Lạm phát cao, nhập siêu càng “nén” càng tăng

Lạm phát và nhập siêu lại một lần nữa trở thành tâm điểm trong điều hành kinh tế vĩ mô khi các số liệu thống kê tháng 3 cho thấy nhập siêu đã tăng cao ngoài dự kiến và khả năng để CPI nhỏ hơn 7% rất khó có thể xảy ra.

Nhập siêu tăng ngoài dự kiến

Tổng cục Thống kê vừa chính thức công bố,tổng sản phẩm trong nước (GDP) quý 1/2010, theo giá so sánh năm 1994, dự kiến tăng khoảng 5,7-5,9% so với cùng kỳ năm trước, cao hơn nhiều so với mức tăng 3,1% của quý 1/2009.

Chỉ số giá tiêu dùng tháng 3/2010 tăng 0.75%, mức tăng này là khá cao so với những tháng 3 trước đó (ngoại trừ năm 2008 với mức lạm phát rất lớn). Như vậy, quý 1 CPI cả năm đã là 4.3% khiến cho Chính phủ rất khó hoàn thành chỉ tiêu khống chế CPI 2010 dưới 7%. Tuy nhiên, theo tính toán của các chuyên giá kinh tế, CPI 2010 dự kiến sẽ ở mức chấp nhận được so với tình hình hiện tại là 10% (khó có thể kỳ vọng thấp hơn do năm nay Việt Nam tổ chức rất nhiều sự kiện quan trọng khiến giá cả hàng hóa có nguy cơ tăng cao hơn).

Tuy nhiên, nhập siêu đã tăng ngoài dự kiến đến 1 tỷ USD. Bộ Kế hoạch và Đầu tư cũng cho biết, kim ngạch xuất khẩu quý 1 ước tính đạt 14.1 tỷ USD, kim ngạch nhập khẩu khoảng 17.6 tỷ USD. Như vậy, nhập siêu quý 1/2010 ước đạt 3.6 tỷ USD và chiếm tới 25.6% kim ngạch xuất khẩu, vượt luôn mục tiêu 20% của chính phủ. So với dự báo của Bộ Kế hoạch và Đầu tư được công bố cuối tháng 2 vừa qua, nhập siêu thực tế trong quý 1 đã cao hơn khoảng 1 tỷ USD. Trước đó, Bộ cho rằng, kim ngạch xuất khẩu quý 1 dự kiến khoảng 14,2 tỷ USD; kim ngạch nhập khẩu khoảng 16,8 tỷ USD. Mức thâm hụt thương mại này được xem là khá bất ngờ khi trước đó NHNN đã phải điều chỉnh tỷ giá và chính phủ cũng đề ra một loạt các biện pháp kiềm chế nhập siêu nhưng chưa có hiệu quả.

Báo cáo tình hình đầu tư trực tiếp nước ngoài 3 tháng đầu năm vừa được công bố cho thấy, Thu hút vốn FDI cả cấp mới và tăng thêm trong quý 1 đã đạt 2,14 tỷ USD, bằng 29% so với cùng kỳ năm trước, đáng chú ý là giải ngân vốn FDI trong tháng 3/2010 đã đạt kỷ lục 1,4 tỷ USD. Trong khi đó, cùng thời gian này, thu hút vốn FDI chỉ tăng thêm khoảng 358 triệu USD.

Cụ thể, trong tháng 3 đã có thêm 51 dự án được cấp giấy chứng nhận đầu tư với tổng số vốn đăng ký đạt 308 triệu USD. Tính chung 3 tháng đầu năm, đã có tổng số 139 dự án được cấp giấy chứng nhận đầu tư với tổng vốn đăng ký cấp mới là 1,924 tỷ USD, bằng 59,1% về số dự án và 59,5% về vốn đăng ký so với cùng kỳ năm 2009.

Với các dự án đã đăng ký trong giai đoạn trước, có 25 dự án tăng vốn với tổng vốn đăng ký đạt khoảng 50 triệu USD. Tính chung 3 tháng đầu năm, đã có 41 dự án tăng vốn với tổng vốn đăng ký đạt 215 triệu USD, bằng 51,3% về số dự án nhưng chỉ tương đương 5,2% về vốn so với cùng kỳ năm ngoái.

Không nên để GDP tăng quá nóng

Tiến sĩ Nguyễn Quang A cho rằng, GDP của quý I tăng gần 6% không quá bất ngờ bởi trong ngắn hạn, khả năng tăng trưởng của Việt Nam vẫn khá tốt. Tuy nhiên, cái giá của sự tăng trưởng là sự bất ổn vĩ mô đã kéo dài nhiều năm nay. Sự bất ổn này sẽ có nguy cơ trầm trọng hơn nếu nền kinh tế không dành cho nó sự quan tâm đúng mức. Điều đáng mừng là Chính phủ Việt Nam vẫn đang đặt mục tiêu ổn định lên trên tốc độ tăng trưởng. Tuy nhiên, việc thực hiện đôi lúc còn chưa được như mong muốn.

Theo đánh giá của ông Martin Rama, Chuyên gia kinh tế cao cấp của World Bank tại Việt Nam thì tỷ giá đồng Việt Nam đang ở thế ổn định. Ông cũng cho rằng Chính phủ Việt Nam nên rút dần các biện pháp kích thích kinh tế. Lượng dự trữ ngoại hối của Việt Nam không thể so sánh được với Trung Quốc hay một số nước khác. Do đó, giảm dần các chi phí cho kích thích kinh tế là việc cần làm để tránh nguy cơ tăng trưởng tín dụng nóng, thâm hụt ngân sách và lạm phát leo thang.

Còn tiến sĩ Lê Đăng Doanh lại lo ngại về vấn đề lạm phát: “Lạm phát đã không còn là nguy cơ mà trở thành vấn đề hàng ngày, hàng giờ của bà nội trợ, của người sinh viên, của người công nhân nghèo... việc kiểm soát được lạm phát ở mức 7% là khó khăn. Lạm phát 3 tháng đã ở mức 4% thì làm sao vật giá có thể chỉ tăng 3% trong 9 tháng còn lại? Tôi cho rằng con số thực tế hơn sẽ ở mức 10-12%”.

Đồng tình với ông Lê Đăng Doanh, ông Nguyễn Quang A cho rằng: “Việt Nam giữ được lạm phát năm 2010 ở mức dưới 2 con số, cho dù có là 9,99% cũng đã là thành công”.

Một số tiêu điểm nữa như giá trị sản xuất nông, lâm nghiệp và thủy sản dự kiến tăng lại không tăng mạnh, chỉ xấp xỉ các tháng trước đó, giá trị sản xuất công nghiệp dự kiến tăng 13,5-13,8%; tổng mức bán lẻ hàng hóa và doanh thu dịch vụ theo giá thực tế dự kiến tăng khoảng 24% so với quý 1/2009.

Theo báo cáo của Tổng cục Thống kê, để hoàn thành tốt kế hoạch sản xuất, kinh doanh quý 1, tạo đà cho các quý tiếp theo, Việt Nam cần kịp thời có những giải pháp và chính sách tài chính, tiền tệ phù hợp, linh hoạt, đồng thời tiếp tục thực hiện hiệu quả công tác kiểm tra, kiểm soát thị trường hàng hóa, giá cả nhằm ngăn chặn lạm phát cao, đặc biệt trong bối cảnh giá điện, giá xăng, giá lương thực và thực phẩm cũng như giá một số hàng hóa đã tăng và đứng ở mức cao sau Tết.

Bên cạnh đó là yêu cầu về việc tiếp tục đẩy mạnh sản xuất, kinh doanh, nhanh chóng xây dựng kế hoạch phát triển các ngành công nghiệp phụ trợ để thúc đẩy sản xuất trong nước; mở rộng sản xuất, đa dạng hóa thị trường xuất khẩu; có kế hoạch đào tạo và thu hút lao động đáp ứng nhu cầu thực tế của các doanh nghiệp hiện nay.

Hương Ly