Phát hành trái phiếu DN: Thúc đẩy tăng trưởng thị trường trái phiếu

Theo phiên bản mới nhất của báo cáo Theo dõi Thị trường Trái phiếu Châu Á (Asia Bond Monitor) của Ngân hàng Phát triển Châu Á (ADB), thị trường trái phiếu bằng đồng nội tệ của khu vực Đông Á mới nổi đã tăng 7% lên 5,7 nghìn tỉ đô la trong năm 2011, thúc đẩy tăng trưởng hai con số trong các thị trường trái phiếu doanh nghiệp. Báo cáo Asia Bond Monitor đánh giá thị trường trái phiếu của Trung Quốc, Hồng Kông, In-đô-nê-xi-a, Hàn Quốc, Ma-lai-xi-a, Phi-líp-pin, Singapo, Thái Lan và Việt Nam.

Việt Nam: thị trường nhỏ nhưng phát triển nhanh

Theo báo cáo này, năm 2011, thị trường trái phiếu của Việt Nam tăng 16,5%, tỉ lệ tăng trưởng nhanh nhất khu vực. Tuy nhiên, với 17 tỉ đô la, thị trường này vẫn còn là một trong những thị trường nhỏ nhất khu vực, với thị trường trái phiếu chính phủ lớn mạnh hơn hẳn so với thị trường trái phiếu doanh nghiệp, 15 tỉ đô la so với 2 tỉ đô la. Tổng lượng phát hành của nợ chính phủ năm ngoái tăng 9,7% trong khi doanh số bán ra của doanh nghiệp giảm 94,2%.

Trong số những thành phần phát triển then chốt ở thị trường trái phiếu trong nước vào năm ngoái, Hiệp hội thị trường trái phiếu Việt Nam ấn định 8 ngân hàng là các nhà tạo lập thị trường từ tháng 1, một bước chuyển mới có thể đẩy mạnh khối lượng thị trường, tính thanh khoản và tính minh bạch.

Báo cáo đánh giá, năm ngoái, các thị trường tăng trưởng mạnh nhất trong khu vực là các thị trường ở Việt Nam, Singapo và Ma-lai-xi-a với mức tăng lần lượt là 16,5%, 13,1%, và 10,4%. Phi-líp-pin, Trung Quốc và In-đô-nê-xi-a có tốc độ tăng trưởng nhanh nhất là ba tháng cuối năm 2012. Thị trường trái phiếu chính phủ phát triển nhanh chóng hàng năm là ở Việt Nam, Singapo và Ma-lai-xi-a.

Trái phiểu doanh nghiệp năm 2012 tăng trưởng mạnh

Ông Iwan J. Azis, Trưởng văn phòng Hội nhập Kinh tế khu vực (OREI) của ADB cho rằng: “Trái phiếu doanh nghiệp cần tiếp tục tăng trưởng trong vài năm tới cùng với các ngân hàng chuẩn bị cho những yêu cầu vốn lớn hơn, các công ty tìm kiếm tài trợ cho việc mở rộng vì sự tăng trưởng mạnh mẽ của khu vực này tiếp tục diễn ra, và với nhu cầu ngày càng lớn từ các nhà đầu tư của các tổ chức trong nước – đặc biệt là quỹ hưu trí và các công ty bảo hiểm”.

Theo báo cáo, năm 2011, số lượng trái phiếu chính phủ chưa quyết toán tăng nhẹ ở mức 2,5% bằng đồng nội tệ, tương đương 3,8 nghìn tỉ đô la. Tốc độ tăng trưởng này phản ánh sự sụt giảm trong doanh số bán trái phiếu bởi các chính phủ kiểm soát các chương trình kích thích tài chính và các cơ quan tiền tệ cắt bớt số lượng phát hành trong những tháng đầu năm.

Trong khi đó, trái phiếu chưa quyết toán được bán bởi các ngân hàng và công ty tăng 17,1% lên 1,9 nghìn tỉ đô la. Tốc độ tăng trưởng này chậm hơn so với năm 2009 và 2010, tuy nhiên lại cao hơn hẳn so với những năm giữa thập kỷ qua. Tốc độ tăng trưởng của lượng trái phiếu doanh nghiệp phát hành tăng mạnh vào đầu năm 2012, cho thấy tốc độ tăng trưởng nhanh chóng trong năm nay. Thị trường trái phiếu doanh nghiệp của In-đô-nê-xi-a tăng nhanh nhất đạt 28%, tiếp sau là Cộng hòa nhân dân Trung Hoa với mức tăng trưởng đạt 26% và Phi-líp-pin đạt 13,4%.

Các tổ chức tiết kiệm theo hợp đồng của khu vực Đông Á mới nổi – quỹ hưu trí, công ty bảo hiểm và các tổ chức an sinh xã hội – ngày càng trở thành những người mua trái phiếu doanh nghiệp quan trọng của khu vực. Nhu cầu của họ cũng tăng khi họ tìm thấy lợi nhuận cao hơn và khoản đầu tư dài hạn hơn so với trái phiếu chính phủ.

Sự quan tâm của nước ngoài tới trái phiếu bằng đồng nội tệ của khu vực này vẫn duy trì ở mức cao tại hầu hết các thị trường trong năm 2011, mặc dù lượng đầu tư nước ngoài vào In-đô-nê-xi-a đạt mức cao nhất trong khu vực, vẫn bị chững lại vào cuối năm 2011.

Tình hình đáo hạn của hầu hết các thị trường trái phiếu chính phủ đã cải thiện vào nửa cuối năm 2011 vì các chính phủ đã bán được nhiều nợ dài hạn hơn. Chẳng hạn như vào cuối năm 2011, In-đô-nê-xi-a, Phi-líp-pin, Singapo, và Trung Quốc đã có hơn 20% trái phiếu chưa quyết toán đáo hạn với kỳ hạn 10 năm hoặc lâu hơn. Các nước với việc tập trung mạnh hơn vào nợ dài hạn sẽ ít bị tổn thương hơn do cạn kiện thanh khoản, mặc dù hiện tại tình trạng này cũng ít xảy ra.

Tuy nhiên, khoản nợ danh mục đầu tư xuyên quốc gia ở Châu Á vẫn còn thấp, tuy cũng đã cải thiện trong những năm gần đây.Một cuộc điều tra gồm 78 nhà đầu tư và phân tích về dữ liệu thứ cấp, cũng được đề cập trong báo cáo này, đưa ra các điều kiện, lợi nhuận, rủi ro, tính thanh khoản và cơ sở hạ tầng thị trường của thị trường trái phiếu, giúp các nhà đầu tư ra quyết định đầu tư xuyên quốc gia. Điều này cho thấy những sáng kiến tập thể ở khu vực đang diễn ra và những cải cách quốc gia để phát triển thị trường khu vực và trong nước là rất quan trọng.

Quỳnh Anh