Bất cập trong thực tiễn triển khai các dự án PPP

15:29:45 | 11/6/2022

Những dự án PPP trong thời qua đã góp phần tích cực hoàn thiện hệ thống cơ sở hạ tầng giao thông, năng lượng, hạ tầng đô thị,… Tuy nhiên, trong quá trình triển khai vẫn còn tồn tại một số vấn đề gây khó khăn cho doanh nghiệp tham gia.

Thứ nhất là vấn đề về vốn: Theo quy định của Luật PPP, các doanh nghiệp hiện nay phụ thuộc hoàn toàn vốn tín dụng của các ngân hàng thương mại. Trong khi các ngân hàng thương mại thường huy động vốn ngắn hạn cho vay trung, dài hạn, trong khi đó những dự án giao thông thường huy động 15-20 năm nên có những rủi ro nhất định và hạn mức cho vay cũng rất thấp nên các doanh nghiệp không mặn mà.

Thứ hai là việc hoàn lãi vay: Theo đó, đầu tư cho công trình giao thông phải thu hồi vốn thông qua phí để tích luỹ lại để nộp lãi vay, nhưng thời gian thu hồi vốn của các dự án này đa phần là rất lâu, những năm đầu doanh thu thấp, sau đó mới tăng dần nhưng phải trả lãi suất những năm đầu cao rồi giảm dần theo các năm. Bên cạnh đó, các doanh nghiệp có lộ trình tăng phí theo giai đoạn nhưng thường xuyên gặp vướng mắc từ các cơ quan quản lý chưa cho phép tăng phí theo lộ trình, do đó đẩy doanh nghiệp vào thế khó để tìm nguồn hoàn lãi vay. Để giải quyết triệt để bài toán vốn, Nhà nước cần nghiên cứu để có chính sách phù hợp cho các dự án hạ tầng giao thông (giảm lãi suất các khoản vay, gia hạn thời gian, điều chỉnh phương án trả nợ gốc/lãi ngân hàng).

Thứ ba là quy định chưa rõ ràng: Luật PPP ra đời kèm theo 2 nghị định hướng dẫn thi hành luật PPP. Tuy nhiên vẫn tồn tại một số vấn đề, chưa được quy định, hướng dẫn cụ thể gây ảnh hưởng đến tiến độ dự án, cơ quan quản lý lúng túng trong việc hướng dẫn còn doanh nghiệp không mặn mà do chưa rõ ràng về quyền lợi và trách nhiệm của họ.

Thứ tư là sự bất bình đẳng: Trên lý thuyết dự án PPP là sự hợp tác giữa khu vực công và khu vực tư. Tuy nhiên trên thực tế doanh nghiệp, nhà đầu tư thường xuyên chịu thiệt khi phải thực hiện đúng và đủ trách nhiệm trong hợp đồng trong khi cơ quan quản lý Nhà nước thường không phải chịu trách nhiệm từ các vấn đề phát sinh do mình quản lý (ví dụ tiến độ giải phóng mặt bằng bị chậm trễ, cấp vốn chưa kịp thời…). Điều này khiến doanh nghiệp không mặn mà tham gia các dự án PPP do trách nhiệm, quyền lợi của mình không được đảm bảo.

Thực tế cho thấy, nếu không có sự thay đổi quan trọng cả về nhận thức, cả về cơ sở pháp lý và giám sát để đảm bảo sự minh bạch, xác đáng, hài hòa lợi ích thì các hoạt động đầu tư và quản lý PPP sẽ khó có hiệu quả và phát triển lành mạnh, bền vững như tiềm năng và kỳ vọng.

Nguồn: Vietnam Business Forum