Nỗ lực bảo vệ và nâng tầm “Viên ngọc xanh Cát Bà”

10:18:40 | 21/6/2024

Với việc trở thành một phần của Di sản thiên nhiên thế giới Vịnh Hạ Long - Quần đảo Cát Bà, Vườn quốc gia Cát Bà bước vào giai đoạn mới với những nhiệm vụ nặng nề hơn nhưng cũng rất tự hào là tiếp tục gìn giữ những giá trị di sản cho đất nước và nhân loại.


Quần đảo Cát Bà với tâm điểm là Vườn quốc gia Cát Bà được UNESCO công nhận là Khu dự trữ sinh quyển thế giới vào năm 2004

Hai thập kỷ phát triển Khu dự trữ sinh quyển thế giới

Vườn quốc gia Cát Bà được thành lập ngày 31/3/1986, theo Quyết định số 79/CP của Hội đồng Bộ trưởng (nay là Thủ tướng Chính phủ), là vườn quốc gia đầu tiên trong cả nước có đủ cả hệ sinh thái rừng và biển. Từ một nông - lâm trường nhỏ làm nhiệm vụ quản lý, bảo vệ và phát triển rừng, Vườn đã không ngừng phát triển, trong đó, diện tích Vườn đã nâng lên đáng kể, tổng diện tích hiện nay là hơn 17.300ha.

Năm 2004, Quần đảo Cát Bà (tâm điểm là Vườn quốc gia Cát Bà) được UNESCO công nhận là Khu dự trữ sinh quyển thế giới, tiêu biểu cho các hệ sinh thái biển - đảo nhiệt đới, cận nhiệt đới điển hình của châu Á. 20 năm qua, các thế hệ lãnh đạo, nhân viên Vườn đã không ngừng nỗ lực, thực hiện tốt nhiệm vụ bảo tồn, phát triển giá trị, để thế giới biết đến nhiều hơn một địa danh của Việt Nam có cảnh quan và môi trường sống vô cùng phong phú.

Tính đa dạng sinh học của Vườn cũng tăng lên, phong phú các loài động, thực vật từ trên cạn tới dưới biển với trên 4.000 loài; nhiều loài đặc hữu, quý hiếm loài nằm trong sách đỏ của Việt Nam và thế giới. Riêng trên cạn theo thống kê có tới 2.449 loài, trong đó động vật có 72 loài thú, 214 loài chim, 72 loài bò sát, 33 loài ếch nhái, động vật thân mềm khoảng 150 loài. Đối với thực vật, Cát Bà ghi nhận khoảng 1.589 loài thực vật bậc cao, 37 loài thực vật ngập mặn. Nơi đây còn phong phú với hàng trăm loài côn trùng khác nhau.

Đặc biệt, Vườn là nơi trú ngụ của nhiều loài quý hiếm, đặc hữu như voọc Cát Bà đầu trắng, sóc đen, sơn dương, khỉ lông vàng, thạch sùng mí Cát Bà,… Đây còn là khu bảo tồn duy nhất của Việt Nam và thế giới đang tồn tại các quần thể nhỏ của loài voọc Cát Bà với số lượng hiện còn khoảng 80 cá thể. Trong suốt quá trình thành lập vườn đến nay, cán bộ, nhân viên đã làm tốt công tác quản lý, bảo vệ các loài động vật quý hiếm, nhất là với loài voọc Cát Bà.

Không chỉ có hệ sinh thái đa dạng, Vườn quốc gia Cát Bà còn sở hữu nhiều giá trị văn hóa, lịch sử và có vai trò quan trọng trong công tác bảo vệ môi trường.

Những năm qua, Vườn đã thực hiện thành công khoảng 15 đề tài, dự án cấp bộ, thành phố và cơ sở nhằm bảo tồn và phát triển nguồn gen động, thực vật. Đặc biệt, có 14 dự án của các tổ chức phi chính phủ phối hợp đầu tư, nâng cao năng lực quản lý, lãnh đạo nhằm phát triển bền vững nguồn tài nguyên thiên nhiên trên huyện đảo.

Ngoài ra, tích cực phối hợp tổ chức các chương trình, dự án bảo tồn và phát triển như: Dự án bảo tồn voọc Cát Bà của Hội Động vật về Bảo tồn loài và quần thể và Vườn thú Muenster - Đức; chương trình bảo tồn và phát triển Cát Bà của tổ chức Bảo tồn động thực vật quốc tế FFI; chương trình trồng rừng ven biển, trồng rừng đền bù khí thải CO2,…

Vườn cũng nghiên cứu và ban hành các cơ chế, chính sách cụ thể đầu tư cho công tác bảo tồn đa dạng sinh học; thường xuyên tổ chức tập huấn, hội thảo để nâng cao năng lực quản lý cho cán bộ; tăng nguồn kinh phí đầu tư; hỗ trợ máy móc, thiết bị phục vụ công tác quản lý đa dạng sinh học,…

Bảo vệ, phát huy giá trị di sản

Ngay sau khi Quần đảo Cát Bà được công nhận là Di sản thiên nhiên thế giới, Thành ủy, UBND TP.Hải Phòng đã giao các sở, ngành, địa phương triển khai một số nhiệm vụ cụ thể để phát huy giá trị di sản như: Hoàn thiện Đề án phát triển du lịch TP.Hải Phòng đến năm 2025, định hướng đến năm 2030, bổ sung mục tiêu xây dựng Cát Bà trở thành trung tâm du lịch quốc tế xanh, thông minh; kiện toàn Ban quản lý di sản thiên nhiên thế giới,…

Ông Nguyễn Văn Thịu, Giám đốc Vườn quốc gia Cát Bà cho biết: Việc UNESCO công nhận Quần đảo Cát Bà, trong đó có Vườn quốc gia Cát Bà là một phần của Di sản thiên nhiên thế giới Vịnh Hạ Long - Quần đảo Cát Bà không chỉ khẳng định những giá trị của Vườn mà còn ghi nhận những nỗ lực không biết mệt mỏi của cán bộ, nhân viên của Vườn.

Đảm bảo hài hòa giữa bảo tồn và khai thác các giá trị sinh thái, Vườn quốc gia Cát Bà đã xây dựng và cải tạo các tuyến, điểm du lịch, hình thành các loại hình du lịch cho du khách lựa chọn. Hàng năm, Vườn thu hút trên 100 nghìn lượt khách du lịch trong và ngoài nước, đặc biệt đón hàng chục đoàn học sinh, sinh viên đến tham quan, học tập, tìm hiểu về hệ sinh thái và giá trị thiên nhiên của Cát Bà.

Để nâng tầm giá trị di sản, Vườn sẽ tiếp tục thực hiện tốt các nhiệm vụ trọng tâm của công tác bảo tồn đa dạng sinh học Khu Dự trữ sinh quyển thế giới. Đồng thời, tăng cường phối hợp với UBND huyện Cát Hải đẩy mạnh công tác quản lý, bảo vệ tài nguyên rừng, biển, phòng chống cháy rừng; tiếp tục đẩy mạnh tuyên truyền, vận động, nâng cao nhận thức của người dân về bảo vệ rừng, ngăn chặn kịp thời các tác động xâm hại đến đa dạng sinh học trên địa bàn quản lý.

“Chúng tôi cũng chú trọng xây dựng đội ngũ cán bộ, nhân viên có trình độ chuyên môn nghiệp vụ; truyền cảm hứng đến du khách và người dân về tình yêu thiên nhiên, ý thức bảo vệ rừng, môi trường sống, góp phần làm đẹp, giữ gìn cảnh quan môi trường và cùng chung tay gìn giữ, phát triển di sản thế giới”, ông Nguyễn Văn Thịu nhấn mạnh.

Ngọc Tùng (Vietnam Business Forum)