Tìm bến đỗ cho dòng tiền

Người có tiền nhàn rỗi căng thẳng trước bài toán khó, đầu tư vào đâu có lợi nhuận cao đồng thời an toàn trong bối cảnh nền kinh tế nhiều biến động?

Với cơn sốt đẩy giá vàng thế giới lên đỉnh cao mọi thời đại, cũng như lập đỉnh tại thị trường Việt Nam với 38,2 triệu đồng/lượng, vàng trở thành kênh đầu tư có lợi nhuận cao nhất trong năm 2010. Chứng khoán đã xuống mức rất thấp, liệu có xuống thấp hơn, hay sẽ đi lên trong tương lai gần? Trong khi đó gửi tiết kiệm có cơ hội nhận được lãi suất cao nhưng vấp lạm phát…

Vàng vẫn là lựa chọn số 1?

So sánh tỷ suất lợi nhuận của các kênh đầu tư vàng, đô la Mỹ và chứng khoán từ đầu năm đến nay, có thể thấy kênh đầu tư vàng chiếm ưu thế tuyệt đối. Trong khoảng thời gian từ tháng 4/1 đến tháng 5/11, giá vàng đã tăng từ 1.101 USD/ounce lên 1.394 USD/ounce, tăng 27%. Tỷ giá tăng từ 17.941 đồng/USD lên 18.932 đồng/USD (theo tỷ giá chính thức), tăng 5,5%. Trong cùng thời gian, chứng khoán giảm từ 517,1 điểm xuống 457,3 điểm, giảm 12%. Tính đến cuối tháng 11, thì giá vàng đã lập đỉnh cao mọi thời đại, lên trên 1.422 USD/ounce, tỷ giá thị trường tự do trong khoảng 21.000 đồng/USD, và VNindex tiếp tục giảm xuống sát ngưỡng 420 điểm.

Đó là lý do mà vàng được ưa chuộng trên toàn thế giới và đặc biệt ưa chuộng tại Việt Nam, nơi người dân vẫn có thói quen tích trữ vàng để đề phòng rủi ro. Những người đầu tư vàng vẫn được xem là bảo thủ, nhưng năm 2010 lại cho thấy sự thắng thế của phe này với thắng lợi lớn của những người chọn vàng là kênh đầu tư. Hồi tháng 5, khi giá vàng ở mức cao, nhiều nhà đầu tư tài chính đã đưa ra lời khuyên thoái lui khỏi vàng bởi giá đã quá cao, nhưng thực thế, cơn sốt vàng cuối tháng 9 đã chứng minh ngược lại, đến cơn sốt đầu tháng 11, buộc người ta phải nhận định lại: Đối với vàng không có mức giá nào là quá cao.

Lợi thế khác nữa của vàng là tính chất vật lý của nó. Trong bối cảnh nền kinh tế thế giới chưa thoát khỏi bong ma khủng hoảng, những lo ngại mới về nợ công từ các nước khối EURO đã đẩy vàng thành tài sản quý giá nhất hiện nay. Hàng loạt các lý do khiến các nhà đầu tư quyết định mua vàng trong tình cảnh hiện này là lo ngại nợ công từ Ai Len và Bồ Đào Nha, sự rối loại của thị trường tiền tệ, lạm phát tiềm ẩn trong tương lai. Vàng còn trở nên có giá hơn sau phát biểu của giám đốc World Bank cho rằng nên quay trở lại chế độ bản vị vàng. Tại Việt Nam, Chính phủ cũng đang vật lộn với nguy cơ lạm phát, niềm tin với đồng nội tệ sụt giảm. Vàng không chỉ là phương tiện cất giữ mà còn là phương tiện thanh toán, luôn là kênh trú ẩn an toàn, thêm nữa còn có lợi nhuận cao.

Tuy nhiên, các chuyên gia cũng lưu ý về khả năng đảo chiều mạnh của vàng khi quỹ SPDR đại diện cho khối đầu tư vàng đang thực hiện bán ra. G20 cũng đạt được sự nhất trí để tránh một cuộc chiến tiền tệ, ổn định thị trường tài chính thế giới, giá vàng có thể đi xuống. Tuy nhiên, với những diễn biến bất giờ của giá vàng năm nay, thì rất có thể, vàng sẽ tiếp tục chinh phục các mức giá cao mới và là kênh đầu tư được ưa chuộng số 1.

Giữ USD hay tiền đồng?

Năm nay cũng là năm nhiều biến động của tỷ giá, trên bình diện thế giới, đồng USD mất giá so với các ngoại tệ mạnh khác, trong khu vực, USD cũng mất giá so với đồng tiền của các nước, nhưng nghịch lý lại lên giá mạnh tại Việt Nam. Từ đầu năm đến nay, NHNN đã hai lần điều chỉnh tỷ giá, tổng cộng hai lần hơn 5,5%. Trên thị trường tự do, USD còn khan hiếm và tăng nóng, hệ thống NH luôn có nhu cầu cao đối với USD lên đã đẩy lãi suất đồng tiền này lên rất cao, đồng thời đẩy mức giá mua vào USD lên mức kịch trần biên độ được phép.

Bên cạnh phương tiện thanh toán chính thức là VND, thì vàng và USD vẫn được người dân sử dụng làm phương tiện thanh toán một cách rộng rãi. Việt Nam từng trải qua những thời kỳ lạm phát phi mã, những cú sốc tiền tệ khiến người dân cảm thấy không an toàn khi nắm giữ VND. Hơn nữa, chỉ số VND/USD đang ngày càng tăng khiến mọi người thêm ngần ngại trong việc chuyển từ ngoại tệ sang VND. Người ta thích dùng USD không chỉ vì tính ổn định mà còn vì sự gọn nhẹ và tiện dụng của nó. Đương nhiên, nắm giữ USD là lựa chọn của nhiều người. Nhưng trong thực tế, USD đang mất giá trên toàn thế giới, việc nắm giữ đồng tiền này có thể không phải lựa chọn khôn ngoan.

Động thái mới nhất của NHNN về việc tăng lãi suất cơ bản lên 9%/năm và cam kết sẽ bơm ngoại tệ cho NHTM về ngắn hạn có tác động làm hạ nhiệt tỷ giá đồng thời làm giảm đà mất giá của tiền đồng. Thêm vào đó Chính phủ quyết định thả nổi lãi suất thay vì kìm giữ trong một thời gian dài, khiến lãi suất thị trường được đẩy lên. Mặt bằng lãi suất trên thị trường ở mức 13%/năm, chưa kể các chương trình khuyến mãi, chăm sóc khách hàng mà các nhà băng áp dụng, khiến người gửi tiền thực sự trở thành thượng đế. Với mức lãi suất vào hàng cao nhất thế giới, gửi tiền đồng vẫn là lựa chọn hấp dẫn. E ngại của người dân chính là tình trạng giá cả tăng khó kiểm soát, nguy cơ lạm phát khiến nội tệ mất giá, những mối lo ngại hết sức truyền thống, nhưng chưa có giải pháp thực sự căn bản để gia tăng niềm tin của người dân.

Chứng khoán hay nhà đất?

Sở hữu nhà là mục đích và thói quen lâu đời của người Việt Nam. Thiếu nhà ở trầm trọng khiến giá nhà đất, căn hộ tại các thành phố lớn đã tăng chóng mặt, tạo nên những mức lợi nhuận khó tưởng tượng cho giới đầu cơ. Tuy nhiên, tại Hà Nội và TP HCM, khi giá nhà đất đã được đẩy lên những mức rất cao, vượt xa khả năng thanh toán của những người có nhu cầu nhà ở, thì thị trường bất động sản đối diện với tình trạng đóng băng. Giá không chấp nhận giảm xuống, và ở quá xa khả năng thanh toán của người mua. Rủi ro khi đầu tư bất động sản là tình trạng chôn vốn. DN nhỏ yếu tiềm lực tài chính và giới đầu cơ dễ rơi vào tình trạng mất khả năng thanh toán khi thị trường đóng băng, NH hạn chế cho vay, và lãi suất cho vay ở mức quá cao như hiện nay.

Một đợt phục hồi của thị trường bất động sản được dự báo vào cuối năm nay nhiều khả năng không xảy ra. Thị trường vẫn đóng băng kéo dài, khi tín hiệu của NHNN là siết chặt cho vay phi sản xuất, trong đó có bất động sản. Đầu tư vào vàng hay USD, thậm chí gửi NH với lãi cao, có thể rút tiền ra nhanh chóng đang cạnh tranh với kênh đầu tư bất động sản, luôn yêu cầu nguồn vốn lớn và dài hạn. Tuy nhiên, người Việt Nam thiếu nhà ở trầm trọng, kinh nghiệm cho thấy không bao giờ bị lỗ nếu đầu tư nhà đất ở những nơi có thể ở được. Những nhà đầu tư dày dạn hy vọng sự trỗi dậy của thị trường trong năm tới, khi kinh tế vĩ mô ổn định và thị trường tan băng.

Đầu tư dài hạn vào bất động sản, nhưng đầu tư ngắn hạn như lướt sóng trên TTCK, một thói quen của dân đầu tư tại Việt Nam, cũng đang ảm đạm. Có thể nói, chứng khoán là kênh đầu tư gây thất vọng nhất trong năm nay. Thị trường đã xuống điểm rất mạnh, theo đánh giá của Công ty Chứng khoán Đại Dương (OSC), mức P/E và P/B 4 quý gần nhất của thị trường chứng khoán Việt Nam đang ở ngưỡng thấp nhất so với nhiều thị trường ở Châu Á và Mỹ. Hiện nay P/E của 50% số mã chứng khoán trên thị trường đang nhỏ hơn 8, thấp hơn cả mức thị trường ở 400 điểm trong năm 2009, mức này cũng là mức “rẻ” hơn nhiều so với bất kỳ thị trường nào khác trong khu vực. Nếu so với Hàn Quốc, Singapore, Indonesia, Đài Loan, Hồng Kông…, thì VN-Index đang đi sau khoảng 30 - 40%.

Rẻ nhưng còn có thể tiếp tục rẻ hơn, tâm lý thị trường tiếp tục đi xuống. Chỉ số giá tiêu dùng (CPI) tăng trên 1% trong tháng thứ 2 liên tiếp, dự báo CPI tháng 11 sẽ ở mức 0,8% và tình hình tỷ giá tiếp tục nóng, chính sách tiền tệ có tín hiệu thắt chặt khiến chứng khoán không có cửa đi lên. Kênh đầu tư này đang bị hút vốn sang vàng, USD, thậm chí gửi tiết kiệm. Vào năm tới, hy vọng TTCK sẽ có những bước phát triển thực chất hơn, thay vì là thị trường bị thao túng bởi các đội lái thiếu minh bạch.

Lê Minh