Kể từ khi thiết lập mối quan hệ ngoại giao, Chính phủ Đan Mạch đã có nhiều hoạt động hỗ trợ Việt Nam trong nhiều lĩnh vực, đặc biệt trong vấn đề giáo dục, bảo vệ môi trường, cải cách hành chính, phát triển bền vững...

Hỗ trợ ngành nước, cải thiện điều kiện sống khu vực nông thôn

Chương trình này kéo dài 5 năm, bắt đầu vào cuối năm 2006 và sẽ kết thúc vào cuối năm 2011. Hỗ trợ của Đan Mạch là một phần của chương trình trị giá 125 triệu đô la Mỹ do ba cơ quan tài trợ Úc, Đan Mạch và Hà Lan đồng tài trợ cho Việt Nam, trong đó phần đóng góp của Đan Mạch là 66 triệu đô la Mỹ. Chương trình là một bước thay đổi cơ bản từ mô hình hỗ trợ theo dự án truyền thống sang hỗ trợ ngân sách theo chương trình. Mục tiêu chung của chương trình hỗ trợ là “cải thiện điều kiện sống và sức khoẻ của dân nghèo nông thôn, kể cả các nhóm dân tộc thiểu số, thông qua cung cấp nước sạch, cải thiện điều kiện vệ sinh, vệ sinh môi trường và bảo vệ môi trường”. Chương trình gồm hai phần trong đó phần chính là hỗ trợ Chương trình Mục tiêu Quốc gia II về Nước sạch và Vệ sinh Nông thôn (NTP II) và phần còn lại là hỗ trợ quản lý tài nguyên nước.

Chương trình hỗ trợ được chia làm hai giai đoạn: giai đoạn đầu là giai đoạn thí điểm kéo dài hai năm tại chín tỉnh: Điện Biên, Lào Cai, Lai Châu, Đắc Lắc, Đắc Nông, Ninh Thuận, Phú Yên, Trà Vinh và An Giang; tiếp theo là giai đoạn ba năm mở rộng hỗ trợ ra phạm vi toàn quốc nếu các đánh giá chung giữa chính phủ Việt Nam và các nhà tài trợ cho thấy giai đoạn thí điểm được thực hiện tốt. Ngoài việc giúp Việt Nam đạt được các Mục tiêu Phát triển Thiên niên kỷ về cấp nước, vệ sinh và môi trường, chương trình hỗ trợ này còn giúp đỡ Việt Nam nâng cao chất lượng của các thành quả đạt được thông qua việc nhấn mạnh đến tầm quan trọng của một số nguyên tắc trong quá trình thực hiện chương trình NTP II như chú ý hơn đến vấn đề vệ sinh, chuyển từ cách tiếp cận theo mục tiêu sang cách tiếp cận theo nhu cầu, phân cấp quản lý và thực hiện, chú trọng tới vấn đề vận hành và bảo dưỡng trong các công trình cấp nước và vệ sinh…Sau 5 năm thực hiện chương trình hỗ trợ dự kiến sẽ có khoảng 3,2 triệu người sẽ có nước dùng và sẽ có điều kiện cải thiện các thói quen về vệ sinh. Hơn 10.000 nhà vệ sinh ở các trường học và các trụ sở cơ quan sẽ được xây dựng và sẽ có khoảng 700.000 hộ gia đình có nhà vệ sinh đạt tiêu chuẩn.

Hỗ trợ bảo vệ môi trường

Việt Nam là một trong những quốc gia bị ảnh hưởng nặng nề nhất từ biến đổi khí hậu và phải đối mặt với hàng loạt thách thức hiện hữu liên quan đến biến đổi khí hậu như mực nước biến dâng lên, những tác động đối với nguồn nước và vấn đề xây dựng năng lực. Việc hỗ trợ Việt Nam trong vấn đề này là ưu tiên cao nhất chính phủ Đan Mạch. Đan Mạch đã hỗ trợ cho ngành Môi trường từ năm 1997 và đang hỗ trợ Việt Nam ứng phó với hiện tượng trái đất nóng lên và tăng hiệu quả sử dụng năng lượng. Là quốc gia đầu tiên tài trợ cho Chương trình Mục tiêu Quốc gia về Ứng phó với Biến đổi Khí hậu (CTMTQG ƯPVBĐKH) với khoản tiền gần 40 triệu USD cho giai đoạn 2009 - 2013. Chương trình gồm có hai hợp phần: Hợp phần thích ứng với biến đổi khí hậu sẽ hỗ trợ thực hiện Chương trình Mục tiêu quốc gia về Ứng phó với Biến đổi Khí hậu của Bộ Tài nguyên và Môi trường ở cấp độ quốc gia và cụ thể là Bến Tre và Quảng Nam, hai tỉnh dễ bị tác động bởi biến đổi khí hậu nhất. Mục tiêu của hợp phần là nâng cao năng lực và hiệu quả ứng phó với biến đổi khí hậu của Việt Nam nhằm bảo đảm phát triển bền vững, giúp con người tránh được những hậu quả có hại, ngăn chặn và giảm thiểu rủi ro do Biến đổi khí hậu gây nên đồng thời cùng với cộng đồng quốc tế nỗ lực giảm thiểu tác động của Biến đổi khí hậu và bảo vệ hệ khí hậu toàn cầu. Đối với hợp phần giảm thiểu tác động của Biến đổi khí hậu. chương trình hỗ trợ Việt Nam giảm thiểu tác động của biến đổi khí hậu thông qua Chương trình Sử dụng Năng lượng Hiệu quả của Bộ Công Thương. Mục tiêu để nâng cao hiệu quả sử dụng năng lượng của các doanh nghiệp Việt Nam và góp phần vào sự phát triển bền vững với một nền kinh tế có lượng phát thải các-bon thấp.Tháng 3/2011, Đan Mạch đã ký hiệp định gia hạn chương trình hợp tác nghiên cứu giữa Việt Nam và Đan Mạch thêm ba năm (từ 2011 đến 2013) với tổng kinh phí tài trợ là 8 triệu USD, cho chương trình nghiên cứu ứng phó với biến đổi khí hậu của Việt Nam với các dự án về biến đổi khí hậu; tìm kiếm các giải pháp góp phần giảm thiểu tác động của biến đổi khí hậu, đẩy mạnh đào tạo, nâng cao năng lực cán bộ nghiên cứu của Việt Nam; nâng cao hạ tầng nghiên cứu cho một số tổ chức khoa học, công nghệ trong nước. Hiện Việt Nam là nước duy nhất ở châu Á được Đan Mạch triển khai chương trình này.

Hỗ trợ cải cách hành chính

Đan Mạch đã ký Hiệp định tài trợ cho Chương trình quản trị công và cải cách hành chính, giai đoạn 2007- 2011 với tổng giá trị 13,3 triệu USD. Mục tiêu của Chương trình là nhằm tăng cường quản trị công và cải cách hành chính ở cấp Trung ương và cấp địa phương, đồng thời xây dựng năng lực cho các cơ quan nghiên cứu về quyền con người.

Đến nay, chương trình thực hiện tại 4 tỉnh Điện Biên, Lào Cai, Lai Châu và Đắk Nông mang lại hiệu quả kinh tế xã hội về nhiều mặt, giảm tệ quan liêu, tăng cường năng lực cho đội ngũ cán bộ, công chức; giới thiệu phương pháp quản lý hiện đại và nâng cao chất lượng dịch vụ cộng đồng. Đối với quản trị công, Chương trình tạo lập được mối quan hệ đối tác giữa Quốc hội Việt Nam và Nghị viện Đan Mạch; xây dựng và hỗ trợ cơ quan chuyên trách của Quốc hội Việt Nam về xử lý khiếu kiện, đồng thời thiết lập mạng lưới nghiên cứu giáo dục quyền con người, trung tâm nghiên cứu quyền con người tại Đại học quốc gia Hà Nội và Đại học Luật thành phố Hồ Chí Minh. Theo Bộ Kế hoạch và Đầu tư, với sự hỗ trợ của Chính phủ Đan Mạch, chương trình quản trị công và cải cách hành chính sẽ giúp cho Việt Nam dần từng bước hoàn chỉnh thể chế, nâng cao năng lực, nhận thức cho cán bộ quản lý, nghiên cứu của Việt Nam trong quá trình xây dựng và phát triển đất nước, đồng thời cũng góp phần thúc đẩy quan hệ hợp tác hiệu quả giữa Việt Nam và Đan Mạch.

Trong năm tới, Đan Mạch cũng sẽ tiếp tục ưu tiên hỗ trợ cho khu vực quản trị công, tập trung vào cải cách tư pháp và pháp lý, tăng cường năng lực Quốc hội, cải cách hành chính công, phòng chống tham nhũng và tăng cường năng lực của các tổ chức nhân sự.

Tăng cường liên kết, hợp tác đào tạo

Trong những năm qua, Đan Mạch đã tài trợ cho Việt Nam một số dự án trong lĩnh vực giáo dục đào tạo như: dự án "Giáo dục môi trường trong trường phổ thông Việt Nam"; dự án "Hợp tác giữa trường Đại học Cần Thơ và Đại học Aarhus về khoa học môi trường"; dự án "Hỗ trợ giáo dục Mỹ thuật Tiểu học". Trong 5 năm (từ 2006-2010), Đan Mạch đã cùng Bộ Giáo dục và Đào tạo Việt Nam thực hiện dự án Hỗ trợ giáo dục mỹ thuật tiểu học pha 1 và đang tiếp tục thực hiện pha 2 dự án này giai đoạn 2011-2015. Kết quả thực hiện pha 1 của dự án, một đội ngũ giáo viên cốt cán đã được đào tạo và trở thành giảng viên để mở rộng diện bồi dưỡng cho giáo viên mỹ thuật tiểu học ở các tỉnh, thành của Việt Nam. Tháng 9/2009, Thủ tướng Nguyễn Tấn Dũng và Đoàn cấp cao Chính phủ Việt Nam đã gặp gỡ Bộ trưởng Bộ giáo dục Đan Mạch và bày tỏ mong muốn Đan Mạch tăng cường liên kết, hợp tác đào tạo với các trường đại học của Việt Nam. Ngay sau đó, Bộ Giáo dục và Đào tạo Việt Nam đã ký Biên bản ghi nhớ với Trường Kinh doanh Niels Brock nhằm triển khai các chương trình liên kết đào tạo giữa Trường Kinh doanh Niels Brock với các trường đại học của Việt Nam.Trường Đại học Ngoại là trường duy nhất trong cả nước được lựa chọn giao nhiệm vụ triển khai thực hiện hợp tác đào tạo với Trường Kinh doanh Niels Brock – Đan Mạch.

Bên cạnh đó, Đan Mạch cũng tích cực hỗ trợ các doanh nghiệp vừa và nhỏ Việt Nam thông qua Chương trình Kết nối Doanh nghiệp (B2B) và Chương trình Hỗ trợ Doanh nghiệp. Đặc biệt mới đây, Chính phủ Đan Mạch vừa quyết định viện trợ không hoàn lại 23 triệu USD cho Chương trình hỗ trợ phát triển doanh nghiệp Việt Nam giai đoạn 2011 – 2013. Mục đích của Chương trình nhằm giúp tăng cường khả năng cạnh tranh của các doanh nghiệp ngoài quốc doanh hướng vào tăng trưởng, xuất khẩu và tạo việc làm.Với hiệu quả mang lại rất lớn, có thể thấy các chương trình viện trợ của Đan Mạch đã và đang góp phần quan trọng giúp Việt Nam thực hiện thành công nhiều mục tiêu của quốc gia.

Nguyễn Mai