FDI 2012: Chú trọng chất lượng và giải ngân

Theo Cục Đầu tư nước ngoài, Bộ Kế hoạch và Đầu tư, vốn FDI đăng ký mới và tăng thêm ở Việt Nam trong năm 2011 chỉ đạt khoảng 14,7 tỷ USD, bằng 74% so năm 2010. Lý giải cho sự sụt giảm này, Phó Cục trưởng Cục Đầu tư nước ngoài Nguyễn Nội cho biết, “một phần do ảnh hưởng của suy thoái kinh tế thế giới và Việt Nam cũng đã chú trọng hơn đến chất lượng đầu tư, quan tâm đến chất lượng vốn và hoạt động giải ngân”.

Ba thách thức thu hút FDI

Tại hội thảo “Dự báo kinh tế 2012 - 2015” vừa tổ chức tại Hà Nội, đại diện Cục Đầu tư nước ngoài đã chỉ ra rằng, Việt Nam đang phải đối mặt với 3 thách thức lớn. Trước hết là sự phát triển của cơ sở hạ tầng chưa đáp ứng đủ nhu cầu phát triển nền kinh tế và chưa tạo điều kiện tốt nhất đủ sức hấp dẫn thêm nhiều vốn đầu tư mới, cũng như bảo đảm cho doanh nghiệp (DN) FDI đang hoạt động phát huy hiệu quả cao nhất.

Hai là, nguồn nhân lực, tuy trước đây vốn được xem là điểm mạnh của Việt Nam trong thu hút đầu tư nước ngoài, nhưng hiện lại là một rào cản, khi tỷ lệ chưa qua đào tạo lớn và chi phí lao động ngày càng gia tăng. Trong một nghiên cứu mới đây được Cục Đầu tư nước ngoài và Tổ chức Phát triển Công nghiệp Liên Hợp quốc (UNIDO) tiến hành, có đến 32% nhà đầu tư nước ngoài cho rằng lực lượng công nhân kỹ thuật cao của Việt Nam là nguyên nhân quan trọng nhất khiến họ không khai thác được toàn bộ công suất. Chính vì vậy, yếu tố giảm chi phí sản xuất, trong đó có chi phí thuê lao động là mối quan tâm hàng đầu khi nhà đầu tư quyết định lựa chọn địa điểm đầu tư và lợi thế chi phí lao động rẻ của Việt Nam đang dần mất đi.

Thách thức thứ ba chính là vấn đề thế chế. Ông Nội cho rằng, mặc dù đã có nhiều cải thiện đáng kể và được ghi nhận, nhưng các nhà đầu tư vẫn đang quan ngại về thời gian để giải quyết cũng như số lượng của các thủ tục hành chính quá nhiều khi tiến hành sản xuất, kinh doanh tại Việt Nam.

Nỗ lực vượt khó

Tuy nhiên, ông Nội cũng cho biết Việt Nam đang nỗ lực tháo gỡ những “rào cản” này. Thủ tướng Chính phủ đã ban hành Quyết định số 71/2010/QĐ-TTg về quy chế thí điểm đầu tư theo hình thức đối tác công - tư (PPP) nhằm huy động tối đa các nguồn lực của khu vực tư nhân trong nước cũng như nước ngoài cho phát triển hạ tầng. Bên cạnh đó, Việt Nam đang tích cực thực hiện đề án “đổi mới và phát triển dạy nghề đến năm 2020” nhằm nâng tỷ lệ lao động qua đào tạo nghề lên 55% vào năm 2020. Việt Nam cũng đang tiến hành rà sóat các rào cản đối với các hoạt động sản xuất kinh doanh để từ đó có lộ trình sửa đổi, ban hành các văn bản pháp quy thích hợp theo hướng tạo thuận lợi cho việc thành lập, hoạt động sản xuất kinh doanh, các chính sách ưu đãi cho DN FDI...

Một trong những điểm nổi bật thời gian qua là xu hướng cấp Giấy chứng nhận đầu tư cho những dự án quy mô lớn và rất lớn với vốn đăng ký hàng tỷ USD, nhất là các dự án bất động sản, đã giảm hẳn. So với các năm trước, năm 2011 chỉ có 2 dự án có mức vốn đăng ký trên 1 tỷ USD. Các dự án quy mô lớn trong năm 2011 đều là các dự án trong lĩnh vực công nghiệp (Dự án BOT điện lực Jak Hải Dương với quy mô vốn đăng ký 2,26 tỷ USD; Dự án sản xuất pin mặt trời First Solar tại TP. HCM với quy mô vốn đăng ký trên 1 tỷ USD).

Tiếp theo đà này, ông Nội nhấn mạnh trong năm 2012 và những năm tiếp theo, thu hút FDI sẽ không đặt nặng về lượng vốn đăng ký mà tập trung vào thúc đẩy giải ngân. Thu hút FDI sẽ phù hợp với Kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội 5 năm 2011 - 2015 và Chiến lược phát triển kinh tế xã hội 2011 - 2020. Theo đó, khu vực kinh tế FDI được khuyến khích phát triển theo quy hoạch, ưu tiên thu hút các dự án có công nghệ hiện đại, thân thiện với môi trường, sử dụng có hiệu quả các nguồn tài nguyên, khóang sản, đất đai, tạo điều kiện và tăng cường liên kết với các DN trong nước. Thu hút FDI sẽ tập trung vào các lĩnh vực công nghiệp hỗ trợ, tham gia mạng sản xuất và chuỗi giá trị toàn cầu; lĩnh vực có lợi thế cạnh tranh; lĩnh vực công nghệ cao, đào tạo nguồn nhân lực... Hạn chế thu hút FDI trong những lĩnh vực phi sản xuất, làm gia tăng nhập siêu, sử dụng không hiệu quả tài nguyên và đất đai, công nghệ lạc hậu, gây ô nhiễm môi trường. Trên cơ sở đó, sẽ chọn lựa nhà đầu tư có năng lực cả về tài chính và công nghệ, đồng thời xây dựng và điều chỉnh cơ chế phù hợp, liên quan đến ưu đãi, khuyến khích nhà đầu tư.

Nhận định, với điều kiện năm 2012 nền kinh tế thế giới còn nhiều khó khăn và bất ổn, trong nước các vấn đề cơ bản như hạ tầng, nguồn nhân lực kỹ thuật cao còn chưa cải thiện nhanh, cũng như việc sửa đổi luật pháp, chính sách, ưu đãi cần có thời gian, Cục Đầu tư nước ngoài dự kiến năm 2012, vốn FDI đăng ký cấp mới (kể cả tăng vốn) ở mức khoảng 15 tỷ USD, vốn thực hiện duy trì ở mức 11 tỷ USD, các năm sau đó có thể cao hơn.

Hương Giang