Ngành logistics tăng lực để đón đầu cơ hội

Mặc dù vấp phải những khó khăn thách thức nhất định nhưng ngành dịch vụ logistics Việt Nam vẫn đạt được những thành quả rất đáng khích lệ, đóng góp tích cực vào tổng sản phẩm quốc gia (GDP). Phát huy thế mạnh, các doanh nghiệp logistics Việt Nam đang vạch ra những chiến lược mới để có thể tận dụng và khai thác hiệu quả những cơ hội lớn hơn tại thị trường tiềm năng này trong năm 2011.

Tiềm năng lớn

Theo các công ty logistics, tuy thị trường logistics Việt Nam mới chỉ đang ở giai đoạn đầu của việc phát triển nhưng so với các quốc gia và vùng lãnh thổ ở châu Á, đây là thị trường có sự tăng trưởng nhanh về kinh tế, đặc biệt là sản xuất và bán lẻ - những yếu tố quan trọng quyết định sự thành công của ngành logistics. Theo báo cáo của Ngân hàng Thế giới (WB), Việt Nam cùng với Trung Quốc, Ấn Độ, Thái Lan, Uganda, Philippines và Nam Phi có sự phát triển kinh tế ấn tượng nhất trong nhóm các nước đang phát triển. Trong đó, về Bảng xếp hạng logistics (LPI), Việt Nam xếp thứ 53 thế giới trong tổng số 155 nền kinh tế với năng lực tổng hợp đạt 2,96; riêng cơ sở hạ tầng ở mức thấp nhất 2,56 theo thang điểm 5 (WB 2010). Thêm vào đó, tuy chưa có thống kê nào cho thấy tổng chi phí logistics của VN đang ở mức nào trong năm 2010, song một điều chắc chắn VN chưa thể ở dưới mức 20% (GDP) như các nước trong khu vực. Điều này chứng tỏ mặc dù còn sơ khai nhưng ngành logistic Việt Nam đang có sự cải thiện theo hướng toàn diện bao gồm kho vận, giao nhận, vận chuyển và phân phối.

Dù đã có những bước dạo đầu tương đối vững chắc nhưng theo Thứ trưởng Bộ Giao thông Vận tải Nguyễn Hồng Trường, hoạt động dịch vụ logistics ở Việt Nam mới chỉ ở giai đoạn đầu của sự phát triển, còn bộc lộ rất nhiều bất cập, yếu kém. Việt Nam hiện có khoảng 1200 doanh nghiệp khai thác các dịch vụ liên quan đến logistics, tuy nhiên hầu hết DN có vốn nhỏ. Chính vì thế, các doanh nghiệp logistics Việt Nam chủ yếu là làm đại lý cho các công ty lớn xuyên quốc gia của nước ngoài. Điều này đồng nghĩa với việc doanh nghiệp trong nước chỉ mới thực hiện một số công đoạn nhỏ của quá trình hoạt động logistics. Thêm vào đó các doanh nghiệp logistics chỉ đáp ứng được khoảng 25% thị phần, nhu cầu trong nước. Chênh lệch trình độ chuyên môn giữa doanh nghiệp trong nước và nước ngoài khá lớn, năng lực cung cấp dịch vụ logistic “trọn gói” của doanh nghiệp trong nước còn nhiều hạn chế.

Cũng theo ông Trường, trong số các doanh nghiệp Việt Nam chỉ có gần 20% doanh nghiệp nước ngoài liên doanh với các công ty trong nước để khai thác các dịch vụ logistics. Tuy nhiên, các liên doanh này lại chiếm thị phần khoảng 80%. Đặc biệt, kể từ năm 2014, các doanh nghiệp nước ngoài trong lĩnh vực logistics tại Việt Nam sẽ được phép mở công ty 100% vốn nước ngoài theo cam kết gia nhập WTO. Đến thời điểm đó thị trường sẽ đông đúc hơn, và tỷ lệ thuận theo là mức cạnh tranh càng trở nên gay gắt.

Tăng cường liên kết

Có thể thấy yếu tố quyết định cho sự phát triển bền vững của ngành logistics chính là lực lượng lao động có kỹ năng, tay nghề cao và thái độ làm việc chuyên nghiệp, chính vì vậy Việt Nam cũng cần chú trọng hoàn thiện nguồn nhân lực logistics cả chiều rộng và chiều sâu. Nguồn lực này cần được cập nhật kiến thức về luật pháp cũng như kỹ năng vận hành đồng thời với chiến lược tạo nguồn nhân lực tương lai ở cả 3 cấp hoạch định chính sách, quản lý và thực hiện nghiệp vụ.

Ở tầm vi mô và trong các doanh nghiệp, với tiềm lực nhỏ, theo các chuyên gia, doanh nghiệp trong nước cần tham gia vào những liên kết để phát huy lợi thế riêng trong cạnh tranh với doanh nghiệp nước ngoài. Mặt khác, có thể liên doanh, liên kết với các tổ chức logistics nước ngoài hướng vào tiếp nhận công nghệ chuyển giao, tích lũy năng lực, vốn và kinh nghiệm để có thể hoạt động độc lập sau này.

Theo Ts.Cao Ngọc Thành, Viện Nghiên cứu Phát triển Tp.Hồ Chí Minh, thương mại quốc tế giữa Việt Nam và thế giới đã có những phát triển mạnh mẽ. Đây là điều kiện rất thuận lợi cho sự phát triển ngành vận tải biển của Việt Nam. Tuy nhiên, việc phát triển cần theo hướng hiện đại, với chất lượng ngày càng cao, chi phí hợp lý, an toàn, hạn chế ô nhiễm môi trường và tiết kiệm năng lượng, tăng sức cạnh tranh của ngành vận tải biển Việt Nam để có thể chủ động hội nhập và mở rộng ra thị trường thế giới.

Việt Hoàng