Thái Nguyên: Thu hút đầu tư, phát triển bền vững

Thái nguyên là trung tâm công nghiệp sớm nhất của cả nước, trung tâm kinh tế - văn hoá - giáo dục- y tế lớn của khu vực Việt Bắc nói riêng và của cả vùng trung du miền núi Đông Bắc nói chung. Với những lợi thế và tiềm năng sẵn có, trong chiến lược phát triển kinh tế của cả nước, kinh tế vùng, Thái Nguyên có nhiều cơ hội thuận lợi để phát triển và hội nhập một cách toàn diện. Trong những năm gần đây tỉnh Thái Nguyên đã và đang tiến những bước dài trong phát triển kinh tế - xã hội. Để có nhận định toàn diện về những lợi thế và môi trường đầu tư của “Thủ đô gió ngàn”, phóng viên tạp chí Vietnam Business Forum đã có cuộc trao đổi với ông Dương Ngọc Long, Chủ tịch UBND tỉnh Thái Nguyên. Ngô San thực hiện.

Xin ông phân tích những lợi thế nổi bật của tỉnh Thái Nguyên trong sự nghiệp CNH – HĐH đất nước hiện nay?

Thái Nguyên là một tỉnh miền núi, được xác định là trung tâm kinh tế - văn hoá - giáo dục - y tế của vùng trung du - miền núi Bắc bộ, là tỉnh giàu truyền thống cách mạng, với diện tích tự nhiên 3.541km², dân số gần 1,2 triệu người, có điều kiện địa lý thuận lợi, bởi tiếp giáp Thủ đô Hà Nội, gần sân bay Quốc tế Nội Bài, có nhiều đường quốc lộ đi qua như: đường cao tốc Hà Nội – Thái Nguyên, đường Quốc lộ 3, Quốc lộ 1B, Quốc lộ 37 và có hệ thống đường sắt: đường sắt Hà Nội - Thái Nguyên, Thái Nguyên - Lưu Xá - Kép, hệ thống đường sắt nội bộ trong các khu công nghiệp. Trong tương lai, Thái Nguyên có hệ thống đường sắt đi các tỉnh Lạng Sơn, Hải Dương, Hải Phòng, Quảng Ninh và các tỉnh phía Bắc tiếp giáp biên giới các tỉnh Trung Quốc, đây là điều kiện về hạ tầng giao thông rất thuận lợi cho Thái Nguyên trong quá trình phát triển.

Trong những năm qua mặc dù còn có nhiều khó khăn, thách thức song với sự nỗ lực phấn đấu của các cấp, các ngành và nhân dân toàn tỉnh, kinh tế tiếp tục phát triển, đời sống vật chất và tinh thần của nhân dân được cải thiện và nâng cao. Cơ cấu kinh tế tiếp tục chuyển dịch theo hướng tích cực; kết cấu hạ tầng kinh tế - xã hội được tăng cường; văn hoá, xã hội đạt được nhiều tiến bộ; an ninh chính trị và trật tự an toàn xã hội tiếp tục được giữ vững. Trong 5 năm gần đây Thái Nguyên luôn giữ tốc độ phát triển kinh tế (GDP) bình quân 11,1%.

Được thiên nhiên ưu đãi về khí hậu và đất đai, Thái Nguyên có nhiều khả năng phát triển nông lâm nghiệp. Chè Thái Nguyên, đặc biệt là chè Tân Cương là sản phẩm nổi tiếng trong cả nước từ lâu. Toàn tỉnh hiện có trên 17.660 ha chè, đứng thứ 2 trong cả nước, với hơn 30 cơ sở chế biến lớn. nhỏ rải đều trên khắp địa bàn tỉnh. Sản phẩm chè Thái Nguyên đang thực hiện dự án vốn vay ADB để tạo vùng chè đặc sản năng suất và chất lượng cao. Thái Nguyên khuyến khích các dự án đầu tư chế biến sản phẩm chè cao cấp tiêu thụ nội địa và xuất khẩu.

Thái Nguyên có nhiều loại khoáng sản, nhìn chung tài nguyên khoáng sản của tỉnh Thái Nguyên rất phong phú về chủng loại, đó là một lợi thế so sánh lớn trong việc phát triển các ngành công nghiệp luyện kim, khai khoáng…Tỉnh Thái Nguyên khuyến khích các dự án đầu tư chế biến sâu khoáng sản. Thái Nguyên có trữ lượng than lớn thứ hai trong cả nước: than mỡ có trữ lượng trên 15 triệu tấn và than đá trữ lượng khoảng 90 triệu tấn. Ti tan có trữ lượng thăm dò khoảng 18 triệu tấn. Kim loại màu có thiếc, chì, kẽm,vonfram, vàng, đồng, niken, thuỷ ngân… Hiện nay, thiếc đã được khai thác và xuất khẩu. Mỏ Vonfram tại huyện Đại Từ đã được công ty nước ngoài khảo sát thăm dò, là mỏ có trữ lượng lớn tầm cỡ khu vực. Hiện nay mỏ đã được chuyển giao 100% cho doanh nghiệp trong nước làm chủ đầu tư, tiến độ thực hiện dự án hiện nay đang rất khẩn trương, phấn đấu trong năm 2013 sẽ có sản phẩm. Bên cạnh đó còn các loại khoáng sản khác như khoáng sản làm vật liệu xây dựng, đây cũng là tiềm năng nguyên liệu rất lớn để sản xuất xi măng, sản xuất đá ốp lát các loại và sản xuất vật liệu xây dựng.

Với lợi thế cho phát triển du lịch có nhiều phong cảnh đẹp, các hồ nước lớn, cảnh quan thiên nhiên ưu đãi cùng với hàng loạt di tích lịch sử, các công trình kiến trúc, nghệ thuật, lễ hội, truyền thống văn hoá đặc sắc của các dân tộc, Thái Nguyên đang phát triển mạnh ngành du lịch, khai thác tiềm năng du lịch lịch sử, du lịch sinh thái, nghỉ dưỡng, khai thác hiệu quả khu du lịch Hồ Núi Cốc, ATK Định Hóa, Khu du lịch Hang Phượng Hoàng, suối Mỏ Gà, thác Khuôn Tát, Đền Đuổm, Chùa Hang... nhưng chưa được phát triển mạnh. Thái Nguyên đang cần thu hút nguồn vốn đầu tư lớn vào lĩnh vực này, trong đó có cả hệ thống khách sạn chất lượng dịch vụ cao.

Trên địa bàn tỉnh hiện có 9 trường Đại học và trên 24 trường cao đẳng, trung học chuyên nghiệp và dạy nghề, đáp ứng yêu cầu về cán bộ khoa học kỹ thuật và công nhân lành nghề không chỉ riêng cho tỉnh mà còn cung cấp cho cả các tỉnh khác và cả nước. Dân số trong độ tuổi lao động khoảng trên 550.000 thanh niên bước vào tuổi lao động. Đây là một lợi thế lớn cho tỉnh trong việc đảm bảo nguồn lao động cho việc phát triển nền kinh tế của tỉnh, đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao phục vụ cho quá trình CNH - HĐH khu vực và cả nước.

Trong những năm qua, cùng với sự phát triển kinh tế xã hội của tỉnh nói chung, thì công tác giải quyết việc làm và dạy nghề của tỉnh cũng luôn được quan tâm và đạt những kết quả đáng kể: Tỷ lệ lao động qua đào tạo đạt trên 40%, ®ẩy mạnh thực hiện đề án xuất khẩu lao động; Bình quân mỗi năm tạo việc làm mới cho trên 15.000 lao động, riªng n¨m 2011, Giải quyết việc làm mới cho 22.850/chỉ tiêu 16.000 lao động (vượt 41,6% kế hoạch năm). Tổ chức được 543 lớp dạy nghề trình độ sơ cấp và dạy nghề thường xuyên cho 13.800 học viên (đạt 106,1% kế hoạch năm), trong đó: 1.350 học viên (42 lớp) là đối tượng chính sách xã hội (đạt 135%).

Được biết hiện tỉnh Thái Nguyên đã và đang rất nỗ lực trong việc tạo ra một môi trường đầu tư thật sự thông thoáng, tạo điều kiện cho các nhà đầu tư cũng như doanh nghiệp đang sản xuất, kinh doanh trên địa bàn. Xin ông chia sẻ về một số điểm xung quanh điều này?

Đúng vậy, mặc dù với sự nỗ lực không ngừng của chính quyền tỉnh trong việc cải thiện công tác điều hành, kết quả về thu hút đầu tư trên địa bàn đã có nhiều chuyển biến tích cực nhưng vẫn chưa tương xứng với điều kiện, tiềm năng, thế mạnh của tỉnh; công tác lãnh đạo, chỉ đạo và tổ chức thực hiện của các cấp, các ngành vẫn còn nhiều hạn chế, đôi khi thiếu kiên quyết và chưa được quan tâm đúng mức; sự phối hợp giữa các cơ quan quản lý Nhà nước và việc thực thi công vụ của công chức chưa tích cực, thiếu chặt chẽ và đồng bộ; công tác hỗ trợ và tiếp thu xử lý các thông tin cũng như trợ giúp doanh nghiệp, doanh nhân trên địa bàn tháo gỡ khó khăn, đẩy nhanh các thủ tục hành chính phát triển sản xuất kinh doanh còn hạn chế... nên năng lực cạnh tranh của tỉnh chưa được cải thiện nhiều. Nhằm tạo điều kiện cho các nhà đầu tư có thể triển khai nhanh các dự án đầu tư trên địa bàn, UBND tỉnh đã chỉ đạo đẩy mạnh công tác cải cách hành chính; cải thiện môi trường đầu tư, xây dựng đội ngũ cán bộ công chức, viên chức có trình độ chuyên môn, đạo đức nghề nghiệp, thực hiện cơ chế ưu đãi nhằm huy động tối đa mọi nguồn lực trong và ngoài Nhà nước tham gia đầu tư phát triển kinh tế - xã hội. Trong thời gian qua, tỉnh Thái Nguyên đã thực hiện một số nội dung trọng tâm nhằm cải thiện môi trường đầu tư như: Điều chỉnh quy hoạch chung xây dựng tỉnh Thái Nguyên đến năm 2020, quy hoạch phát triển ngành, hoàn chỉnh các khu quy hoạch lớn để thu hút đầu tư như: Sớm hoàn chỉnh quy hoạch khu tổ hợp công nghiệp, đô thị, dịch vụ, nông nghiệp Yên Bình trên 8.000 ha, khu Đô thị hành chính phía tây thành phố, khu du lịch Hồ Núi Cốc và thu hút đầu tư lấp đầy 7 khu công nghiệp theo quy hoạch được Chính phủ phê duyệt; 28 cụm công nghệp do tỉnh phê duyệt; đẩy nhanh tiến độ xây dựng nông thôn mới hoàn thành mục tiêu vào năm 2020, tiến độ thực hiện quy hoạch xây dựng đô thị, quy hoạch hạ tầng giao thông của tỉnh đã được phê duyệt.

Để góp phần cải thiện môi trường đầu tư kinh doanh, nâng cao năng lực cạnh tranh của nền kinh tế, đáp ứng yêu cầu hội nhập, phấn đấu đưa tỉnh Thái Nguyên trở thành tỉnh công nghiệp trước năm 2020. UBND tỉnh ban hành Chương trình hành động cải thiện Chỉ số năng lực cạnh tranh cấp tỉnh năm 2012 và những năm tiếp theo, Qua đó tỉnh Thái Nguyên sẽ xác định doanh nghiệp là động lực của phát triển kinh tế và muốn phát triển kinh tế - xã hội bền vững thì phải tạo điều kiện cho doanh nghiệp phát triển. Quán triệt chủ trương đó, từ lãnh đạo cao nhất của tỉnh đến lãnh đạo các sở, ban ngành, địa phương đã quán triệt sâu sắc tư tưởng coi doanh nghiệp là trung tâm, hỗ trợ tối đa cho doanh nghiệp trong các thủ tục hành chính nhanh nhất.

Bên cạnh đó, tỉnh Thái Nguyên cũng nhận thấy còn có những hạn chế mà trong thời gian tới tỉnh sẽ có giải pháp triển khai thực hiện ngay, đó là: trong tổ chức các hiệp hội doanh nghiệp đôi khi còn mang tính hình thức, chưa có hiệu quả thực tế. Do vậy tỉnh chủ trương sẽ đưa những đồng chí nguyên là cán bộ chủ chốt trong lãnh đạo tỉnh hoặc đang đương chức làm chủ tịch danh dự của các hiệp hội. Từ đó tính đại diện cho tiếng nói, quyền lợi của các hiệp hội sẽ được nâng cao hơn, tránh tình trạng chủ tịch hiệp hội chủ một doanh nghiệp sẽ không khách quan trong việc bảo vệ quyền lợi chung.

Trong 5 năm trở lại đây tỉnh Thái Nguyên đã cấp phép đầu tư cho trên 552 dự án, hầu hết các dự án trên đều triển khai hiệu quả, tuy nhiên cũng còn một số dự án chậm do năng lực của nhà đầu tư cũng như một số khó khăn khách quan mang lại. Với những trường hợp này tỉnh đã xem xét cụ thể và kiên quyết thu hồi giấy phép đầu tư, riêng trong năm 2011 tỉnh đã thu hồi GPĐT của 22 dự án chậm tiến độ. Từ kinh nghiệm này Thái Nguyên đã rút ra bài học trong công tác thẩm định nhà đầu tư ngay từ đầu vào quy chuẩn hơn.

Chúng tôi cam kết Thái Nguyên sẽ tạo môi trường đầu tư thuận lợi nhất cho các doanh nghiệp và sẽ hỗ trợ tối đa theo qui định của pháp luật cho các doanh nghiệp đang hoạt động trên địa bàn. Với bất cứ thắc mắc, khiếu nại gì của doanh nghiệp, chúng tôi sẽ giải quyết trong thời gian sớm nhất theo đúng trách nhiệm, quyền hạn của mình.