DN được sử dụng tờ khai sao chép trong quá trình thanh khoản, hoàn thuế

Theo báo cáo của một số cục Hải quan địa phương, hiện nay có nhiều trường hợp DN thuộc đối tượng hoàn thuế, không thu thuế nhưng làm thất lạc tờ khai XNK bản sao lưu người khai hải quan, do đó không có tờ khai bản chính xuất trình với cơ quan Hải quan trong bộ hồ sơ thanh khoản, hoàn thuế nên không được xét thanh khoản, hoàn thuế NK. Vì vậy để tháo gỡ khó khăn cho DN lại vừa đảm bảo việc quản lý chặt chẽ, tránh bị lợi dụng, vừa qua, Tổng cục Hải quan đã có ý kiến thống nhất xử lý vấn đề này.

Doanh nghiệp được hưởng lợi

Theo hướng dẫn về hồ sơ hoàn thuế tại Thông tư 79/2009/TT-BTC thì DN khi làm thủ tục thanh khoản, hoàn thuế phải nộp tờ khai XK - NK bản chính (bản lưu của người khai hải quan) trong bộ hồ sơ đề nghị thanh khoản, hoàn thuế. Cơ quan Hải quan sau khi ra quyết định hoàn thuế, không thu thuế sẽ ghi rõ trên tờ khai gốc (bản lưu của người khai hải quan) về số quyết định và số tiền đã hoàn hoặc không thu và tiến hành hoàn trả bản gốc tờ khai cho DN. Trường hợp DN đánh mất tờ khai gốc (bản lưu của người khai hải quan) sẽ không đủ điều kiện về hồ sơ được thanh khoản, hoàn thuế.

Nếu theo quy định trên, các DN làm mất tờ khai sẽ rất thiệt thòi. Vì vậy, để giải quyết vấn đề này, Tổng cục Hải quan đã dự thảo công văn hướng dẫn lấy ý kiến hải quan các địa phương, một số đơn vị thuộc Tổng cục Hải quan, đưa ra phương án xử lý.

Theo phương án này thì có thể sử dụng tờ khai sao với điều kiện: Tờ khai sao được dùng làm chứng từ trong hồ sơ thanh khoản, hoàn thuế chỉ được dùng để thanh khoản, hoàn thuế tại chính cơ quan Hải quan nơi đăng ký tờ khai và làm thủ tục sao, vì ngoài việc thanh khoản, hoàn thuế theo hồ sơ, cơ quan Hải quan còn theo dõi trên mạng Kế toán (KT559), do vậy DN không thể xử lý hoàn thuế 2 lần cho cùng một tờ khai.

DN không được phép dùng tờ khai sao để làm thủ tục XK ,trừ hoàn thuế GTGT đầu vào vì cơ quan thuế không có hệ thống theo dõi tờ khai như cơ quan Hải quan, nên sẽ dẫn đến trường hợp 1 tờ khai XK được sử dụng hoàn thuế hai lần. Bên cạnh đó, cần quy định rõ việc sao lục tờ khai chỉ được sao 1 tờ và được sao 1 lần.

Đánh giá về ưu điểm của phương án này, Tổng cục Hải quan cho rằng, có thể giải quyết khó khăn cho DN trong trường hợp đánh mất tờ khai. Tuy nhiên, nhược điểm lại chỉ có thể xử lý đối với trường hợp hoàn thuế NK hoặc XK nhưng không xử lý hoàn thuế hoặc khấu trừ thuế GTGT trong nội địa. Như vậy, sẽ dẫn đến sự không thống nhất trong hoàn thuế (bởi có trường hợp cùng một lô hàng được xử lý hoàn thuế NK nhưng không được khấu trừ thuế GTGT).

Hầu hết các ý kiến tham gia đều nhất trí với phương án này. Bởi xét về bản chất, việc yêu cầu DN nộp tờ khai bản chính cho cơ quan Hải quan khi hoàn thuế không phải để làm căn cứ hoàn thuế mà chỉ để cơ quan Hải quan ghi xác nhận đã hoàn thuế lên tờ khai đó nhằm tránh việc DN hoàn nhiều lần. Việc tránh này có thể xử lý bằng cách theo dõi cập nhật trên hệ thống kế toán KT559.

Quản lý chặt chẽ

Trên cơ sở các ý kiến đóng góp, Tổng cục Hải quan đã trình Bộ Tài chính ban hành công văn hướng dẫn Hải quan các địa phương theo hướng:

Trường hợp một số DN thuộc đối tượng hoàn thuế theo hướng dẫn tại Điều 112 Thông tư 79/2009/TT-BTC (nay là Điều113 Thông tư 194/2010/TT-BTC) bị mất tờ khai hải quan bản chính phải có văn bản đề nghị được sử dụng tờ khai sao từ tờ khai cơ quan Hải quan lưu thì cơ quan Hải quan nơi giải quyết thanh khoản, hoàn thuế giải quyết từng trường hợp cụ thể, như sau:

Trước khi nộp hồ sơ thanh khoản, hoàn thuế, DN có văn bản gửi cơ quan Hải quan nơi đăng ký tờ khai XNK bị mất và giải trình về việc mất tờ khai bản chính (bản lưu người khai hải quan) và xin sao y bản chính tờ khai bản chính (bản lưu cơ quan Hải quan) để làm thủ tục thanh khoản, hoàn thuế.

Nộp hồ sơ hoàn thuế theo quy định, trong đó tờ khai bản chính (bản lưu người khai hải quan) được thay thế bằng tờ khai sao lại từ cơ quan Hải quan -nơi đăng ký tờ khai; kèm văn bản cam kết chịu trách nhiệm trước pháp luật về việc không sử dụng tờ khai bị mất (bản chính bản lưu người khai hải quan) để thanh khoản, hoàn thuế. Nộp phạt vi phạm hành chính đối với hành vi không lưu giữ hồ sơ, chúng từ theo quy định của pháp luật hiện hành.

Đối với cơ quan Hải quan nơi đăng ký tờ khai, sau khi nhận được văn bản khai báo bị mất tờ khai của người nộp thuế, phải thực hiện kiểm tra hồ sơ và các văn bản chứng minh việc mất tờ khai, trường hợp có đủ cơ sở xác định việc khai báo là phù hợp thì trong thời hạn 5 ngày làm việc, thực hiện tiến hành xử phạt vi phạm hành chính và sao y 1 bản từ bản chính tờ khai cơ quan Hải quan lưu cho DN. Mỗi tờ khai chỉ được sao y 1 lần và 1 bản, đồng thời bộ phận sao y bản chính phải ghi chú trên tờ khai bản lưu tại cơ quan Hải quan (bản chính) để tránh sao y bản chính nhiều lần.

Bên cạnh đó, cơ quan Hải quan nơi đăng ký tờ khai phải có văn bản thông báo với Hải quan các tỉnh, thành phố về việc DN đã làm mất tờ khai, và những tờ khai được báo mất đó sẽ không có giá trị sử dụng để thanh khoản, hoàn thuế, không thu thuế XNK trên toàn quốc.

Với trường hợp người nộp thuế có gian lận, trốn thuế trong việc đề nghị thanh khoản, hoàn thuế theo tờ khai sao y bản chính, nếu phát hiện có sự gian lận cơ quan Hải quan xử lý vi phạm theo đúng quy định của pháp luật hiện hành.