Gánh nặng chi tiêu

09:49:58 | 8/3/2010

Giá cả đua nhau tăng mạnh sau dịp tết nguyên đán, cùng lúc càng mặt hàng thiết yếu như xăng dầu, than, điện… tăng giá. Gánh nặng chi tiêu đè lên vai người dân và doanh nghiệp.

Bước sang tháng 3 hàng loạt mặt hàng trên thị trường bắt đầu tăng giá, tiếp theo việc giá thực phẩm tăng mạnh nhân dịp chi tiêu quan trọng nhất trong năm. Một số mặt hàng thiết yếu như gas, sữa, sắt thép, điện, chi phí vận chuyển… tăng giá mạnh.

Giá tăng dồn dập

Trước đó, giữa tháng 1 xăng dầu tăng giá 1 lần, cuối tháng 2, xăng dầu đột ngột tiếp tục tăng giá gây phản ứng mạnh trong công luận. Giải thích của doanh nghiệp ngành này vẫn là tăng giá để để giá bán lẻ trong nước gần với giá thế giới. Nhưng đối với người tiêu dung vốn chịu áp lực lớn của giá cả tăng mạnh, thì xăng dầu là một cú sốc cho chi phí sản xuất.

Giá điện cũng được Chính phủ bật đèn xanh cho tăng giá. Giá than cũng được cho là bất hợp lý cần điều chỉnh tiệm cận giá thế giới.

Giá gas bán lẻ trong nước tăng thêm 4000 đồng/bình, dù dù giá gas thế giới vừa được công bố giảm 12,5USD so với đầu tháng 2. Tuy giá thế giới giảm, nhưng do NHNN điều chỉnh mạnh tỷ giá thêm 620 đồng/USD, nên giá gas điều chỉnh tăng thêm.

Mặt hàng sắt thép, giá nguyên liệu phôi thép trên thế giới tháng này cũng tăng 30USD so với tháng trước - đạt mức 550USD/tấn. Ngay lập tức, nhiều Cty thép cũng điều chỉnh giá tăng thêm 200.000 đồng/tấn, nâng giá thép xuất xưởng - chưa tính thuế hiện nay lên mức 12,1 – 12,2 triệu đồng/tấn.

Vinamink cũng vừa công bố việc tăng giá, khiến người tiêu dung lo ngại đối mặt với một đợt tăng giá sữa mới. Nguyên nhân tăng giá được hầu hết các nhà sản xuất, cung cấp đưa ra do ảnh hưởng tỉ giá và giá nguyên liệu cũng như chi phí sản xuất, vận chuyển tăng. Tuy nhiên, nếu xét mức giá nguyên liệu sữa bột trên thị trường thế giới hiện nay cho thấy, tuy giá nguyên liệu sữa bột thời gian gần đây đang tăng dần, đến mức 3.400 – 3.500USD/tấn, nhưng nếu so với mức giá nguyên liệu sữa bột đỉnh điểm vào giữa năm 2007 là 5.000 – 5.100USD/tấn thì giá nguyên liệu sữa hiện nay vẫn thấp hơn khoảng 1.500USD/tấn.

Khoản chênh lệch này hoàn toàn có thể bù vào các chi phí khác tăng lên như tỉ giá, chi phí sản xuất, chi phí vận chuyển. Thế nhưng, từ năm 2008 đến nay, hầu như các nhãn hiệu sữa chỉ có tăng giá chứ không đứng yên hoặc giảm giá theo giá nguyên liệu.

Áp lực lên chỉ số lạm phát

Vấn đề đặt ra là trong lúc giá cả hàng hóa, tiêu dùng sau Tết đang còn cao thì đồng loạt xăng dầu, điện, than được bật đèn xanh tăng giá. Đây là các mặt hàng đầu vào của nhiều ngành sản xuất nên tăng giá sẽ ảnh hưởng nhiều. Những mặt hàng này vẫn bị kìm giữ giá nhằm giữ ổn định chung, giá cả thực sự chưa hoàn toàn thị trường, việc tăng giá theo biến động giá thế giới là điều không tranh khỏi. Thêm vào đó, muốn đầu tư mạnh cho năng lượng, huy động các nguồn vốn cho năng lượng nhưng lại kìm giá đến dưới giá thành thì không thể thu hút được. Việc bao cấp giá với than, điện hiện nay và xăng dầu trước kia là kiểu bao cấp tràn lan, không khuyến khích sử dụng tiết kiệm, hợp lý. Khống chế giá than bán cho điện, xi măng dưới giá thành khiến khó kiểm soát được lượng tiêu thụ thực tế bao nhiêu và bao nhiêu bị đẩy ra ngoài bán kiếm lời.

Từ năm 2007, Chính phủ trình Quốc hội về việc chấm dứt bao cấp giá với xăng dầu, than, điện… Nhưng khủng hoảng kinh tế thế giới lại ập tới, rồi lạm phát trong nước lên mức cao khiến quá trình này bị hoãn lại.

Để thúc đẩy xuất khẩu, phấn đấu tăng trưởng ở mức cao nhất ngay sau khủng hoảng, mới đây Chính phủ đã điều chỉnh tỉ giá ngoại tệ theo hướng làm giảm giá nội tệ. Các mặt hàng nguyên nhiên liệu đầu vào của nền kinh tế tăng giá. Tăng trưởng tín dụng đang bị thắt chặt lại để kéo lạm phát xuống, nay lại nới rộng lên mức 25%-30% để thúc đẩy sản xuất kinh doanh… Tất cả đều gây sức ép tới chỉ số giá tiêu dùng. So với tháng 12/2009, chỉ số giá tháng này đã tăng 3,35% và tăng 8,46% so với cùng kỳ năm ngoái.

Trước tình hình giá cả biến động theo chiều hướng tăng, Thủ tướng Chính phủ yêu cầu các bộ, ngành, địa phương khẩn trương triển khai một số biện pháp nhằm hạn chế tối đa những yếu tố phát sinh làm cho lạm phát tăng cao trong năm 2010.

Thủ tướng chỉ đạo Bộ Công Thương, Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn, Bộ Xây dựng ngay trong tháng 3/2010 phải chủ động rà soát cân đối cung - cầu các loại hàng hóa thiết yếu phục vụ cho nhu cầu tiêu dùng trong nước như: gạo, xăng dầu, phân bón, xi măng, sắt thép,.... chủ động, kịp thời can thiệp thị trường hoặc trình cấp có thẩm quyền các giải pháp ứng phó trong trường hợp cần thiết để bảo đảm không xảy ra tình trạng khan hiếm hàng hóa, gây tăng giá đột biến…

Thủ tướng cũng chỉ đạo Ngân hàng Nhà nước chủ động triển khai các biện pháp thông qua việc điều hành tốt các công cụ của chính sách tiền tệ bảo đảm kiềm chế không để lạm phát cao và đáp ứng yêu cầu thanh khoản của nền kinh tế, của hệ thống ngân hàng, đáp ứng nhu cầu vốn cho hoạt động sản xuất kinh doanh. Đồng thời, tăng cường kiểm tra, giám sát để hoạt động kinh doanh vàng, ngoại tệ theo đúng quy định; thực hiện tốt chỉ đạo của Thủ tướng Chính phủ về mua ngoại tệ của các tổ chức tín dụng và các tập đoàn kinh tế, không để xảy ra việc đầu cơ, găm giữ ngoại tệ làm ảnh hưởng đến mục tiêu điều hành chính sách tiền tệ của Nhà nước.

K.Nhung