Kinh tế Việt Nam tiếp tục đà phục hồi

Thương mại nội địa bứt phá

Đáng chú ý là sự phục hồi diễn ra ở hầu hết các ngành, các lĩnh vực kinh tế then chốt: Giá trị sản xuất nông, lâm nghiệp và thủy sản tăng 5,8%; giá trị sản xuất công nghiệp tăng 13,6%; tổng mức bán lẻ hàng hoá và dịch vụ tiêu dùng theo giá thực tế tăng 24,1%, nếu loại trừ yếu tố tăng giá thì tăng 14,4%; thực hiện vốn đầu tư toàn xã hội ước tính tăng 26,2%; vận chuyển hành khách tăng 14,8% về khối lượng vận chuyển và tăng 15,8% về khối lượng luân chuyển; vận chuyển hàng hoá tăng 10,4% về khối lượng vận chuyển và tăng 8,5% về khối lượng luân chuyển; khách quốc tế đến nước ta tăng 36,2%.

Vai trò đầu tàu kinh tế vẫn thuộc về ngành bán lẻ hàng hóa và dịch vụ tiêu dùng. Các doanh nghiệp dần lấy lại chỗ đứng từ thị trường trong nước. Tổng mức bán lẻ hàng hoá và doanh thu dịch vụ tiêu dùng quý I/2010 theo giá thực tế ước tính tăng 24,1% so với cùng kỳ năm 2009; nếu loại trừ yếu tố giá thì tăng 14,4%. Trong tổng mức bán lẻ hàng hoá và doanh thu dịch vụ tiêu dùng quý I, ngành kinh doanh thương nghiệp tăng 24,7%; khách sạn, nhà hàng tăng 20,5%; dịch vụ tăng 22,6%; du lịch tăng 34,1%.

Sản xuất công nghiệp tiếp tục đà phục hồi và tăng cao hơn quý I/2009. Giá trị sản xuất công nghiệp (theo giá so sánh 1994) quý I/2010 ước tính tăng 13,6% so với cùng kỳ năm trước. Trong các ngành công nghiệp, giá trị sản xuất của ngành điện, ga, nước quý I/2010 đạt mức tăng cao nhất với 19,3% so với cùng kỳ năm trước; công nghiệp chế biến tăng 14,1%.

Tăng nhưng không bền vững

Tuy nhiên, vẫn còn một số tồn tại, chất lượng, hiệu quả tăng trưởng hạn chế; sức cạnh tranh của nền kinh tế nói chung và của nhiều ngành, nhiều loại sản phẩm hàng hoá, dịch vụ còn thấp. Một số cân đối kinh tế vĩ mô chưa được cải thiện đáng kể, thiếu tính bền vững, nhất là cân đối xuất nhập khẩu hàng hoá, dịch vụ; cân đối thu chi ngân sách Nhà nước; cân đối vốn đầu tư phát triển; chỉ số giá tiêu dùng tăng cao. Những khó khăn, thách thức đó đã tác động không nhỏ đến sản xuất và đời sống dân cư.

Về cán cân thương mại, theo thống kê, mặc dù tháng 3 kim ngạch xuất khẩu đã tăng trưởng ấn tượng so với hai tháng đầu năm với mức 37,3% nhưng giảm 3,4% so với cùng kỳ năm trước.Do không tái xuất vàng nên cơ cấu nhóm hàng xuất khẩu quý I/2010 có sự thay đổi so với cùng kỳ năm trước. Một số mặt hàng như công nghiệp nặng và khoáng sản tăng, nhóm hàng nông lâm nghiệp và thủy sản đều có mức tăng đáng kể.

Trong quý I năm nay, một số mặt hàng có kim ngạch xuất khẩu lớn vẫn duy trì mức tăng cao so với cùng kỳ năm trước là: dệt may đạt 2,2 tỷ USD, tăng 12,3%; giày dép đạt 1 tỷ USD, tăng 10,1%; thủy sản đạt 861 triệu USD, tăng 14,5%; điện tử máy tính đạt 703 triệu USD, tăng 40,7%; gỗ và sản phẩm gỗ đạt 716 triệu USD, tăng 26,3%.

Nhập siêu tháng 3/2010 ước tính 1,35 tỷ USD, bằng 26,2% tổng kim ngạch xuất khẩu hàng hóa. Tính chung quý I/2010, nhập siêu đạt 3,5 tỷ USD, bằng 25% tổng kim ngạch xuất khẩu hàng hóa.

Về kiềm chế lạm phát, nhóm nhà ở và vật liệu xây dựng tăng có mức tăng cao nhất, tiếp theo là hàng ăn và dịch vụ ăn uống. Giá các nhóm hàng hoá và dịch vụ khác tăng nhẹ gồm: May mặc, mũ nón, giày dép tăng, giáo dục tăng, thuốc và dịch vụ y tế… Chỉ số giá tiêu dùng tháng 3/2010 tăng 9,46% so với cùng kỳ năm 2009 và tăng 4,12% so với tháng 12/2009. Giá tiêu dùng bình quân quý I/2010 tăng 8,51% so với giá tiêu dùng bình quân quý I/2009.

Trong những tháng tới, theo đánh giá của nhiều chuyên gia kinh tế, giá tiêu dùng có thể sẽ còn tiếp tục chịu tác động tiêu cực của các yếu tố như: hệ luỵ của chính sách nới lỏng tài chính và các gói kích cầu đầu tư, kích cầu tiêu dùng áp dụng trong năm 2009; tác động dây chuyền của việc tăng giá điện, than, xăng dầu, sắt thép, cước vận chuyển trong thời gian vừa qua; giá cả của nhiều loại hàng hoá, dịch vụ nhập khẩu với khối lượng lớn trên thị trường thế giới tăng do kinh tế thế giới phục hồi; thêm vào đó, từ 01/5/2010 cán bộ, công chức được nâng lương tối thiểu từ 650 nghìn đồng/tháng lên 730 nghìn đồng/tháng… cũng sẽ tạo ra tâm lý và lý do để thị trường tăng giá hàng hoá tiêu dùng.

Khai thác sức mua nội địa

Thời gian tới, Chính phủ sẽ triển khai một số giải pháp để giải quyết các tồn tại kinh tế nêu trên, vì muốn đạt chỉ tiêu cả năm tăng 6,5% thì quý II/2010 phải phấn đấu tăng 6%; quý III/2010 tăng 6,5% và quý IV tăng 7,3%.

Trong đó, đáng chú ý là việc khai thác sức mua của thị trường nội địa sẽ tiếp tục được đẩy mạnh, nhất là thị trường khu vực nông thôn nhằm tiêu thụ mạnh hơn hàng hoá sản xuất trong nước. Chiến lược thu mua dự trữ các sản phẩm hàng hoá như gạo, cà phê đang được thực hiện tích cực để bảo đảm giá cả có lợi cho người sản xuất; đồng thời tạo quỹ hàng hoá để chủ động trong xuất khẩu và bình ổn giá cả thị trường trong nước.

Việc giảm thiểu tình trạng mất cân đối trong cán cân thanh toán quốc tế, cán cân thương mại, cân đối thu chi ngân sách Nhà nước, thực hiện chính sách tài chính tiền tệ vừa thận trọng vừa tạo điều kiện thuận tiện trong việc vay vốn để triển khai các dự án đầu tư có hiệu quả sao cho hoàn thành chỉ tiêu nhập siêu bằng 20% xuất khẩu. Để thực hiện nhiệm vụ khó khăn này, mức nhập siêu các tháng còn lại tối đa không được vượt quá 18-19% tổng kim ngạch xuất khẩu hàng tháng.

Về thị trường trong nước, Việt Nam sẽ phải kiểm soát chặt chẽ giá cả hàng hoá, dịch vụ trên thị trường để phòng ngừa lạm phát cao trở lại, muốn thực hiện được mục tiêu kiềm chế lạm phát không quá 7% thì mỗi tháng còn lại của năm 2010 chỉ được phép tăng không quá 0,3%. Đây là nhiệm vụ hết sức nặng nề vì diễn biến giá cả năm 2010 không hoàn toàn theo quy luật của các năm trước.

Hương Giang