Thị trường tự do muốn “ổn” phải “kiểm” được giá

Thực hiện chỉ đạo của Thủ tướng Chính phủ về việc tăng cường kiểm soát thị trường, chống lạm phát, nhằm bình ổn giá những mặt hàng tiêu dùng thiết yếu, Cục Quản lý thị trường (Bộ Công Thương) phối hợp với cơ quan chức năng tổ chức các đợt thanh kiểm tra, nhằm ngăn chặn tình trạng trên.

Phát hiện hàng loạt sai phạm

Theo ông Trịnh Văn Ngọc, Chi cục trưởng Chi cục quản lý thị trường (QLTT) Hà Nội, ngay ngày thực thi nhiệm vụ, đoàn kiểm tra đã phát hiện hàng loạt những sai phạm ở nhiều doanh nghiệp (DN) trên địa bàn. Cụ thể, Công ty cổ phần Dược Thái Bình Dương (phố Ngọc Khánh, quận Ba Đình) tại thời điểm kiểm tra, tất cả các mặt hàng tân dược chữa bệnh đang được bày bán đều không niêm yết giá. Bên cạnh đó, một số loại thuốc có chỉ dẫn rất mờ và nhỏ, không thể đọc được bằng mắt thường. Tại Công ty cổ phần Thương mại Hiệp Hương (đường Phạm Hùng, Từ Liêm) cũng không thực hiện niêm yết giá đối với các mặt hàng thép đang kinh doanh có xuất xứ từ Trung Quốc, Malaysia, Singapore...

Đội QLTT số 1 (Hà Nội) cho biết, qua kiểm tra 6 cửa hành kinh doanh, chỉ duy nhất có cửa hàng ở số 126 phố Hàng Buồm đoàn kiểm tra không phát hiện vi phạm, còn 5 cửa hàng khác, hầu hết các mặt hàng đều không niêm yết giá và tăng giá hàng hóa quá mức. Tại cửa hàng ở số 192 và 184 phố Tây Sơn, kinh doanh nhiều mặt hàng sữa do nước ngoài sản xuất, nhưng không loại sữa nào có niêm yết giá theo quy định, mặc dù sữa là mặt hàng phải bình ổn giá, phải niêm yết giá và bán theo giá niêm yết giá. Tại cửa hàng ở 20 Sơn Tây, Đội đã tịch thu 34 hộp sữa S26 xách tay không có hoá đơn chứng từ chứng minh nguồn gốc.

Chỉ trong một ngày kiểm tra, trên thị trường Hà Nội đã hiện hàng chục mặt hàng có dấu hiệu tăng giá bất hợp lý. Bên cạnh đó, cũng đã xuất hiện tình trạng một số đơn vị chỉ xuất hàng trên hóa đơn, song thực chất hàng hóa vẫn được “găm” trong kho để chờ thời cơ đẩy giá lên.

Còn có tình trạng giữa đại lý phân phối và nhà sản xuất có sự thông đồng để nhập nhằng, tăng giá bán hàng. Lý giải về tình trạng này, ông Ngọc cho rằng, hiện nay khâu bán buôn bị buông lỏng, trên thực tế rất nhiều các nhà sản xuất không bán trực tiếp cho đại lý, mà sản phẩm lại thông qua một công ty phân phối khác. Do đó, sản phẩm ra thị trường hoàn toàn phụ thuộc vào công ty phân phối, nên tình trạng găm hàng chờ giá tăng vẫn phổ biến.

Một trong những biện pháp quan trọng để bình ổn giá cả thị trường, chống hiện tượng tăng giá bất hợp lý là DN thương mại phải chủ động dự trữ hàng hóa. Thế nhưng, hầu hết các DN ngành thương mại đều chỉ có thể dự trữ một lượng hàng hóa không nhiều, việc dự trữ hàng với số lượng lớn là không thể, bởi lực yếu, vốn thiếu.

Phải kiểm soát được giá thị trường tự do

Theo số liệu của Cục Thống kê Hà Nội, trong tháng 3/2010, nhiều hàng hóa thiết yếu trên thị trường đã có dấu hiệu tăng giá như: gas tăng 3%, thép tăng 3%; giá sữa tăng từ 8 đến 10%. Nhằm kiềm chế chỉ số giá tiêu dùng, UBND thành phố Hà Nội đã đưa ra nhiều biện pháp bình ổn, nhưng việc thực hiện còn gặp nhiều khó khăn. Còn có tình trạng lợi dụng việc giá điện, giá nước và giá xăng tăng, nhiều dịch vụ đua nhau tăng giá. Các mặt hàng lên giá nhiều như thuốc tân dược chữa bệnh, giá sữa, dịch vụ ăn uống, nhà trọ, vận tải, nhóm vật liệu xây dựng...

Nhiều ý kiến cho rằng, việc giá các mặt hàng thiết yếu lên là đúng, vì đầu giá nguyên nhiên liệu đầu vào như: điện, nước, xăng được điều chỉnh theo giá thị trường, nên đã tác động nhất định tới các dịch vụ ăn uống, nhưng không quá 5%, những mặt hàng tăng giá từ 10 - 15% là vượt quá mức cần thiết và bất hợp lý. Ngành dịch vụ vận tải chịu tác động trực tiếp từ việc tăng giá xăng dầu cũng được nhiều chủ xe tận dụng mức tăng triệt để, dù giá dầu đã giảm chút ít.

Để thị trường không xảy ra việc sốt hàng, tăng giá, có ý kiến cho rằng, Nhà nước cần tăng cường khâu kiểm tra kiểm soát thị trường nhất là thị trường tự do. Thực tế, hiện thị trường này các cơ quan chức năng chưa kiểm soát chặt chẽ, hàng hóa ở các chợ, các cửa hàng vẫn tự ý tăng giá…. Một số mặt hàng tiêu dùng thiết yếu trên thị trường như nông sản lương thực thực phẩm, thuốc chữa bệnh, dầu ăn, đường, sữa vẫn có hiện tượng tăng giá bất thường.

Vì thế, bên cạnh kiểm soát, bình ổn giá cả hàng hóa trong một thời gian dài, Nhà nước cần có chính sách hỗ trợ vốn cho doanh nghiệp phân phối đầu tư dài hạn ngay từ khâu sản xuất và mở rộng mạng lưới bán hàng để hạ giá thành sản phẩm.