Đẩy nhanh tiến độ các dự án ODA

Lãnh đạo ngành Tài chính Việt Nam cho rằng là do trong quá trình thực hiện còn một số những vướng mắc như thiếu nhân sự, chuyển vốn tài trợ chậm, thiết kế dự án không còn phù hợp...

Theo báo cáo của Bộ Tài chính, tỷ lệ giải ngân vốn ODA đang diễn ra rất chậm mới chỉ đạt trung bình 18% so với kế hoạch năm, trong khi tổng giá trị vốn ODA của chương trình, dự án ODA đã ký kết trong 6 tháng đầu năm 2011 đạt 293.270 USD (tương đương với 5.802 triệu VNĐ). Bộ Tài chính hiện đang quản lý và thực hiện 23 chương trình, dự án ODA.

Vẫn giải ngân chậm, vì sao?

Cùng với những chương trình dự án đang triển khai thực hiện, Bộ Tài chính đã tiếp nhận một số các chương trình, dự án mới. Các chương trình dự án ODA đã và đang tiếp tục đóng góp tích cực vào quá trình phục hồi, phát triển kinh tế xã hội của Việt Nam cũng như tiến trình cải cách quản lý tài chính công. Tuy nhiên quá trình giản ngân vốn năm 2011 còn rất chậm làm ảnh hưởng tới hiệu suất của đồng vốn và hiệu quả chương trình.

Lý do giải ngân thấp, lãnh đạo ngành Tài chính cho rằng là do trong quá trình thực hiện còn một số những vướng mắc như thiếu nhân sự, chuyển vốn tài trợ chậm, thiết kế dự án không còn phù hợp... Đơn cử, kinh nghiệm về mua sắm, đấu thầu, quy trình thủ tục của nhà tài trợ và chính phủ ... của một số Ban QLDA còn thiếu nên tiến độ triển khai dự án thường bị chậm so với kế hoạch, đặc biệt là những dự án vốn vay lớn. Kết qủa là nhiều dự án phải xin gia hạn như Dự án Phát triển thị trường vốn, Dự án Cải cách quản lý tài chính công, Dự án Hỗ trợ Xây dựng Luật quản lý giá... Hay năng lực thiết kế dự án của chủ dự án của Việt Nam còn hạn chế, chưa lường hết các khó khăn về quy trình thủ tục, các rủi ro nội tại và bên ngoài nên tính khả thi của dự án còn thấp. Có dự án phải kết thúc khi tỷ lệ giải ngân rất thấp, nhà tài trợ phải hủy bỏ khoản tín dụng vốn vay dành cho dự án như Dự án Hiện đại hoá ngành Hải quan vốn được WB và Hoa Kỳ tài trợ.

Một khó khăn nữa gây ra việc giải ngân vốn ODA chậm của Bộ tài chính đó là các quy định, thủ tục giữa Chính phủ Việt Nam và các nhà tài trợ vẫn còn những điểm khác biệt. Trên thực tế, trong báo cáo tình hình thực hiện dự án một số chủ Dự án của Bộ Tài chính đã nêu ra vướng mắc liên quan đến thủ tục của nhà tài trợ, ví dụ: chuyển vốn tài trợ chậm (Dự án hợp phần Tăng cường năng lực Thanh tra tài chính đến năm 2014); hướng dẫn định mức chi tiêu của nhà tài trợ chưa đầy đủ (Dự án MDTF2); không cung cấp hoặc cung cấp muộn thông tin liên quan nên chủ dự án thiếu thông tin để báo cáo lên các cơ quan của Chính phủ Việt Nam như Dự án Phát triển thị trường vốn Việt Nam, Dự án Cải cách hành chính thuế giai đoạn 2...

Giải pháp nào?

Nhằm khắc phục những hạn chế trong việc vận động và triển khai các chương trình dự án ODA của ngành tài chính, nâng cao hiệu quả viện trợ dành cho ngành và uy tín của Việt Nam khi nhiều ý kiến cho rằng vốn ODA là “của chùa”. Mới đây.Bộ Tài chính đề xuất một số giải pháp.

Bộ Tài chính và Chính Phủ Việt Nam cần Tiếp tục thúc đẩy việc hài hoà hoá các quy định, thủ tục giữa Chính phủ Việt Nam và các nhà tài trợ, tăng cường trao đổi, chia sẻ thông tin qua các kênh khác như cổng thông tin điện tử hoặc Vụ HTQT nhằm kịp thời thảo luận và giải quyết các vấn đề phát sinh. Tiến hành các cuộc đánh giá/kiểm điểm chung giữa Bộ Tài chính và nhà tài trợ cho các Dự án ODA, Dự án vay, đặc biệt là các Dự án đang chậm trễ, gặp nhiều khó khăn tránh tình trạng hiện nay việc tiến hành kiểm điểm dự án thường được các nhà tài trợ tiến hành riêng lẻ.

Đối với các nhà tài trợ, phía Việt Nam cũng yêu cầu hỗ trợ nâng cao năng lực cho cán bộ Bộ Tài chính về, Hỗ trợ tư vấn để sửa đổi Quy chế của Bộ Tài chính về Quản lý và thực hiện các Chương trình, dự án của Bộ Tài chính có sử dụng tài trợ nước ngoài sau khi Nghị định 131 của Chính phủ sửa đổi được ban hành..

Để đẩy nhanh tiến độ thực hiện các dự án ODA, Bộ Tài chính còn đề nghị các cơ quan chức năng có liên quan, nghiên cứu các phương thức hỗ trợ mới để có các quy định quản lý phù hợp. Hiện nay, Bộ Tài chính đang quản lý một số chương trình, dự án (chủ yếu là dự án vốn vay) mang tính quốc gia (không chỉ liên quan đến lĩnh vực cải cách quản lý tài chính công) như: Dự án Quỹ đầu tư phát triển địa phương vay vốn WB, Dự án Cải cách doanh nghiệp Nhà nước và hỗ trợ quản trị công ty do ADB hỗ trợ, Dự án Hỗ trợ tái thiết sau thiên tai vốn vay WB giai đoạn 2. Các dự án Bộ Tài chính là chủ dự án nhưng không phải là đơn vị hưởng lợi cuối cùng, chỉ giữ vai trò trung gian,điều phối. Do phương thức hỗ trợ của các chương trình,dự án này còn mới, vì vậy, cần phải có các quy định quản lý phù hợp để đảm bảo hiệu quả của việc sử dụng vốn vay và khả năng trả nợ sau này.

Được biết vừa qua, Bộ Tài chính đề xuất WB thêm hình thức tài trợ vốn trực tiếp vào ngân sách nhà nước cho Việt Nam, song song với việc tài trợ thông qua các dự án như trước đây. Theo Bộ Tài chính, hình thức tài trợ này sẽ giảm chi phí giao dịch do sử dụng thủ tục của Việt Nam. Đồng thời cũng ngành tài chính cũng đang đẩy mạnh công tác vận động ODA, xây dựng các dự án, chương trình hợp tác mới cho những tháng cuối năm và giai đoạn tiếp theo nhất là tiếp cận các nhà tài trợ từ WB, JICA hay Hoa Kỳ xung quanh vấn đề về kiểm soát nợ công, quản lý DNNN hay cải cách hành chính thuế và Hải quan.

Lê Hiền