Hải quan Việt Nam: Cắt giảm 30% thủ tục hành chính

Hiệu quả của Đề án 30 trong lĩnh vực Hải quan được ghi nhận bởi những con số rất ấn tượng. Theo báo cáo của Bộ Tài chính vừa công bố, giai đoạn rà soát ưu tiên đơn giản hóa 42 thủ tục, bãi bỏ 3 thủ tục. Chi phí tuân thủ đã được cắt giảm tới 32,11%, tương đương 187 tỷ đồng.

Tổng hợp hai giai đoạn, Tổ công tác rà soát TTHC kiến nghị đơn giản hóa 179/239 thủ tục (chiếm 75%). Qua tính toán sơ bộ, nếu thực hiện các phương án đơn giản hóa thì dự kiến cắt giảm được 30% TTHC. Việc rà soát, cắt giảm cũng giảm bớt được rất nhiều thời gian, giấy tờ, hồ sơ thực hiện thủ tục hải quan.

Đến năm 2011 rút ngắn thời gian thông quan hàng hóa, giảm tỉ lệ hàng hóa thuộc diện kiểm tra thực tế xuống bằng các nước tiên tiến trong khu vực (hiện tỉ lệ này đang cao gấp hai lần trong khu vực, ba lần so với các nước EU).

Công bố bộ thủ tục hành chính ngành Hải quan

Thực hiện kế hoạch cải cách, phát triển và hiện đại hóa hải quan để đáp ứng nhu cầu thực tế, theo đề án 30 của Chính Phủ về việc đơn giản hoá thủ tục hành chính. Theo đúng yêu cầu và lộ trình đã đề ra ngành Hải quan đã là đưa ra danh mục thủ tục Hải quan theo Quyết định 1904 ngày 10/8/2009 Bộ trưởng Bộ Tài chính. Đã ban hành 239 thủ tục, bao gồm 15 thủ tục cấp Tổng cục, 27 thủ tục cấp Cục và 197 thủ tục cấp Chi cục.

Trong đó thực hiện cải cách thủ tục được chia làm hai giai đoạn; giai đoạn 1 là công bố danh mục các thủ tục, giai đoạn 2 là xác định các danh mục ưu tiên. Theo lãnh đạo Tổng cục Hải quan thì bản chất của đơn giản hóa thủ tục đối với ngành Hải quan bao gồm các nội dung như sau: Thứ nhất là loại bỏ những thủ tục không cần thiết; Thứ hai là đơn giản hóa các bước trong quy trình thủ tục; Thứ 3 là đơn giản hóa thủ tục để làm cơ sở ứng dụng CNTT; Thứ 4 là minh bạch hóa thủ tục để người dân dễ hiểu và doanh nghiệp dễ thực hiện;…

Đợt thực hiện ưu tiên lần này, Hải quan lựa chọn nhóm vấn đề thủ tục đối với hàng gia công, hàng sản xuất xuất khẩu. Do nhóm này chiếm 1/3 số tờ khai xuất nhập khẩu của ngành, đồng thời chiếm lượng kim ngạch cũng như lao động sử dụng rất đông.

Kiến nghị sửa đổi một số Thông tư của Bộ Tài chính như 116... về địa điểm làm thủ tục hải quan. Doanh nghiệp có thể được lựa chọn chi cục làm thủ tục hải quan ở cả nơi doanh nghiệp có cơ sở sản xuất lẫn nơi đóng trụ sở hoặc chi nhánh.

Về thanh khoản, cũng đơn giản một số chứng từ, trước đây phải xuất trình tờ khai xuất khẩu hoặc xuất trình chứng từ thanh toán thì nay cũng được đơn giản hóa, loại bỏ hai giấy tờ này. Điều này sẽ giảm thủ tục và tiết kiệm thời gian, chi phí cho doanh nghiệp. Đơn cử theo quy định, doanh nghiệp phải đăng ký định mức khi làm hợp đồng thủ tục nhập khẩu, thì nay sửa đổi lại là chỉ khi doanh nghiệp xuất khẩu lô hàng đầu tiên mới phải đăng ký định mức, đối với gia công hàng hóa. Theo tính toán của một tổ công tác độc lập của Chính phủ, chỉ tính riêng giảm thủ tục này thôi, sẽ giảm được 161 tỷ.

Triển khai đồng bộ các giải pháp

Để đạt được mục tiêu trên về cắt giảm thủ tục hành chính thì hải quan điện tử chính là yếu tố dẫn tới thành công đó. Sau 5 năm thực hiện thí điểm hải quan điện tử đã đạt được những thành công nhất định.

Cụ thể, sau 10 tháng thực hiện hải quan điện tử theo quyết định 102/2009/QĐ-TTg tại 13 cục hải quan các tỉnh. Tính đến 30/6/2010 số doanh nghiệp tham gia hải quan điện tử đạt gần 1.200 đơn vị, với gần 73 nghìn tờ khai, giá trị kim ngạch XNK khoảng 13,6 tỷ USD. Đây là một con số tương đối khả quan.

Để đáp ứng trước nhu cầu mới, ngành hải quan đã thúc đẩy nhanh việc tạo cơ chế thoáng, đầu tư cơ sở hạ tầng phục vụ sự phát triển của nền kinh tế. Như đấy nhanh việc xây dựng quy trình về quản lý, giám sát hải quan cảng biển quốc tế, hàng hóa chuyển phát nhanh quốc tế, quy định về địa điểm kiểm tra hàng hóa tập trung, đầu tư phương tiện hiện đại giám sát kiểm tra hải quan. Hiện tại đã đưa máy soi container tại Cát Lái (3/2010) và Hải Phòng (8/2010) vào hoạt động, đầu tư hệ thống giám sát Hải quan (camera, cân hàng hóa điện tử, máy soi hàng hóa…) ở các cửa khẩu quan trọng; Thực hiện đề án nâng cấp, đổi mới hệ thống quản lý rủi ro (đến cuối năm 2009 giảm tỷ lệ kiểm tra thực tế hàng hóa xuất nhập khẩu xuống dưới 20%, trong đó 70% các lô hàng kiểm tra thực tế hàng hóa được dựa trên tiêu chí quản lý rủi ro)…

Tổng cục Hải quan đã nâng cấp phần mềm cho phù hợp với quy định mới. Tại các đơn vị hải quan địa phương cũng cài đặt phần mềm thông quan điện tử và thực hiện đào tạo cho cán bộ hải quan và DN làm quen với phương thức xử lý thông tin trên hệ thống mới. Ngoài ra, Tổng cục Hải quan cũng cử các tổ công tác hỗ trợ triển khai để giải quyết các vướng mắc phát sinh.

Để chuẩn bị hạ tầng kỹ thuật phục vụ triển khai thủ tục hải quan điện tử được tốt hơn trong thời gian tới, ngành đang nâng cấp, bổ sung thiết bị, đường truyền đảm bảo đủ băng thông và đường dự phòng để vận hành suôn sẻ. Cùng với đó là triển khai cài đặt phần mềm thông quan điện tử, bao gồm cả đào tạo cán bộ hải quan và DN.

Cùng với việc triển khai mở rộng thủ tục Hải quan điện tử, năm 2011 ngành sẽ nâng cấp các hệ thống ứng dụng CNTT để đáp ứng việc thay đổi quy trình nghiệp vụ hải quan, tiếp tục áp dụng khai báo từ xa tại các đơn vị chưa thực hiện. Bên cạnh đó tiếp tục triển khai dự án hiện đại hóa thu nộp thuế giữa các cơ quan hải quan, kho bạc, thuế tại một số Cục Hải quan địa phương. Có như vậy, Hải quan Việt Nam mới có thể tăng sức cạnh tranh của Ngành, tạo lòng tin cho các nhà đầu tư.

Lê Hiền