ra, hệ thống cũng cung cấp thông tin hữu hiệu cho doanh nghiệp chủ động đủ nguồn lực để theo đuổi vụ kiện một cách hiệu quả.

Bên cạnh đó, một số doanh nghiệp cho rằng trước khi đưa ra mức cảnh báo đỏ (mức cảnh báo nguy cơ cao bị kiện) công khai trên trang web, Cục Quản lý cạnh tranh nên tham khảo ý kiến và thông tin của các hiệp hội vì một số doanh nghiệp nước ngoài có thể lợi dụng báo động đỏ để làm chứng cứ khởi kiện hoặc ép giá.