Nâng cao nhận thức của công chúng về quyền thực thi sở hữu trí tuệ

Nằm trong khuôn khổ “Chiến dịch truyền thông nâng cao nhận thức của công chúng về thực thi sở hữu trí tuệ” do Liên minh châu Âu tài trợ, Bộ Công Thương Việt Nam phối hợp thực hiện, vừa qua VCCI – HCM đã phối hợp với Hiệp hội chống hàng giả và bảo vệ thương hiệu Việt Nam tổ chức hội thảo “Nâng cao nhận thức của công chúng về quyền thực thi sở hữu trí tuệ”.

Hội thảo cung cấp những kinh nghiệm thực tế của quốc tế về đấu tranh chống hàng giả, hàng nhái; công tác chống hàng giả, hàng nhái và thực thi sở hữu trí tuệ của địa phương…, qua đó giúp nâng cao nhận thức của công chúng, doanh nghiệp, các cơ quan chức năng về phòng chống, xử lý tình trạng buôn lậu hàng giả, gian lận thương mại và thực thi sở hữu trí tuệ.

Sau khi trở thành viên của WTO, Việt Nam đã thực hiện rất nghiêm túc mọi cam kết, trong đó có việc thực hiện đầy đủ các cam kết về Luật Sở hữu trí tuệ. Theo đó, hệ thống pháp luật về sở hữu trí tuệ của Việt Nam đã được hoàn thiện theo hướng ngày càng phù hợp và tiến gần đến các nguyên tắc và quy định của những tổ chức quốc tế mà Việt Nam tham gia. Đến nay thực thi quyền sở hữu trí tuệ đã được coi là một phần chiến lược phát triển kinh tế của Việt Nam.

Tuy nhiên những năm gần đây, bên cạnh những thành quả đạt được trong lĩnh vực bảo vệ quyền sở hữu trí tuệ, tình trạng buôn bán hàng giả, hàng kém chất lượng, hàng vi phạm quyền sở hữu trí tuệ có chiều hướng gia tăng và diễn biến ngày càng phức tạp. Ở Việt Nam, sản phẩm thường bị làm giả là những sản phẩm có tên tuổi trong các ngành: dệt may, dược phẩm, da giày; mỹ phẩm, thực phẩm, thời trang... Vấn nạn này không những làm tổn hại đến lợi ích kinh tế của đất nước, thương hiệu của các doanh nghiệp làm ăn chân chính mà còn ảnh hưởng nghiêm trọng đến sức khỏe, tính mạng của người tiêu dùng. Hàng giả không chỉ được sản xuất trong nước mà còn xâm nhập vào thị trường thông qua đường tiểu ngạch, nhập lậu, nhập chính ngạch. Những vụ kiện tụng vi phạm quyền sở hữu trí tuệ giữa các doanh nghiệp diễn ra với mật độ ngày càng cao hơn, ảnh hưởng đến hoạt động của nền kinh tế đất nước.

Nguyên nhân chính của thực trạng trên là do trình độ quản lý kinh tế của nhà nước chưa theo kịp trình độ phát triển của kinh tế thị trường; các nghị định, văn bản pháp luật ban hành còn chồng chéo, không đồng bộ làm giảm hiệu quả của công tác đấu tranh chống hàng giả, hàng vi phạm sở hữu trí tuệ. Một nguyên nhân khác là lợi nhuận kinh tế mà các doanh nghiệp làm hàng giả đạt được bằng việc khai thác những sáng tạo và đầu tư sáng tạo của người khác là rất cao; trong khi đó hoạt động bất hợp pháp này thường được bỏ qua một cách dễ dàng vì phần lớn người tiêu dùng đều cho rằng các vi phạm quyền sở hữu trí tuệ không nghiêm trọng lắm so với các loại hình trộm cắp khác. Bên cạnh đó, một số doanh nghiệp bị xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ chưa chủ động hợp tác với các cơ quan chức năng trong việc chống hàng giả cũng như chưa chú trọng thông tin đến người tiêu dùng biết cách phân biệt hàng thật, hàng giả...

Phát biểu tại Hội thảo, Cục trưởng Cục sở hữu trí tuệ Trần Việt Hùng nhấn mạnh vai trò của cơ quan quản lý nhà nước về sở hữu trí tuệ là vô cùng quan trọng để xây dựng hệ thống pháp luật về bảo hộ và thực thi quyền sở hữu trí tuệ, đặc biệt là xây dựng hệ thống thông tin hỗ trợ thực thi và đào tạo nguồn nhân lực cho hệ thống thực thi. Tuy nhiên theo Thứ trưởng Bộ Công Thương Nguyễn Cẩm Tú, trong cuộc đấu tranh này, không chỉ các cơ quan quản lý nhà nước phải vào cuộc đồng bộ mà người tiêu dùng và các doanh nghiệp cũng phải cùng chung tay góp sức. Theo đó để công tác thực thi quyền sở hữu trí tuệ được hiệu quả thì song song với việc hoàn thiện hệ thống pháp luật, Việt Nam cần thúc đẩy hoạt động tuyên truyền, nâng cao nhận thức của công chúng về việc thực thi pháp luật bảo vệ quyền sở hữu trí tuệ; khuyến khích doanh nghiệp và người tiêu dùng phối hợp chặt chẽ hơn với các cơ quan chức năng để thi hành có hiệu quả quy định về quyền sở hữu trí tuệ. Cụ thể cần khuyến khích các doanh nghiệp phải chủ động tự bảo vệ sản phẩm hàng hóa thương hiệu của mình đồng thời nâng cao nhận thức cho người tiêu dùng về quyền sở hữu trí tuệ, kiên quyết nói không với hàng giả, hàng nhái, hàng vi phạm sở hữu trí tuệ.

Cũng bàn đến vấn đề vai trò của doanh nghiệp trong việc thực thi pháp luật bảo vệ quyền sở hữu trí tuệ, ông Lê Thế Bảo - Chủ tịch Hiệp hội chống hàng giả và bảo vệ thương hiệu Việt Nam cho biết trong khi ở các quốc gia tiên tiến trên thế giới, vai trò của doanh nghiệp trong việc bảo vệ thương hiệu, chống hàng giả vô cùng quan trọng thì ở Việt Nam, vai trò của doanh nghiệp còn rất thấp. Do đó vấn đề cấp thiết nhất là cần chủ động phát huy quyền làm chủ nhãn hiệu, quyền sở hữu trí tuệ của doanh nghiệp, đồng thời nâng cao trách nhiệm của họ.

Theo đại diện Dự án EU – Việt Nam MUTRAP III, việc thực thi nghiêm túc quy định pháp luật về sở hữu trí tuệ không chỉ tác động to lớn đến sự phát triển của nền kinh tế Việt Nam mà nó còn là bằng chứng sinh động cho thấy một đất nước Việt Nam năng động đang thực thi quyền sở hữu trí tuệ nhằm thu hút đầu tư, khuyến khích chuyển giao công nghệ, tạo điều kiện đổi mới thương mại và khoa học kỹ thuật.

Thanh Triều