Việt Nam và Philippines: Đối tác tốt trên nhiều lĩnh vực

Sau 35 năm Việt Nam và Philippines thiết lập quan hệ ngoại giao, quan hệ hai nước hiện đang phát triển tốt đẹp trên hầu hết các lĩnh vực chính trị, kinh tế, thương mại-đầu tư, khoa học-kỹ thuật, nông nghiệp, thủy hải sản…

Về thương mại, kim ngạch thương mại hai nước tăng dần đều qua các năm, từ 541 triệu USD năm 2000 lên khoảng 2,2 tỷ USD năm 2008 trong đó Việt Nam xuất 1,8 tỷ USD (1,17 tỷ USD là xuất khẩu gạo) và nhập 400 triệu USD, vượt trước mục tiêu đạt 2 tỷ USD cho năm 2010. Do tác động của cuộc khủng hoảng kinh tế tài chính, trong 9 tháng đầu năm 2009, kim ngạch hai nước đạt khoảng 1,5 tỷ USD, trong đó ta xuất 1,17 tỉ USD (giảm 25% so với cùng kỳ năm trước) và nhập 310 triệu USD (tăng 6,2% so với cùng kỳ năm trước).

Kim ngạch thương mại hai chiều tăng trưởng khá và đều đặn trong các năm qua, vượt trước thời hạn mức 2 tỷ USD đề ra trong Kỳ họp lần thứ 4 Uỷ ban Hợp tác Song phương hai nước. Năm 2010, tổng giá trị trao đổi hàng hóa giữa hai nước đạt trên 2,4 tỷ USD, trong đó, Việt Nam xuất khẩu sang nước bạn khoảng 1,7 tỷ USD. Hai nước đã nhất trí tăng cường các biện pháp xúc tiến thương mại, phấn đấu đưa kim ngạch thương mại đạt mức 3 tỷ USD hoặc hơn vào năm 2016. Việt Nam và Philippines đang thúc đẩy các biện pháp xúc tiến đầu tư nhằm tăng cường đầu tư vào nhau và chia sẻ kinh nghiệm về đầu tư theo phương thức hợp tác Nhà nước-Tư nhân (PPP).

Mặt hàng xuất khẩu chủ yếu của Việt Nam sang Philippines là nông sản, linh kiện điện tử và hàng nông sản và nhập của Philippineschủ yếu là phân bón, máy móc thiết bị phụ tùng, khoáng chất, khí hóa lỏng, xăng dầu, dược phẩm, vật liệu xây dựng...

Gạo là mặt hàng chủ lực của Việt Nam xuất sang Philippinestrong nhiều năm qua, chiếm 60 – 70% kim ngạch xuất khẩu. Trung bình Việt Nam xuất khẩu từ 1,5 - 1,7 triệu tấn/năm cho Philippines. Sáu tháng đầu năm 2011, Việt Nam đã xuất gần 637 ngàn tấn gạo tương đương 307 triệu USD sang Philippines.

Về đầu tư, Philippinesđầu tư vào Việt Nam còn khiêm tốn. Hiện Philippines có 55 dự án đầu tư tại Việt Nam với tổng số vốn đầu tư là 275 triệu USD, đứng thứ 26 trong tổng số các nước và lãnh thổ đầu tư vào Việt Nam. Trong 6 tháng đầu năm 2011, Philippines có 3 dự án đầu tư vào Việt Nam với tổng số vốn 1.33 triệu USD. Phillipines đứng thứ 26/86 quốc gia và vùng lãnh thổ đầu tư tại Việt Nam. Tháng 7/2008, Việt Nam đã đồng ý để Philippinesthành lập Trung tâm Đầu tư và Thương mại tại Thành phố Hồ Chí Minh nhằm tìm hiểu thị trường và cơ hội đầu tư tại Việt Nam cho các doanh nghiệp Phi-líp-pin. Trung tâm này trực thuộc Đại sứ quán Philippinestại Hà Nội và hoạt động phi lợi nhuận.

Hợp tác biển là một trong những trụ cột chính trong quan hệ hợp tác hai nước. Trong những năm qua, hợp tác biển giữa Việt Nam và Philippineskhông ngừng được củng cố và mở rộng trên nhiều lĩnh vực: nghiên cứu khoa học biển (JOMSRE), thăm dò địa chấn chung (JMSU), hợp tác hải quân, tìm kiếm cứu nạn, ứng phó sự cố tràn dầu, thủy sản, khí tượng thủy văn biển, phối hợp lập trường trên các diễn đàn quốc tế và khu vực… Tại kỳ họp lần thứ 6 Ủy ban Hợp tác Song phương Việt Nam - Philippines từ ngày 6 đến 7-10 tại Hà Nội, hai bên nhất trí sớm ký thỏa thuận thiết lập đường dây thông tin, tăng cường liên lạc giữa hải quân hai nước, đồng thời sớm ký thỏa thuận thiết lập đường dây nóng giữa Cảnh sát Biển Việt Nam và Lực lượng Phòng vệ Bờ biển Philippines. Ngoài ra, phía Philippines hứa sẽ xem xét việc bãi bỏ các quy định về visa hoặc giám sát đối với thuyền viên Việt Nam, cũng như việc áp dụng thuế khác biệt đối với tàu Việt Nam chở hàng xuất khẩu từ Philippines.

Về nông nghiệp, quan hệ hợp tác giữa Việt Nam và Viện nghiên cứu lúa quốc tế ở Philippines(IRRI) được thiết lập từ năm 1968. Hiện có khoảng 60-70% diện tích trồng lúa ở Việt Nam đang áp dụng những tiến bộ kỹ thuật về canh tác lúa và các giống lúa mang nguồn gốc IRRI. IRRI đã tài trợ cho hơn 600 lượt cán bộ nghiên cứu Việt Nam. Hiện bình quân mỗi năm có khoảng hơn 100 lượt các nhà khoa học và cán bộ nghiên cứu của IRRI sang Việt Nam và 60-70 lượt các nhà khoa học Việt Nam sang IRRI học tập và làm việc. Việt Nam đã đóng góp cho IRRI hơn 600.000 USD (thông qua tài trợ của chính phủ Ôxtrâylia).

Giáo dục là lĩnh vực rất tiềm năng giữa hai nước. Hiện có khoảng 500 sinh viên Việt Nam đang học đại học, thạc sĩ, tiến sĩ bằng học bổng hoặc từ nhiều nguồn khác nhau tại Philippinesvà con số này đang tăng nhanh.

Thời gian tới, hai nước sẽ sớm ký kết Chương trình Hành động Việt Nam - Philippines giai đoạn 2011-2016.

Hương Ly