Gỡ khó về tiếp cận vốn tín dụng cho doanh nghiệp nhỏ và vừa
Đến nay tiếp cận tín dụng của các doanh nghiệp nhỏ và vừa (DNNVV) vẫn được xác định là một trong những khó khăn lớn nhất trong hoạt động mặc dù có nhiều chủ trương và giải pháp tích cực được đưa ra.
Nút thắt trong sự tương tác
Số liệu được Bộ Kế hoạch và Đầu tư chia sẻ tại Hội thảo “Nâng cao năng lực toàn diện cho DNNVV tiếp cận tín dụng” do Bộ này phối hợp với Ngân hàng KasikornBank (Thái Lan) tổ chức mới đây tại Hà Nội cho thấy: tỷ lệ dư nợ cho vay DNNVV mới chỉ chiếm trung bình khoảng 22-25% tổng dư nợ cho vay toàn bộ nền kinh tế trong giai đoạn 2012-2017. Thực tế chỉ có khoảng hơn 30% DNNVV tiếp cận được với nguồn vốn tín dụng ngân hàng. Số DNNVV còn lại phải chật vật xoay xở với nguồn vốn tự có hoặc vẫn phải vay từ các nguồn vốn khác với chi phí lãi suất rất cao, nhiều rủi ro. Tình trạng đó ảnh hưởng tới kế hoạch và cơ hội mở rộng sản xuất kinh doanh của khu vực này.
Theo TS. Cấn Văn Lực - Chuyên gia Kinh tế trưởng Ngân hàng TMCP Đầu tư và Phát triển Việt Nam (BIDV) kiêm Giám đốc Trường Đào tạo BIDV: tình trạng trên có nguyên nhân đến từ cả hai phía. Về phía các các TCTD, ông cho rằng một số TCTD chưa thực sự “mặn mà” đối với khách hàng SMEs, một phần do quy mô và hiệu quả tín dụng không cao, trong khi rủi ro và chi phí hoạt động cao. Các TCTD chưa có các sản phẩm - dịch vụ chuyên biệt cho nhóm khách hàng SMEs; sản phẩm chưa đa dạng, linh hoạt. Thủ tục tín dụng còn rườm rà, phức tạp. Mặt khác, khi các TCTD đang trong quá trình tái cơ cấu, thay đổi chiến lược thì đó cũng là một trong số nguyên nhân dẫn đến cản trở việc tiếp cận nguồn vốn tín dụng của DNNVV.
Các nguyên nhân từ chính các DNNVV được chuyên gia này phân tích gồm: Trình độ quản lý yếu kém, công nghệ lạc hậu; Trình độ lao động và năng suất lao động thấp; Thông tin kém minh bạch, khả năng đáp ứng đủ điều kiện hồ sơ vay vốn từ các TCTD còn hạn chế; Thiếu chiến lược KD, phương án kinh doanh chưa khả thi; Chủ yếu thanh toán tiền mặt nên TCTD khó kiểm soát dòng tiền; Thiếu tài sản đảm bảo; Chưa có thói quen mua bảo hiểm rủi ro; Thiếu hiểu biết về chính sách, sản phẩm - dịch vụ và các gói của các TCTD, các chương trình bảo lãnh, hỗ trợ của Chính phủ/hiệp hội…
Như vậy có thể thấy, điểm nghẽn tồn tại dai dẳng vẫn nằm ở chính những nút thắt trong tương tác giữa hai phía ngân hàng và doanh nghiệp, và theo Thứ trưởng Bộ Kế hoạch và Đầu tư - ông Nguyễn Văn Hiếu: hóa giải được những nút thắt này thì sẽ khai thông được cửa cho vay đối với các DNNVV của các ngân hàng, còn phía DN thì cũng sẽ rộng mở cơ hội tiếp cận nguồn tín dụng chính thức cho phát triển.
Ngân hàng chủ động
Ở vai người trực tiếp cho vay, đại diện một số ngân hàng thương mại khẳng định đang nỗ lực đưa ra các giải pháp chủ động tiếp cận đối tượng khách hàng là nhóm DNNVV, cố gắng đưa ra nhiều chương trình, sản phẩm ưu tiên hỗ trợ cho đối tượng này nhằm đáp ứng nhu cầu vốn sản xuất kinh doanh của DN, cởi mở cho vay đối với các DN khởi nghiệp có tiềm năng hoặc tìm phương án cho vay hợp lý.
Theo ông Bùi Xuân Hương, Phó Giám đốc Trung tâm tín dụng Ngân hàng HD Bank cho biết ngân hàng này đang cho vay DN xuất khẩu với lãi suất từ 6,5 – 7%, bên cạnh đó, ngân hàng này cũng đang xem xét đề xuất ý tưởng phối hợp với Quỹ Phát triển DNNVV triển khai cho vay đối với các DN đầu tư xây chuồng trại để cho thuê lại theo hướng tách gói cho vay vốn đầu tư vào trang trại và máy móc thiết bị riêng biệt để giảm lãi suất bình quân cho DN.
Đại diện cho Quỹ Phát triển DNNVV, bà Hoàng Thị Hồng, đại diện Quỹ Phát triển doanh nghiệp, Bộ Kế hoạch và Đầu tư cũng cho biết, để thúc đẩy minh bạch trong hoạt động giúp hỗ trợ DNNVV, Quỹ đang phối hợp với ngân hàng nhận ủy thác ứng dụng công nghệ thông tin để triển khai chương trình tiếp nhận, xử lý hồ sơ vay vốn của DNNVV trực tuyến.
Bàn về các giải pháp tháo gỡ vướng mắc, nâng cao cơ hội cho các DNNVV tiếp cận nguồn vốn tín dụng, nhiều ý kiến chuyên gia cho rằng, Ngân hàng Nhà nước cần nghiên cứu giảm các thủ tục về giao dịch đảm bảo, không bắt buộc phải làm nhiều thủ tục và công chứng nhiều tài liệu như hiện nay. Tập trung phân cấp giao quyền cho chính quyền cơ sở xác nhận tình trạng tài sản, đất đai của người dân và doanh nghiệp làm cơ sở để làm tài sản đảm bảo vay vốn. Bên cạnh đó, nên tiếp tục giao quyền chủ động và phân cấp mạnh mẽ hơn nữa, xác định được đối tượng chịu trách nhiệm đến cùng trong quan hệ tín dụng với DNNVV ở các ngân hàng thương mại. Đồng thời cần điều chỉnh mức độ ưu tiên theo hướng đánh giá được các dự án có tính khả thi cao làm cơ sở cho vay thay vì xác định điều kiện cho vay cao nhất là tài sản đảm bảo như hiện nay. Đồng thời, các chính sách hỗ trợ tín dụng cần phải có các tiêu chí rõ ràng, dễ hiểu.
Theo thứ trưởng Nguyễn Văn Hiếu: “Cần xây dựng cơ chế chia sẻ thông tin của các bên liên quan, bao gồm các cơ quan thuế, đăng ký doanh nghiệp, thông tin tín dụng ngân hàng... qua đó, giúp các ngân hàng và DNNVV chia sẻ, minh bạch thông tin; phục vụ việc đánh giá, xếp hạng tín nhiệm và phục vụ DNNVV tốt hơn.
Nguyễn Thanh
English
