“Cần sáng tạo hơn trong xúc tiến đầu tư nước ngoài”

Đó là khuyến nghị của ông Đỗ Nhất Hoàng - Cục trưởng Cục Đầu tư nước ngoài, Bộ Kế hoạch và Đầu tư tại Hội nghị giao ban đầu tư nước ngoài khu vực phía Nam do Cục Đầu tư nước ngoài phối hợp với Trung tâm Xúc tiến Thương mại và Đầu tư Tp.HCM (ITPC) tổ chức mới đây. Sở dĩ đưa ra khuyến nghị trên là do ông Hoàng cho rằng hiện nay công tác xúc tiến đầu tư tại nhiều địa phương trong cả nước vẫn còn theo kiểu tự phát, rập khuôn, do đó hiệu quả mang lại chưa như kỳ vọng.

Ông Hoàng nhấn mạnh với chủ trương tích cực phát huy tiềm năng, chủ động khai thác lợi thế, nỗ lực kiến tạo một môi trường đầu tư thông thoáng, những năm qua Việt Nam liên tục đón nhận nhiều làn sóng đầu tư nước ngoài, góp phần quan trọng trong phát triển kinh tế - xã hội đất nước. Về tổng thể các dự án mang vào Việt Nam phương thức đầu tư mới và tác động khơi dậy nguồn lực của các nguồn đầu tư trong nước. Đặc biệt trong năm 2011 vừa qua, thu hút đầu tư trực tiếp nước ngoài của cả nước đạt 15 tỷ USD, trong đó có 57 dự án có vốn đầu tư trên 500 triệu USD; con số giải ngân đạt gần 10 tỷ USD. Mặc dù giải ngân có giảm so với năm 2010, tuy nhiên, hầu hết các dự án đầu tư này đều chất lượng hơn so với cùng kỳ. Cùng với những con số ấn tượng trong thu hút đầu tư, thời gian qua, các hoạt động xúc tiến đầu tư nước ngoài ở các địa phương cũng có nhiều đổi mới, bắt đầu chú trọng vào từng chủ đề đầu tư với các ý tưởng gợi mở hơn. Nhiều địa phương đã rất thành công trong công tác xúc tiến đầu tư, điển hình như cuộc xúc tiến đầu tư của Đồng Nai với sự tham dự của hơn 120 doanh nghiệp từ Nhật sang cùng với 30 doanh nghiệp Nhật đang hoạt động tại chỗ.

Ông Hoàng cho biết công tác đầu tư hiện nay có ba công đoạn là xúc tiến, cấp phép và triển khai. Tuy nhiên, công đoạn xúc tiến đầu tư nhiều địa phương vẫn còn theo kiểu tự phát, rập khuôn. Về khâu cấp phép, từ khi phân cấp, các địa phương đã rất tự chủ, nhiều cố gắng và khâu cấp phép đã xử lý nhanh gọn, tất nhiên vẫn còn nhiều hạn chế thiếu sót nhất định nhưng nhìn chung các địa phương đã thực hiện rất tốt. Riêng khâu quản lý dự án, đặc biệt trong khâu này dù đã cố gắng nhưng phần nào các địa phương vẫn tiến hành chưa đạt hiệu quả như mong đợi, cấp phép xong nhưng không triển khai nên vẫn chưa nắm được sâu sát tình hình. Hạn chế này một phần do báo cáo của doanh nghiệp, một phần do cơ chế, một phần do thiếu cán bộ để có thể kiểm tra, đôn đốc dự án theo đúng tiến độ. Theo đó ông Hoàng khuyến nghị để gia tăng hiệu quả, công tác đầu tư nước ngoài trong thời gian tới cần phải có hướng đi mới, thống nhất từ TW đến địa phương từ khâu xúc tiến đầu tư, cấp phép cho đến triển khai thực hiện. Cụ thể về khâu xúc tiến đầu tư, các địa phương phải chú trọng củng cố lại công tác xúc tiến đầu tư và có cách làm khác đi, sáng tạo hơn.

Để hỗ trợ cho các địa phương, hiện nay Cục Đầu tư nước ngoài đang thu thập ý kiến nhằm bổ sung Nghị định 108, trên cơ sở những ý kiến thu thập được, Bộ Kế hoạch và Đầu tư sẽ kiến nghị Chính phủ điều chỉnh Nghị định 108 nhằm chấn chỉnh tình trạng doanh nghiệp nước ngoài hoán chủ về đầu tư nước ngoài. Bên cạnh đó, Bộ sẵn sàng hỗ trợ các địa phương cung cấp thông tin cũng như đứng ra kết nối các tỉnh để tăng hiệu quả xúc tiến đầu tư. Trong năm 2012, Bộ Kế hoạch và Đầu tư sẽ rà soát tất cả các dự án đầu tư nước ngoài tại các địa phương nhằm tinh lọc các dự án kém hiệu quả để công tác này ngày càng đi vào chất lượng và bền vững. Ngoài ra trong danh mục các dự án thu hút đầu tư nước ngoài giai đoạn 2011 – 2015 khu vực phía Nam sẽ chú trọng vào phát triển các dự án du lịch thương mại liên kết toàn vùng, các dự án về phát triển du lịch, cấp nước, xử lý nước thải, hạ tầng kỹ thuật các khu kinh tế ven biển.

Đại diện Sở Kế hoạch và Đầu tư các tỉnh, thành phố khu vực phía Nam cũng đã có những chia sẻ về kinh nghiệm thu hút đầu tư nước ngoài của địa phương mình trong thời gian qua. Phó Chủ tịch UBND tỉnh Trà Vinh Tống Minh Viễn cho rằng để tránh tình trạng dự án treo như hiện nay, đảm bảo hiệu quả đầu tư cần có chính sách chung đối với việc kiểm soát đăng ký vốn và giải ngân đối với nhà đầu tư nước ngoài. Ông Viễn cho biết thực tế có nhiều nhà đầu tư đến đăng ký với số vốn khổng lồ để có thể xin được nhiều đất đai nhưng sau đó lại không triển khai dự án, ảnh hưởng đến môi trường đầu tư tỉnh nhà cũng như quyền lợi của các nhà đầu tư chân chính, có đủ năng lực. Điển hình tại Trà Vinh hiện có ít nhất 5 dự án treo. Sau thời gian điều tra, tìm hiểu lai lịch nhà đầu tư mới phát hiện có nhà đầu tư đăng ký vốn hàng triệu USD nhưng trụ sở tại công ty bản địa chỉ là một văn phòng nhỏ.

Ông Trần Thành Lập - Phó Chủ tịch UBND tỉnh Hậu Giang cho biết mở rộng cửa, có chính sách thông thoáng, nhanh gọn song Hậu Giang cũng tỏ rõ quan điểm cứng rắn của mình đối với những nhà đầu không có năng lực, những dự án không có khả năng hoặc chậm triển khai nhằm làm sạch môi trường đầu tư và tạo cơ hội cho các nhà đầu tư thật sự quan tâm đến tỉnh nhà. Ngoài việc “tuyên chiến” với các dự án chậm triển khai, làm trong sạch môi trường đầu tư, Hậu Giang cũng rất quan tâm đến nhà đầu tư, nhất là những nhà đầu tư gặp khó khăn khách quan, tạo mọi điều kiện để họ triển khai dự án thuận lợi. Cụ thể khi các dự án đầu tư gặp khó khăn về tài chính, dẫn đến tiến độ triển khai chậm thì tỉnh luôn sẵn sàng phối hợp, tìm giải pháp hỗ trợ cho nhà đầu tư nhằm đẩy nhanh tiến độ giải ngân.

Kinh nghiệm từ tỉnh Bình Dương, xác định tầm quan trọng của công tác lựa chọn dự án đầu tư cho việc phát triển bền vững của địa phương, Bình Dương đã từ chối nhiều dự án nhạy cảm có khả năng gây ô nhiễm môi trường cao hay những dự án thâm hụt lao động….

Mỹ Châu