Chương trình doanh nghiệp ưu tiên trong lĩnh vực hải quan: Cần phù hợp với thực tiễn

Vừa qua, ngành Hải quan đã tổ chức lễ công nhận 9 doanh nghiệp (DN) đợt đầu được ưu tiên về thủ tục hải quan. Đây là đòn bẩy nhằm tạo ra những thay đổi mạnh mẽ về cải cách thủ tục hành chính, mang lại hiệu quả thiết thực cho cộng đồng DN. Dự kiến năm 2011, sẽ có khoảng 20 DN được xét vào diện DN ưu tiên. Tuy nhiên, theo ý kiến từ phía DN, Chương trình DN ưu tiên đặc biệt trong lĩnh vực hải quan cần những điều chỉnh phù hợp hơn với thực tiễn.

Theo hướng tạo điều kiện thuận lợi cho DN

Thông tư số 63/2011/TT-BTC ngày 13/5/2011 của Bộ Tài chính quy định thí điểm chế độ ưu tiên trong lĩnh vực quản lý nhà nước về hải quan đối với doanh nghiệp đủ điều kiện. Với một số lợi ích thiết thực mà doanh nghiệp có được như: giảm thiểu nhiều thủ tục hải quan; được thông quan hàng hoá nhanh chóng, tiết kiệm thời gian, giảm chi phí… Đặc biệt, khi Việt Nam ký kết Hiệp định công nhận lẫn nhau về doanh nghiệp ưu tiên (AEO) với các nước thì các doanh nghiệp này còn được hưởng chế độ ưu tiên ở các nước mà Việt Nam đã ký cam kết.

Tổng cục trưởng Tổng cục Hải quan Nguyễn Ngọc Túc cho rằng, việc công nhận này cũng chính là hình thức ghi nhận những đóng góp quan trọng của các DN đối với sự phát triển kinh tế, thể hiện sự tin tưởng vào việc tuân thủ pháp luật trong tương lai của các DN. Đồng thời, thể hiện quan điểm về cải cách hành chính trong lĩnh vực hải quan. Ông cũng cho biết thêm, đối với trong nước, chương trình DN ưu tiên sẽ có nhiều thuận lợi mà lớn nhất là giảm thiểu thủ tục hải quan, cụ thể là giảm chứng từ, kiểm tra, nộp thuế phí định kỳ; được áp dụng chế độ hoàn thuế trước, kiểm tra sau, được thông quan hàng hóa nhanh chóng qua việc thực hiện thủ tục hải quan điện tử 24/24 giờ trong ngày; 7/7 ngày trong tuần, khai hải quan một lần để xuất khẩu, nhập khẩu nhiều lần.

Đại diện Công ty TNHH Samsung Electronics Việt Nam cho rằng, việc Bộ Tài chính, Tổng cục Hải quan công nhận doanh nghiệp ưu tiên là bước đột phá về cải cách thủ tục hành chính trong lĩnh vực hải quan, là cơ sở thuận lợi để doanh nghiệp phát triển trong tương lai, khẳng định vị thế và uy tín, thực hiện tốt nghĩa vụ của doanh nghiệp, góp phần vào sự phát triển KT-XH của Việt Nam.

Nhiều tiêu chí khắt khe

Mặc dù có những ưu điểm vượt trội của chương trình DN ưu tiên theo thông tư 63 nhưng qua lễ công bố vừa rồi, các DN được ưu tiên cho rằng tiêu chí còn quá khắt khe, chưa gắn với thực tiễn, làm giảm hiệu quả của một chủ trương lớn trong đột phá về cải cách thủ tục hành chính của ngành hải quan.

Ông Nguyễn Minh Thắng, Cty lọc hóa dầu Bình Sơn- một trong những DN được nhận ưu tiên đợt đầu chia sẻ, có DN mở rất nhiều tờ khai và tuân thủ rất tốt pháp luật nhưng do đặc thù ngành nghề nên không đạt được tiêu chí doanh thu nên không đủ điều kiện ưu tiên, đó là thiệt thòi lớn. Do vậy, chương trình nên mở rộng sang các lĩnh vực ngành nghề có đặc thù. Mặt khác, quy định DN dưới 3 lần vi phạm hành chính cũng cần được xem xét lại. Trên thực tế, có những DN làm hàng trăm tờ khai trong một ngày, vì vậy sẽ khó tránh được những lỗi rất sơ đẳng về thủ tục hành chính.

Ông Phạm Thanh Bình – Cục trưởng Cục kiểm tra sau thông quan, Tổng cục Hải quan ngay sau khi công bố Thông tư 63 cũng cho rằng, chương trình ưu tiên DN trong lĩnh vực hải quan cần được hoàn thiện, bổ sung. Theo ông, thực tế các DN thường xuyên mắc phải những lỗi, song không phải là những lỗi lớn và không cố ý. Chủ yếu là những lỗi về thủ tục như: về lưu hồ sơ, thiếu hoá đơn, nộp chậm hồ sơ… và mức phạt cho những lỗi này thường thấp, có khi chỉ vài trăm nghìn đồng. Những DN nước ngoài mỗi tháng mở tới hàng nghìn tờ khai thì việc mắc lỗi vài ba lần chỉ là những sai sót đáng tiếc. Hơn nữa, theo Thông tư 63, Tổng cục Hải quan chỉ có thời gian 45 ngày cho việc hoàn tất các khâu thẩm định, để công nhận DN được ưu tiên. Trong khi đó, các nước trên thế giới quy định dài hơn (như Hàn Quốc là 3 tháng). Do đó, cũng cần điều chỉnh kéo dài thời hạn thẩm định.

Tiếp nhận những ý kiến của các nhà quản lý và DN, mới đây, Bộ Tài chính đã ban hành Thông tư 105/2011/TT- BTC sửa đổi, bổ sung một số điều của Thông tư số 63, theo hướng quy định lại tiêu chí về kim ngạch xuất, nhập khẩu và về số lần vi phạm, cũng như mức phạt. Theo đó, Bộ Tài chính chủ trương giảm điều kiện về kim ngạch xuất, nhập khẩu để doanh nghiệp được áp dụng thí điểm chế độ ưu tiên trong lĩnh vực quản lý nhà nước về hải quan. Cụ thể, doanh nghiệp được ưu tiên trong xuất khẩu, nhập khẩu tất cả các mặt hàng, loại hình xuất khẩu, nhập khẩu (bao gồm cả hàng hóa và dịch vụ xuất nhập khẩu mua, bán ở nội địa) được giảm mức tổng kim ngạch xuất nhập khẩu yêu cầu xuống còn 350 triệu USD/năm thay vì mức 500 triệu USD/năm như quy định trước đây. Đồng thời, doanh nghiệp được ưu tiên trong xuất khẩu hàng hóa là thủy sản, nông sản, dầu thô có xuất xứ thuần túy Việt Nam cũng không cần phải đạt mức kim ngạch xuất khẩu như quy định cũ là 100 triệu USD/năm mà chỉ cần đạt 70 triệu USD/năm cũng đáp ứng điều kiện về kim ngạch để được tham gia thí điểm ưu tiên. Việc điều chỉnh nhanh chóng này đã góp phần thể hiện quyết tâm của ngành hải quan trong nỗ lực cải cách hành chính.

Lê Hiền