FTA – Giải pháp tối ưu tăng sức cạnh tranh cho hàng hoá Việt Nam

Gồm 27 nước thành viên với hơn nửa tỷ người tiêu dùng có thu nhập bình quân trên 21.000 USD đầu người/năm, EU thực sự là thị trường màu mỡ, đồng thời cũng là đối tác hàng đầu của Việt Nam. Và thời gian qua, mối quan hệ Việt Nam - EU không ngừng được củng cố và nâng tầm. Đây là nhận định được ông Nguyễn Cảnh Cường, Phó vụ trưởng Vụ thị trường châu Âu (Bộ Công Thương) đưa ra tại Hội thảo "Nâng tầm quan hệ thương mại Việt Nam – EU" do VCCI – chi nhánh HCM phối hợp với Liên đoàn EU tại Việt Nam mới đây.

Phát biểu tại Hội thảo, Giám đốc VCCI - HCM Võ Tân Thành cho biết năm 2011 sẽ là thời điểm ghi dấu nhiều sự kiện quan trọng giúp mở rộng và làm sâu sắc mối quan hệ giữa EU và Việt Nam. Đó là việc thông qua và phê chuẩn Hiệp định khung về đối tác và hợp tác toàn diện Việt Nam-EU, được Thủ tướng Nguyễn Tấn Dũng và Chủ tịch Ủy ban châu Âu Barroso ký tắt vào tháng 10/2010, đánh dấu một mốc mới, quan trọng của quan hệ hợp tác Việt Nam-EU. Sự kiện thứ hai là các cơ quan hữu quan của hai bên đang tích cực chuẩn bị vòng đàm phán đầu tiên về Hiệp định thương mại tự do (FTA). Ngoài ra, EU cũng đang triển khai nghiên cứu cơ chế tài trợ mới khi Việt Nam đã trở thành quốc gia có mức thu nhập trung bình và cơ chế tài trợ hiện thời sẽ kết thúc vào năm 2013.

Theo Tham tán công sứ EU tại Việt Nam Jean Jacques Bouflet, mối quan hệ hợp tác của Việt Nam và EU có rất nhiều tiềm năng để phát triển. Trong cương vị Chủ tịch ASEAN, Việt Nam đóng vai trò điều phối viên cho ASEAN trong đàm đám phán FTA giữa khu vực này với EU. Tuy nhiên, trong suốt những năm qua, nỗ lực đàm phán này không có nhiều tín hiệu lạc quan như kỳ vọng. Chính vì vậy EU quyết định theo đuổi FTA với từng quốc gia thành viên của ASEAN vào cuối năm 2009. Kết quả, dự kiến vào cuối năm nay Singapore và EU sẽ kết thúc đàm phán; còn FTA EU – Malaysia đang ở vòng thứ 3, 4, dự kiến được k‎ý kết vào giữa năm sau. Trong khi đó, EU và Việt Nam vẫn chưa khởi động đàm phán. Chính vì vậy ông Jean Jacques Bouflet khuyến nghị Chính phủ Việt Nam và EU cần xúc tiến đẩy nhanh tiến độ đàm phán FTA bởi khi FTA được ký kết, quan hệ thương mại giữa hai bên sẽ được nâng lên tầm cao mới.

Da giày là một trong những mặt hàng chủ lực của Việt Nam vào EU

Cũng theo ông Jean Jacques Bouflet, hàng hóa Việt Nam chiếm lĩnh gần 20% thị phần tại EU, tuy nhiên các doanh nghiệp Việt Nam còn vấp phải nhiều thách thức khi xuất sang thị trường này do chưa tận dụng tốt lợi thế từ các chính sách hỗ trợ, giảm thuế. Điều quan trọng lúc này là Việt Nam và EU nên tích cực xúc tiến vòng đàm phán FTA EU-Việt Nam để nâng cao hiệu quả hợp tác giữa đôi bên, tăng sức cạnh tranh cho hàng hóa, hướng đến gia tăng kim ngạch xuất nhập khẩu cũng như tăng cường thu hút đầu tư.

Theo ông Nguyễn Cảnh Cường, hàng hoá Việt Nam không chỉ chịu sự cạnh tranh gay gắt từ các nước xuất khẩu vào EU mà với ngay cả thành viên mới của EU. Trong khi EU 15 có những sản phẩm bổ sung, hỗ trợ cho ngành công nghiệp Việt Nam thì ngược lại, các thành viên mới của EU lại có những sản phẩm cạnh tranh quyết liệt với hàng hoá Việt Nam. Trong khi đó việc hàng hóa của các thành viên mới của EU được hưởng chính sách ưu đãi xuất khẩu đặc biệt của EU càng khiến hàng hóa Việt Nam gặp nhiều bất lợi hơn. Chính vì vậy FTA là giải pháp tối ưu nhất giúp tăng khả năng cạnh tranh của hàng hoá Việt Nam tại thị trường màu mỡ này.

Ông Cường cho rằng trong năm 2011, quan hệ thương mại Việt Nam – EU tiếp tục tăng trưởng nhưng không đều giữa các thị trường do kinh tế một số nước thành viên EU còn tiếp tục khó khăn; thêm vào đó cả Việt Nam và EU đều đang áp dụng chính sách thắt lưng buộc bụng. Tuy nhiên sau năm 2012, quan hệ thương mại giữa hai bên sẽ tăng trưởng mạnh hơn khi thị trường EU dần hồi phục nhờ các chính sách cải cách kinh tế đang triển khai phát huy tác dụng. Tuy nhiên đó là những triển vọng tốt đẹp trong tương lai, còn hiện tại quan hệ kinh tế song phương giữa Việt Nam và EU có rất nhiều nút thắt cần quan tâm tháo gỡ, đặc biệt là các yêu cầu quá cao về kỹ thuật, tiêu chuẩn vệ sinh, truy xuất nguồn gốc… đối với hàng hóa nhập khẩu. Những nút thắt này nếu không được giải quyết triệt để trong tiến trình đàm phán FTA vô hình chung lại trở thành rào cản làm suy giảm hiệu quả các cam kết đạt được, ảnh hưởng nghiêm trọng đến mối quan hệ đối tác tốt đẹp mà cả hai bên đã dày công vun đắp.

Việc tháo gỡ mọi rào cản khi FTA EU – Việt Nam được khởi động đàm phán chính thức sẽ giúp Việt Nam cải thiện và tăng cường phát triển các ngành sản xuất, dịch vụ, tăng cường thu hút FDI. Các doanh nghiệp Việt Nam đang quan tâm theo dõi những tiến triển của vòng đàm phán FTA sắp tới và mong rằng sẽ đạt được một kết quả thỏa đáng, đôi bên cùng có lợi.