Đan Mạch tích cực hỗ trợ Việt Nam phát triển kinh tế bền vững

Trong suốt 40 năm qua, chính phủ Đan Mạch đã tài trợ cho Việt Nam các dự án ODA không hoàn lại ở các lĩnh vực trong đó có nông nghiệp phát triển nông thôn, thủy sản để giúpViệt Nam xóa đói giảm nghèo và phát triển kinh tế bền vững. Nhân dịp kỷ niệm 40 năm thiết lập quan hệ ngoại giao Việt Nam – Đan Mạch, Tạp chí Vietnam Business Forum có cuộc phỏng vấn ông Vũ Văn Tám - Thứ trưởng, Tổng cục trưởng Tổng Cục thủy sản - Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn về vấn đề này. Nguyễn Mai – Anh Sơn thực hiện.

Xin Ông cho biết những đóng góp của Vương quốc Đan Mạch cho Việt Nam trong lĩnh vực nông nghiệp và phát triển nông thôn?

Có thể nói các dự án và chương trình hỗ trợ của Chính phủ Đan Mạch đã mang lại những kết quả to lớn, góp phần nâng cao đời sống nhân dân trong khu vực thực hiện dự án, góp phần vào công cuộc xóa đói giảm nghèo của Việt Nam nói chung và đặc biệt là trong khu vực nông nghiệp và nông thôn nói riêng.

Hiện nay, Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn đang thực hiện và quản lý các dự án sử dụng nguồn ODA không hoàn lại của Chính Phủ Đan Mạch như dự án “Chương trình hỗ ngành nông nghiệp và phát triển nông thôn –ARD SPS 2007 -2012” với tổng kinh phí cho 2 hợp phần Trung Ương và 5 hợp phần tỉnh là 230 triệu Cuaron Đan Mạch tương đương khoảng 37 triệu đôla Mỹ. Dự án chủ yếu tập trung vào việc quản lý các nguồn tài nguyên thiên nhiên và nguồn nhân lực với sự tham gia của người dân nhằm giảm đói nghèo ở vùng nông thôn, nhất là các dân tộc thiểu số khu vực miền núi.

Bên cạnh đó, còn có một số dự án tiêu biểu khác như “Hỗ trợ Chương trình về ngành nước và vệ sinh Việt Nam giai đoạn 2006 -2011 với kinh phí 66 triệu đô la, dự án “Tạo giống lúa chịu ngập chìm và chịu mặn thích nghi với điều kiện nước biển dâng cho các vùng đồng bằng ven biển Việt Nam với kinh phí 900.000, thời gian thực hiện từ tháng 4/2010 đến tháng 4/2012, dự án “Tối ưu hóa sản xuất khí sinh học thân thiện với môi trường từ phân gia súc nhằm giảm thiểu khí phát thải gây hiệu ứng nhà kính” với tổng kinh phí 22.746, 7 tỷ VND với thời gian từ 2011 -2014., dự án “Tác động của biến đổi khí hậu và các giải pháp thích ứng an toàn sinh học cho nuôi trồng thủy sản tại miền Bắc Việt Nam – (JCA), với tổng kinh phí 950.000 USD, thời gian thực hiện 2011 -2013….

Các dự án và chương trình này, dù đã được thực hiện hay đang được thực hiện đều có những tác động, ảnh hưởng tích cực, góp phần làm thay đổi tập quán sản xuất, nâng cao năng lực của người dân và cán bộ địa phương về các kiến thức phát triển sinh kế nhằm xóa đói giảm nghèo, phát triển nông nghiệp bền vững, chế biến nông sản và cách tiếp cận thị trường.

Đối với lĩnh vực thủy sản thì sao, thưa Ông?

Thủy sản là một trong những ngành kinh tế đem lại kim ngạch xuất khẩu cao với tốc độ tăng trưởng bình quân 18 %/năm. Hiện tại Việt Nam đã vươn lên đứng thú 6 về xuất khẩu thuỷ sản, đứng thứ 3 về sản lượng nuôi trồng thủy sản, đứng thứ 13 về sản lượng khai thác hải sản trên toàn thế giới. Từ tổng sản lượng thủy sản đạt hơn 1 triệu tấn vào năm 1990 đến năm 2010 qua mốc 5,2 triệu tấn. Kim ngạch xuất khẩu từ mức 205 triệu USD năm 1990 đến năm 2010 đạt trên 5 tỷ USD với tổng khối lượng xuất khẩu là trên 1,353 triệu tấn trong đó tôm là đạt 2,1 tỷ USD, cá tra đạt 1,43 tỷ USD…Có được bước phát triển như vậy, ngoài sự nỗ lực của bà con nông ngư dân và toàn ngành, ngành thủy sản đã nhận được nhiều sự hợp tác, hỗ trợ của các nước trong đó có Đan Mạch.

Năm 1993, ngành thủy sản được chọn là một trong ba ngành được nhận viện trợ phát triển của Đan Mạch cho Việt Nam. Dự án “ Chương trình Hỗ trợ ngành Thủy sản Việt Nam giai đoạn I (FSPS I) với tổng kinh phí 41 triệu USD do Danida tài trợ, đã góp phần vào việc nâng cao cách tiếp cận về điều hành và quản lý ngành phù hợp với các chính sách phát triển của Ngành. Hỗ trợ xây dựng chính sách, cơ cấu tổ chức ngành, đào tạo cán bộ, xây dựng hệ thống thông tin quản lý, hệ thống mạng kết nối, phương pháp điều tra nguồn lợi thủy sản, đẩy mạnh xuất khẩu thông qua chế biến sản phẩm thủy sản có chất lượng đáp ứng tiêu chuẩn quốc tế về an toàn vệ sinh sản phẩm. Với giai đoạn II 2006 -2010 (FSPS II) cho 4 hợp phần đặt tại các vụ, cục thuộc Bộ và 9 tỉnh điểm được gia hạn dài tới hết tháng 6/2012. Giai đoạn này đã hỗ trợ ngành thủy sản Việt Nam hoàn thành hệ thống thể chế ngành thủy sản, trong đó công nghệ thông tin được hỗ trợ khá hiện đại nhằm đáp ứng nhu cầu thông tin hiện nay. Đồng thời nâng cao được sự tham gia quản lý phát triển nghề cá của cộng đồng ngư dân hướng tới quản lý nguồn lợi thủy sản một cách bền vững. Hỗ trợ phát triển năng lực nuôi trồng thủy sản, hướng mục đích thương mại vào nuôi trồng thủy sản thông qua cấp chứng nhận xuất xứ và chất lượng giống, phát triển các đối tượng nuôi mới… Có thể nói, giai đoạn 2 chủ yếu là góp phần xóa đói giảm nghèo cho ngư dân, nâng cao năng lực quản lý các cấp, trong đó có hỗ trợ đào tạo nhiều thạc sĩ, tiến sĩ,… cuối cùng là giúp cho thủy sản Việt Nam phát triển bền vững về kinh tế, xã hội và môi trường.

18 năm qua (1993-2011), sự hỗ trợ của Đan Mạch đã góp phần quan trọng giúp ngành thủy sản Việt Nam nâng cao năng lực tiếp cận được với yêu cầu tiêu chuẩn của thị trường quốc tế từ khâu khai thác, nuôi trồng, chế biến tiêu thụ sản phẩm. Các yêu cầu tiêu chuẩn đó không những đã được lồng ghép trong các chính sách quản lý nhà nước về thủy sản mà còn được các doanh nghiệp áp dụng ngày càng phổ biến. Điều này đang tiếp tục tạo ra cơ hội hưởng lợi cho người nghèo thoát nghèo ở nhiều địa phương. Việc tiếp cận của các doanh nghiệp thủy sản Việt Nam với doanh nghiệp quốc tế trong đó có Đan Mạch là một yêu cầu cần thiết để tiếp tục hoàn thiện công nghệ, trình độ quản lý, chất lượng hàng thủy sản thông qua các hoạt động kết nối thương mại giữa các doanh nghiệp Việt Nam và Đan Mạch đang được Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn (Tổng cục Thủy sản) và Đại sứ quán Đan Mạch xúc tiến hợp tác trong giai đoạn tiếp theo.

Kế hoạch hợp tác của Tổng cục thủy sản với Đan Mạch trong thời gian tới là gì, thưa Ông?

Trong thời gian tới, tiếp nối với 2 chương trình hỗ trợ thủy sản, chương trình 3 là kết nối thương mại Việt Nam - Đan Mạch sẽ được thực hiện. Chương trình đang được nghiên cứu khả thi, trong đó có ý tưởng xây dựng dự án thành lập trung tâm chuyển giao công nghệ nuôi trồng thủy sản Việt Nam - Đan Mạch (VIDATEC). Trung tâm là mô hình công – tư liên kết, khi được hình thành sẽ trở thành một cầu nối để thúc đẩy công nghệ, thực hành và đào tạo nuôi trồng thủy sản Việt Nam - Đan Mạch. Trung tâm là sự kết nối giữa doanh nghiệp Việt Nam và Đan Mạch để vừa giới thiệu các sản phẩm công nghệ cao của Đan Mạch trong nuôi trồng vừa giúp cho quản lý chất lượng sản phẩm nuôi trồng thủy sản của Việt Nam được kiểm soát theo chuỗi giá trị sản phẩm từ khâu đầu vào cho đến khâu chế biến xuất khẩu. Tạo ra điều kiện cần thiết để các doanh nghiệp quốc tế có cơ hội tiếp xúc với các nhà sản xuất ở các quy mô khác nhau để trao đổi thúc đẩy hơn nữa trong hợp tác, kinh doanh và đầu tư các bên cùng có lợi. Trung tâm cũng hỗ trợ nâng cao năng lực cho Hội Nghề cá Việt Nam (VINAFIS) và Hiệp hội Chế biến xuất khẩu thủy sản Việt Nam (VASEP). Tháng 10/2011 vừa qua, Việt Nam đã cử đoàn thủy sản sang dự hội chợ của Đan Mạch về thủy sản để trao đổi các thiết bị, nâng cao khả năng kết nối thương mại với các nước.

Có thể nói, Đan Mạch là một trong những nhà tài trợ lớn và có hiệu quả cho Việt Nam. Mối quan hệ hữu nghị và hợp tác nhiều mặt giữa hai nước đang phát triển sâu rộng và tích cực trong nhiều lĩnh vực. Nhân dịp kỷ niệm 40 năm thiết lập quan hệ ngoại giao Việt Nam - Đan Mạch, tôi xin gửi lời chúc mừng sự kiện đặc biệt này. Mong rằng trong tương lai, hai nước Việt Nam - Đan Mạch sẽ tiếp tục có nhiều hoạt động hợp tác trong nông nghiệp nói chung và thủy sản nói riêng lên tầm cao mới theo hướng hiệu quả và bền vững.