Diễn đàn doanh nghiệp Việt Nam 2011: Áp lực đè nặng

Những vấn đề nổi cộm đang tồn tại trong nền kinh tế trở thành một thách thức cho sự phát triển đặc biệt là vấn đề cải thiện môi trường đầu tư kinh doanh là môt trong những bất cập được các chuyên gia và nhà đầu tư nước ngoài chỉ ra tại Diễn đàn doanh nghiệp Việt Nam vừa mới được tổ chức.

Nền kinh tế thiếu sức hấp dẫn

Môi trường đầu tư kinh doanh của Việt Nam xấu đi một cách nhanh chóng được thể hiện qua chỉ số quản lý vĩ mô của Chính phủ bị các doanh nghiệp tham gia khảo sát VBF 2011 đánh tụt điểm và lọt vào nhóm các vấn đề đang lo ngại nhất. Đây là lần đầu tiên sau nhiều năm Việt Nam bị rơi vào tình trạng này.

Ông Alain Cany, Chủ tịch Phòng Thương mại Châu Âu (EuroCham) người đã có thâm niên hàng chục năm làm việc tại Việt Nam cho rằng, nếu không có sự cải tổ mạnh mẽ từ Chính phủ thì sự đi xuống của môi trường kinh doanh tại Việt Nam vẫn sẽ tiếp tục xấu đi. Điều này phản ánh thực tế là bất ổn kinh tế vĩ mô đang gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến hoạt động sản xuất- kinh doanh của doanh nghiệp.

Con số khoảng 48.000 doanh nghiệp tuyến bố tạm ngừng hoạt động trong tháng 10 đầu năm 2011 được nhắc tới như minh chứng cho hệ lụy doanh nghiệp phải gánh chịu khi kinh tế bất ổn. Không chỉ vậy, mới đây, trong Bảng xếp hạng 500 doanh nghiệp lớn nhất Việt Nam năm 2011, 18% doanh nghiệp lớn nhất Việt Nam năm 2010 đã biến mất trong bảng xếp hạng năm nay do sự sụt giảm về doanh thu. Cụ thể, theo đánh giá của Ban thư ký VBF 2011, doanh nghiệp chấm 2,23 điểm cho chỉ số quản lý vĩ mô, giảm tương ứng 0,32 và 0,41 điểm so với mức 2,55 điểm của năm 2010 và 2,64 điểm của năm 2009.

Nâng cao lòng tin nhà đầu tư

Cũng cần nhắc lại rằng: chỉ số trên từng là yếu tố tích cực nhất trong các lĩnh vực được khảo sát của môi trường kinh doanh Việt Nam năm 2009. Thậm chí vào thời điểm đó, bà Victoria Kwakwa, Giám đốc quốc gia Ngân hàng Thế giới (WB) tại Việt Nam còn nhấn mạnh: chính sực gắn kết giữa khu vực kinh tế tư nhân và phản ứng chính sách của Chính phủ đã tạo nên nền tảng quan trọng để Chính phủ thực hiện thành công những quyết sách về phát triển kinh tế và vượt qua khủng hoảng.

Trong cuộc điều tra về chỉ số môi trường kinh doanh hàng quý IV của Phòng Thương mại châu Âu tại Việt Nam (EuroCham) được công bố vào cuối tháng 10 vừa qua, 2/3 số doanh nghiệp tham gia khảo sát cho rằng: kinh tế Việt Nam sẽ tiếp tục sụt giảm trong quý IV/2011. Và hệ quả là chỉ còn 38% muốn duy trì mức đầu tư, 36% muốn tăng đầu tư tại Việt Nam- một sự sụt giảm đáng kể so với tỷ lệ 52% của quý trước. Thậm chí, 22% doanh nghiệp muốn giảm đầu tư tại Việt Nam, tăng 13% so với quý trước.

Những thông tin ban đầu về cuốn Sách trắng “Các vấn đề thương mại đầu tư và kiến nghị” xuất bản lần thứ tư được EuroCham công bố vào ngày 1/12 cũng nhắc tới sự bất ổn nền kinh tế vĩ mô cùng với gánh nặng pháp lý mới, những hạn chế về thương mại khiến nhiều tồn tại về môi trường kinh doanh Việt Nam được đề cập trong Sách Trắng năm ngoái chậm được cải thiện, làm suy giảm lòng tin vào môi trường kinh doanh tại Việt Nam.

Tiến sĩ Trần Đình Thiên, Viện trưởng Viện Kinh tế Việt Nam, khi nhắc tới tình hình này, đã coi đây là thời điểm vô cùng khó khăn của kinh tế Việt Nam, ông cho rằng: “Cách tiếp cận về kịch bản hành động cho Việt Nam lúc này là tạo lập lòng tin bằng năng lực và hiệu lực điều hành của Chính phủ. Cần phải chấp nhận trả giá để hạ nhanh lạm phát, tái lập ổn đinh kinh tế vĩ mô vững chắc, từ đó khôi phục lòng tin, xác lập mô hình tăng trưởng mới thông qua các kế hoạch tái cấu trúc nền kinh tế có ưu tiên”.

Kỳ vọng vào tiềm năng dài hạn

Phát biểu tại diễn đàn, Bộ trưởng Bộ Kế hoạch và Đầu tư Bùi Quang Vinh thẳng thắn thừa nhận khó khăn của nền kinh tế Việt Nam trong năm 2011 chủ yếu do nguyên nhân nội tại. Theo Bộ trưởng: kinh tế Việt Nam vẫn đối mặt nhiều thách thức như lạm phát cao; doanh nghiệp khó tiếp cận tín dụng do lãi suất cao và chính sách tiền tệ siết chặt; thị trường BĐS trầm lắng, nợ xấu ngân hàng có xu hướng tăng, sản xuất công nghiệp có tăng chậm, hàng tồn kho tăng.

Bất chấp những khó khăn trên, có đến gần 69% doanh nghiệp tham gia Báo cáo điều tra cảm nhận môi trường kinh doanh Việt Nam cho biết sẽ mở rộng kinh doanh trong 3 năm tới do kỳ vọng vào tiềm năng dài hạn của nền kinh tế Việt Nam. Chỏ có 2,31% doanh nghiệp cho biết sẽ giảm quy mô kinh doanh và 1 doanh nghiệp cho biết có kế hoạch đóng cửa.

Chủ tich Phòng thương mại và Công nghiệp Việt Nam, ông Vũ Tiến Lộc cho rằng: Điểm nóng nhất trong năm 2011 là “tình trạng tiếp cận vốn đặc biệt khó khăn” do tác động từ chính sách siết chặt tiền tệ với lãi suất cao quá mức chịu đựng của doanh nghiệp; song đa số các doanh nghiệp cả trong và ngoài nước đều kiến nghị Chính phủ nên duy trì chính sách tiền tệ thận trọng, hướng đến bình ổn kinh tế vĩ mô với triển vọng kiềm chế lạm phát.

Một số doanh nghiệp thẳng thắn cho rằng: nền kinh tế yếu kém một phần là do thời gian qua đã tập trung quá lớn nguồn lực cho doanh nghiệp nhà nước và không kiểm soát quá trình đầu tư của khối doanh nghiệp này một cách hiệu quả. Đầu tư công ở Việt Nam dù chiếm tỷ lệ rất cao so với GDP nhưng chưa mang lại kết quả tương xứng, cơ chế phân bổ nguồn lực còn quá nhiều bất cập. Đây còn là một trong những nguyên nhân chính dẫn đến tình trạng lạm phát cao.

Tại diễn đàn, Giám đốc WB tại Việt Nam- bà Victoria Kwakwa đã đề cao quan điểm của Việt Nam muốn giữ ổn định kinh tế vĩ mô, cải cách tái cấu trúc kinh tế, đặc biệt là đầu tư công và khu vực tài chính. “Đây là những khu vực quan trọng để duy trì tính cạnh tranh của Việt Nam”- bà Kwakwa khẳng định.

Có thể nói, VBF năm nay đã cho thấy những thách thức lớn vẫn còn đang ở phía trước đối với nền kinh tế Việt Nam. Song, đó không phải là không có những cơ hội để cùng với quyết sách mạnh mẽ sẽ tạo ra cơ hội cho các doanh nghiệp Việt nam vững vàng phát triển.

Sĩ Sơn