“Nâng cánh” thương hiệu Trà hoa vàng trên thị trường quốc tế

3:10:08 PM | 21/7/2021

Mặc dù chỉ mới xuất hiện trên thị trường nhưng các sản phẩm trà hoa vàng ở rừng quốc gia Cúc Phương (Ninh Bình) đã khẳng định được thương hiệu trên thị trường. Không chỉ chinh phục khách hàng trong nước, món trà nổi tiếng của vùng đất cố đô này còn được xuất khẩu đến nhiều quốc gia trên thế giới.

Khẳng định thương hiệu “Trà hoa vàng Ninh Bình”

Trà hoa vàng là sản phẩm đặc hữu, quý hiếm ở Vườn Quốc gia Cúc Phương, Ninh Bình. Các nhà khoa học dược đã phân tích thành phần Trà hoa vàng, khẳng định có nhiều công dụng đối với sức khỏe: giúp điều trị mỡ máu, chữa ung thư, ổn định huyết áp, điều trị tiểu đường, chống oxy hóa và chống lão hóa hiệu quả. Loài cây bản địa quý hiếm này không chỉ có giá trị lớn về dược liệu, mà còn đem lại hiệu quả kinh tế cao. Nhưng do khai thác quá mức nên khả năng tái sinh trong tự nhiên của giống trà này rất thấp, nguy cơ có thể bị tuyệt chủng nếu không được bảo vệ.

Xuất phát từ thực tiễn đó, năm 2016, UBND tỉnh Ninh Bình đã phê duyệt đề án "Xây dựng mô hình bảo tồn và nhân giống trà hoa vàng Cúc Phương bằng phương pháp giâm hom tại tỉnh Ninh Bình" do Công ty TNHH dược liệu Vũ Gia xây dựng. Bắt đầu từ tháng 2/2019, Công ty triển khai đề tài. Theo đó, công ty đã thu gom, sưu tầm mang giống Trà hoa vàng mang về vườn ươm. Việc nhân giống và bảo tồn loài cây này được tiến hành theo phương pháp nhân giống bằng hom (còn gọi là phương pháp nhân giống sinh dưỡng).  Quy trình ươm, sản xuất giống, trồng trọt, thu hái, sơ chế cây Trà hoa vàng ở Ninh Bình được thực hiện theo nguyên tắc, tiêu chuẩn trồng trọt và thu hái dược liệu theo khuyến cáo của Tổ chức Y tế thế giới, có vai trò rất quan trọng trong việc tạo ra nguồn nguyên liệu làm thuốc đảm bảo chất lượng.  Sau 14 tháng thực hiện đề tài, kết quả vượt xa mong đợi, đơn vị nhân giống thành công hơn 4.000 cây con.

Theo ông Vũ Văn Tâm, Chủ tịch HĐQT Công ty TNHH dược liệu Vũ Gia - đơn vị thực hiện đề tài, từ nguồn nguyên liệu cây trà hoa vàng, Công ty Vũ Gia đã sản xuất sản phẩm trà hoa vàng sao khô. Hiện, sản phẩm này của Công ty được tiêu thụ rộng rãi tại các siêu thị trong nước, với giá bán bình quân 17 triệu đồng/kg hoa khô. Đặc biệt, vừa qua, Sở NN&PTNT tỉnh Ninh Bình đã chọn ra 12 sản phẩm để chuẩn hóa OCOP xếp hạng từ 3 sao trở lên, tiến tới cấp chứng nhận vào năm 2021. Trong số này có sản phẩm Trà hoa vàng của Công ty Dược liệu Vũ Gia. Không chỉ vậy, từ năm 2019 đến nay, Công ty đã xuất khẩu trà hoa vàng sang châu Âu, với giá bán tại Paris (Pháp) lên tới 1.500 Euro/kg.

Góp phần bảo tồn nguồn dược liệu quốc gia

Ninh Bình là địa phương có điều kiện tự nhiên thuận lợi để trồng và phát triển cây dược liệu, đặc biệt là giống trà hoa vàng. Theo ông Vũ văn Tâm, trước đây, do khai thác tràn lan, tận diệt, giống trà hoa vàng Cúc Phương từng đứng trước nguy cơ tuyệt chủng. Vì vậy, cùng với nhân giống thành công, công ty cũng tập trung tuyên truyền nâng cao ý thức của người dân địa phương trong bảo vệ giống cây quý hiếm này và vận động nhiều hộ chuyển từ khai thác tự nhiên sang trồng để khai thác bền vững.

Khu bảo tồn và nhân giống trà hoa vàng rộng 30 ha của Công ty tại xã Gia Lâm, huyện Nho Quan, nằm trong thung lũng được bao quanh bởi núi Cổ Ngựa, tạo thành một vườn trồng khép kín hình chiếc hồ lô, chỉ có duy nhất một lối ra vào thông với bên ngoài. Nhờ địa thế đặc biệt này, hệ thống thực vật được bảo tồn nguyên vẹn, không bị tác động bởi bên ngoài. Một hệ thống ao hồ, kênh mương phục vụ tưới tiêu, đất và nước được cải tạo loại bỏ tạp chất, đảm bảo theo đúng quy định của Bộ NN&PTNT. 

Cùng với việc trồng cây dược liệu kiểu hoang dã, tại khu vực trung tâm của vườn có một khu nhà lưới gần 1.000m2, trang thiết bị theo công nghệ Israel, để nhân, ươm giống cây con, giúp cho cây giống không bị ảnh hưởng bởi những yếu tố bất lợi của thời tiết và hạn chế sự phá hoại của các loại sâu bọ, côn trùng, tạo ra những cây giống khỏe mạnh… Bên cạnh trà hoa vàng, trong khu vực thung lũng núi Cổ Ngựa với lợi thế tự nhiên, thổ nhưỡng vốn có, công ty còn phát triển và đa dạng hóa nhiều tầng dược liệu khác như cây đinh lăng, giảo cổ lam, huyết giác….

Không chỉ giữ nguồn gen quý, việc nghiên cứu, bảo tồn, nhân giống cây trà hoa vàng còn mở ra hướng phát triển mới cho huyện miền núi Nho Quan, đồng thời nhân ra diện rộng ở nhiều địa bàn có thổ nhưỡng tương đồng, tạo thu nhập, nâng cao đời sống cho người nông dân. Công ty đã liên kết với hàng trăm nông dân địa phương cùng tham gia vào toàn bộ quy trình bảo tồn, nhân giống đồng thời ký kết hợp đồng, cung cấp giống cho nông dân trồng, sau đó thu mua bao tiêu sản phẩm.  Đến thời điểm này, sản phẩm trà hoa vàng Cúc Phương của người dân đều được Công ty TNHH dược liệu Vũ Gia cam kết bao tiêu toàn bộ với giá trung bình: Nụ hoa (500.000 đồng/kg), hoa (800.000 đồng/kg), búp khô (4.000.000 đồng/kg)…

Chủ tịch HĐQT Vũ Văn Tâm chia sẻ, các mô hình nhân giống bảo tồn và liên kết nông dân chính là cơ sở cho việc phát triển mở rộng diện tích trồng trà hoa vàng nói riêng và dược liệu khác nói chung trên địa bàn tỉnh Ninh Bình, góp phần xây dựng sản phẩm nông nghiệp tiêu biểu của tỉnh. Với hướng đi bền vững này, dự án cũng được kỳ vọng sẽ tạo sinh kế cho nông dân địa phương, tăng thu nhập, góp phần xóa đói, giảm nghèo cho người dân.

Ngô San (Vietnam Business Forum)