KKT Dung Quất - Thành phố công nghiệp mở trong tương lai

Sau 14 năm hình thành và phát triển, với hiệu quả kinh tế cao và sức lan tỏa mạnh mẽ đối với các ngành kinh tế khác, KKT Dung Quất đã phần nào khẳng định sự đúng đắn trong đường lối, chính sách của Đảng, Nhà nước cũng như những chỉ đạo kịp thời của Chính phủ trong việc định hướng phát triển Vùng kinh tế trọng điểm miền Trung. Tính đến thời điểm hiện nay, KKT Dung Quất là địa điểm thu hút nguồn vốn đầu tư cao nhất trong số các khu kinh tế được thành lập trong toàn quốc với tổng vốn đăng ký đạt gần 4 tỉ USD với 113 dự án. Sau đây là nội dung trao đổi giữa phóng viên VIB Forum với ông Lê Văn Dũng – Phó Trưởng Ban quản lý KKT Dung Quất.

Ông có thể giới thiệu về tiềm năng phát triển cũng như vai trò của Khu kinh tế Dung Quất trong phát triển kinh tế - xã hội của tỉnh Quảng Ngãi nói riêng, cả nước nói chung? Tình hình thu hút đầu tư tại Khu kinh tế trong năm 2010 và 4 tháng đầu năm 2011?

Sau 14 năm xây dựng và phát triển, hiện KKT Dung Quất được đánh giá là một trong những khu kinh tế tiên phong và thành công trong cả nước, có tốc độ tăng trưởng bình quân giai đoạn 2006-2010 là 18,53%, giá trị sản xuất công nghiệp tăng bình quân 53,6%, tỷ trọng công nghiệp tăng từ 30% lên 58,3%, đóng góp tích cực vào sự phát triển kinh tế, xã hội tỉnh Quảng Ngãi.

Hiện Dung Quất đã hình thành Tổ công nghiệp nặng đầu tiên của Việt Nam, gồm Nhà máy lọc dầu Dung Quất, nhà máy chế biến tạo thiết bị nặng, nhà máy nhựa, nhà máy luyện cán thép và đang chuẩn bị hình thành nhà máy nhiên liệu sinh học….Cảng biển nước sâu và dự án nhà máy lọc dầu là hai nhân tố quan trọng nhất tạo động lực cho bước phát triển nhảy vọt của KKT Dung Quất trong 5 năm qua, mang lại hiệu quả kinh tế cao với giá trị sản lượng công nghiệp, thương mại và dịch vụ đạt 68.000 tỷ đồng (trong đó giá trị sản lượng công nghiệp Nhà máy Lọc dầu Dung Quất đạt 55.000 tỷ đồng, Nhà máy Công nghiệp nặng Doosan và các nhà máy khác ước đạt 3.500 tỷ đồng, các doanh nghiệp dịch vụ đạt 9.500 tỷ); kim ngạch xuất khẩu đạt 300 triệu USD; thu ngân sách trên địa bàn trên 13.000 tỷ đồng.

Ban quản lý Khu kinh tế đã cấp giấy chứng nhận đầu tư cho 113 dự án với tổng vốn đầu tư trên 8 tỷ USD; trong đó có 101 dự án trong nước với vốn đăng kí 4,031 tỷ USD, 12 dự án nước ngoài với tổng vốn đăng kí gần 4 tỷ USD. Riêng số vốn đăng kí đầu tư năm 2010 khoảng 400 triệu USD. Đến nay đã có 60 dự án đi vào hoạt động, tổng vốn đầu tư đã thực hiện gần 5 tỷ USD; góp phần giải quyết việc làm cho gần 12.000 lao động.

Sự phát triển của KKT Dung Quất đã góp phần quan trọng vào tăng trưởng GDP của tỉnh, tăng giá trị sản xuất công nghiệp, chuyển dịch cơ cấu sản xuất, tăng thu ngân sách địa phương. Nếu năm 2000, thu ngân sách trên địa bàn tỉnh Quảng Ngãi là 153 tỷ đồng, năm 2005 là 500 tỷ đồng thì năm 2010 đạt khoảng 13.000 tỷ đồng, đưa Quảng Ngãi vào Top 10 tỉnh có nguồn thu ngân sách cao nhất nước. Theo quyết định số 124/QĐ – TTg ngày 20/1/2011 của Thủ tướng Chính phủ, KKT Dung Quất được quy hoạch là một thành phố công nghiệp mở, trung tâm lọc hóa dầu quốc gia, trung tâm đô thị công nghiệp dịch vụ cảng của Vùng kinh tế trọng điểm miền Trung; đồng thời là một trong các đầu mối về giao thông vận tải, trao đổi hàng hóa và giao lưu quốc tế quan trọng của khu vực miền Trung và Tây Nguyên; có vị trí quan trọng về an ninh quốc phòng quốc gia.

Để tiếp tục duy trì tốc độ đầu tư và phát triển bền vững Khu kinh tế Dung Quất trong 5 năm tới, Ban Quản lý đã đề ra các giải pháp và định hướng phát triển, trong đó cho phép áp dụng mô hình Thành phố cho Khu kinh tế nhằm đẩy nhanh quá trình phát triển Dung Quất. Ông có thể nói rõ hơn về vấn đề này?

Tình trạng chung hiện nay trong Ban quản lý KKT Dung Quất là tách rời giữa quản lý kinh tế và quản lý xã hội, giữa quản lý và chế tài dẫn đến nhiều cấp, nhiều ngành cùng tham gia vào một quy trình xử lý

Thực chất là có 3 loại hình tổ chức cùng tham gia quản lý KKT Dung Quất: Ban quản lý KKT Dung Quất; hệ thống chính quyền xã, huyện Bình Sơn và các sở ban ngành của tỉnh. Hầu hết các thủ tục quản lý (sau cấp phép) đều có sự đan xen về thẩm quyền và trách nhiệm giải quyết thủ tục giữa 3 loại hình tổ chức này, bao gồm: quản lý đầu tư, xây dựng, đền bù giải phóng mặt bằng; quản lý đất đai; quản lý môi trường, quản lý lao động; quản lý đô thị… Bất cứ một khâu nào chậm giải quyết cũng đều dẫn đến sự ách tắc của cả một quy trình. Kết quả là có quá nhiều cơ quan cùng quản lý một việc, vừa chồng chéo, vừa lòng vòng vừa thiếu rõ ràng, thiếu nhất quán. Nhiều vấn đề xã hội nảy sinh chậm được khắc phục, tạo ra bức xúc kéo dài, từ đó làm giảm hiệu quả quản lý.

Bên cạnh đó, quá trình công nghiệp hóa tất yếu dẫn đến quá trình đô thị hóa, lâu dần hình thành khu dân cư tập trung sống bằng thu nhập phi nông nghiệp dẫn đến khu đô thị nhưng được quản lý bằng cơ chế “làng, xã”. Về thực chất, KKT Dung Quất hiện nay vẫn chưa đủ các tiêu chí để trở thành Thành phố. Việc áp dụng mô hình “Thành phố” cho KKT Dung Quất là áp dụng mô hình “đón đầu” của quá trình công nghiệp hóa và đô thị hóa; đồng thời là tất yếu của quá trình đô thị hóa tại KKT Dung Quất. Vì vậy cần thiết phải chuyển KKT Dung Quất thành một đơn vị hành chính, thay thế cơ quan quản lý là Ban quản lý bằng bộ máy chính quyền đủ mạnh, tạo nên sự gắn kết giữa quản lý kinh tế với quản lý xã hội, giữa quản lý và chế tài.

Xuất phát từ lý do này, theo đề nghị của lãnh đạo tỉnh Quảng Ngãi, Thủ tướng Chính phủ đã có chủ trương cho phép thực hiện nghiên cứu đề án này. Theo quyết định số 2052/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ thì Thành phố công nghiệp Dung Quất được áp dụng thể chế đặc biệt về hành chính và kinh tế, thu hút các nhà đầu tư nước ngoài với các dự án quy mô lớn và công nghệ hiện đại, thực hiện các thể chế hành chính quốc tế, làm nền tảng hình thành tuyến hành lang duyên hải Trung bộ: Chân Mây – Đà Nẵng – Dung Quất…

Trong thời gian tới Ban Quản lý có kế hoạch gì để thu hút nhiều hơn nữa các nhà đầu tư đến với Khu kinh tế Dung Quất?

Chúng tôi vẫn xác định công nghiệp nặng gắn liền với cảng nước sâu vẫn luôn là một thế mạnh của KKT Dung Quất, đặc biệt khi Dung Quất đang được nghiên cứu mở rộng quy hoạch lên diện tích hơn 45.000ha, gắn với phát triển Cảng nước sâu Dung Quất 2.

Chúng tôi cũng tập trung thu hút các lĩnh vực công nghiệp phụ trợ cho công nghiệp nặng và phát triển chuỗi giá trị sau công nghiệp nặng (thép, lọc hóa dầu, cơ khí chế tạo thiết bị nặng), các ngành công nghiệp gắn với nguồn nguyên liệu tại chỗ (chế biến các sản phẩm gỗ và chế biến sâu từ gỗ, giấy, sản phẩm nhựa…), đồng thời kích thích quá trình đô thị hóa nhanh tại Dung Quất, đặc biệt là tại Đô thị Vạn Tường.

Khi KKT Dung Quất chính thức được mở rộng lên diện tích 45.000ha thì vấn đề đầu tư các công trình biển, hạ tầng cảng biển tại Cảng Dung Quất 2 là một mục tiêu quan trọng, đặc biệt là công trình đê chắn sóng. Khi có cảng biển nước sâu thứ hai thì Khu Dung Quất mở rộng mới thu hút được các dự án công nghiệp nặng, quy mô lớn cần cảng biển. Sau đó là hệ thống hạ tầng khung để kết nối Khu Dung Quất 1 và Khu Dung Quất 2. Sắp đến, để thực hiện công tác này, bên cạnh việc xin bố trí nguồn vốn từ ngân sách, chúng tôi cũng đang nghiên cứu, kêu gọi các hình thức đầu tư khác, có sự tham gia của doanh nghiệp để giảm sức ép đối với ngân sách và phát huy hiệu quả đầu tư.

Về công tác xúc tiến đầu tư, chúng tôi tiếp tục tập trung vào các ngành nghề mà Dung Quất có lợi thế so sánh, tập trung vào các quốc gia tiềm năng (chủ yếu là Đông Bắc Á như Nhật Bản, Hàn Quốc, Đài Loan).

Một vấn đề khác hết sức quan trọng là tạo quỹ đất sạch và hệ thống hạ tầng sẵn sàng. Điều này là hết sức quan trọng để các nhà đầu tư có thể tiếp cận đất đai và triển khai dự án một cách nhanh chóng. Đây là bài học được rút ra từ hơn 10 năm quản lý và phát triển KKT Dung Quất

Bên cạnh những ưu đãi chung từ phía Chính phủ, nhà đầu tư khi đến với Khu kinh tế Dung Quất sẽ được hưởng những ưu đãi riêng nào từ phía chính quyền tỉnh cũng như phía Ban Quản lý?

Hiện nay KKT Dung Quất được hưởng ưu đãi cao nhất theo quy định của Chính phủ Việt Nam. Chúng tôi không tập trung vào khâu ưu đãi mà tập trung vào các nhân tố: tạo quỹ đất sạch; đề nghị UBND tỉnh hỗ trợ 30% chi phí đền bù; cải cách thủ tục hành chính và hỗ trợ nhà đầu tư sau cấp phép; đầu tư phát triển hệ thống hạ tầng, tiện ích thật tốt, bảo đảm đến hàng rào nhà máy.

Để tiếp tục duy trì tốc độ đầu tư và phát triển bền vững KKT Dung Quất trong thời gian tới, chúng tôi đã đề ra các giải pháp và định hướng phát triển gồm: sớm hoàn chỉnh cơ chế chính sách áp dụng đối với KKT Dung Quất; Tiếp tục hoàn thiện KKT Dung Quất 1, tập trung phát triển KKT Dung Quất 2 với việc mở rộng Nhà máy lọc dầu Dung Quất đạt công suất 10 triệu tấn/năm và các dự án khác. Phấn đấu đến năm 2015, đưa Dung Quất trở thành Trung tâm lọc hóa dầu, trung tâm công nghiệp nặng và là cụm cảng quy mô lớn của đất nước.

Xin cảm ơn ông!

Thanh Trà (thực hiện)