Tìm “thuốc” cho nhập siêu

Thứ trưởng Bộ Công Thương Nguyễn Thành Biên đã chia sẻ với báo giới về tình hình xuất khẩu giảm sút và nhập siêu cao thời gian qua. Theo ông Biên, tình hình trên chưa đáng lo ngại…

Tình hình nhập thời gian qua tương đối xấu, ông có nhận xét gì về vấn đề này?

Nhập siêu 2 tháng đầu năm ước đạt 1,74 tỷ USD, bằng 19,6% so với tổng kim ngạch nhập khẩu, tức là gần bằng mục tiêu mà Quốc hội đề ra là nhập siêu không quá 20%. Tuy nhiên, tình hình chưa đáng lo ngại do có một số nguyên nhân tác động vào số liệu thống kê về giá trị nhập siêu lớn này. Đó là những tháng đầu năm Việt Nam không xuất đá và kim loại quý nhiều như năm 2009 mà còn phải nhập với trị giá hàng tỷ USD mặt hàng này để bình ổn thị trường trong nước. Tôi nghĩ vấn đề này sẽ không căng thẳng trong những tháng tiếp theo.

Mặt khác, mức nhập khẩu của các doanh nghiệp có vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI) có mức tăng trên 50%, giá bình quân của một số mặt hàng có lượng nhập khẩu lớn tăng cao cũng góp phần làm tăng giá trị nhập siêu.

Nhập siêu tăng cũng do xuất khẩu giảm sút, trong khi nhóm nguyên liệu sản xuất như xăng dầu tăng thì nhóm hàng nông sản lại giảm, trong đó, giá một số mặt hàng xuất khẩu chủ lực của Việt Nam như gạo, cà phê đã giảm tới 25% so với cùng kỳ. Khác hẳn với sự thuận lợi năm ngoái, hai tháng đầu năm lượng gạo xuất khẩu giảm mạnh, giá xuất khẩu giảm. xuất khẩu các mặt hàng công nghiệp chế biến như dệt may, da giày... có dấu hiệu tăng trưởng tốt nhưng lại phải đối mặt với nhiều những rào cản thương mại từ các thị trường nhập khẩu.

Giải pháp để giảm nhập siêu ngay trong tháng tới là gì, thưa ông?

Vừa qua, Bộ Công Thương cũng đã trình Thủ tướng Chính phủ về một số giải pháp giảm nhập siêu và Chính phủ đã đồng ý giao cho chúng tôi phối hợp với các Bộ ngành khác thực hiện. Ví dụ như chính sách điều chỉnh tỷ giá giữa VNĐ với đồng USD, các biện pháp tháo gỡ khó khăn cho doanh nghiệp hay can thiệp để không để cho giá một số mặt hàng nông sản có thể bị xuống đến mức gây thiệt hại cho người nông dân và cho doanh nghiệp, cho giá trị xuất khẩu nói chung.

Ngày 2/3/2010, Bộ Công thương đã họp với Hiệp hội Lương thực Việt Nam. Kết quả là Bộ Công Thương và Hiệp hội đang triển khai mua tạm trữ 1 triệu tấn gạo. Biện pháp này sẽ được thực hiện với một số mặt hàng khác như cà phê… Bộ công thương cũng đang tích cực triển khai xúc tiến thương mại để đẩy mạnh công tác thị trường ngoài nước.

Ngoài ra, việc tăng cường xuất khẩu cũng là một hình thức giảm nhập siêu. Bộ cũng khuyến khích doanh nghiệp có thể đàm phán với các đối tác đã ký hợp đồng để đẩy nhanh tiến độ giao hàng. Những hợp đồng đã ký trong tháng 3 và trong quý 1 sẽ được giao hàng sớm hơn, số lượng nhiều hơn.

Sắp tới, Bộ sẽ đẩy mạnh các mặt hàng có giá trị gia tăng cao, kim ngạch lớn và có khả năng tăng trưởng cao. Trong đó, sẽ tạo điều kiện cho những mặt hàng có đóng góp quan trọng cho việc thực hiện kế hoạch xuất khẩu và cả những mặt hàng tuy chưa có giá trị xuất khẩu lớn nhưng lại có hàm lượng công nghệ cao như sản phẩm phần mềm, hàng điện tử, tin học...

Nhiều nước đã áp dụng hàng rào thuế quan để hạn chế nhập khẩu, vậy Việt Nam có thể áp dụng được hình thức này không?

Việt Nam phải cân nhắc kỹ trước khi áp dụng bất cứ hàng rào kỹ thuật hay biện pháp pháp kỹ thuật nào. Chúng ta không phân biệt đối xử nhưng cũng phải vận dụng biện pháp này theo đúng quy định của pháp luật và phù hợp với trình độ năng lực của Việt Nam.

Hiện nay, Việt Nam chỉ mới điều tiết hàng rào thuế quan ở mức hạn chế. Ví dụ, khi nhập khẩu các mặt hàng lương thực thực phẩm, thực phẩm chế biến, thực vật… thì có thể phải điều tiết bằng các quy định của thú y, hoặc kiểm dịch thực vật. Việc thực hiện tốt biện pháp áp dụng hàng rào thuế quan hiệu quả chỉ khi có sự phối hợp của các Bộ ngành. Bộ Y tế tăng cường các biện pháp an toàn đối với các mặt hàng thực phẩm, có thể gây tác động đến người tiêu dùng hay Bộ GT- VT cùng phối hợp để kiểm soát việc nhập khẩu phương tiện vận tải và các phương tiện giao thông… Bộ Công thương cũng sẽ tích cực phối hợp với Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn, Bộ Khoa học và Công nghệ để triển khai đồng bộ các giải pháp này.

Tỷ giá hối đoái và lãi suất tăng cao cũng gây trở ngại lớn với nhập siêu, những biện pháp của Bộ Công Thương đưa ra như Bảo hiểm tín dụng XK liệu có phát huy tác dụng trước tình hình khó khăn này hay không?

Hiện nay Ngân hàng Nhà nước cho vay theo thỏa thuận lên tới 18-20% nên đây sẽ là kênh hút vốn của ngân hàng khiến doanh nghiệp rất khó tiếp cận được nguồn vốn vay với lãi suất thấp. Kinh doanh với lãi suất trên 20% là rất khó, thực tế này có thể "bóp chết" tính cạnh tranh của các doanh nghiệp xuất khẩu. Chính vì vậy, ngân hàng cần tháo gỡ các nguồn vốn vay cho doanh nghiệp, đặc biệt là đối với doanh nghiệp xuất khẩu. Trong tình hình hiện nay, mức lợi nhuận cả năm của nhiều doanh nghiệp chỉ đạt 25% nhưng nếu lãi suất vay là 20% thì sẽ ảnh hưởng không nhỏ đến lợi nhuận và tính cạnh tranh của hàng hóa Việt Nam.

Về Bảo hiểm tín dụng xuất khẩu, trên thế giới cũng đã có một số nước thuộc EU như Pháp, Hà Lan, còn Châu Á cũng đã có Nhật Bản, Hàn Quốc, Ấn Độ đã áp dụng hình thức bảo hiểm này từ lâu. Bộ Công Thương đang cùng với Bộ Tài chính tiến hành khảo sát và dự kiến sẽ trình Chính phủ Đề án này trong quý I năm 2010.

Hương Ly