Vụ hợp nhất 3 ngân hàng: Mạnh tay tái cơ cấu

Thông tin gây nhiều chú ý nhất trong tuần qua là quyết định hợp nhất của 3 NHTM Ngân hàng Thương mại Cổ phần Đệ Nhất (Ficombank), Ngân hàng Thương mại Cổ phần Sài Gòn (SCB) và Ngân hàng Thương mại Cổ phần Việt Nam Tín Nghĩa (TinNghiaBank). Vụ hợp nhất này được thông báo là “tự nguyện”, nổi lên trong đó là vai trò của Ngân hàng Đầu tư và Phát triển Việt Nam (BIDV).

Thống đốc NHNN Việt Nam Nguyễn Văn Bình đã công bố thông tin này trong cuộc họp giao ban báo chí Trung ương hôm 6/12. Đây là các trường hợp đầu tiên thực hiện tái cơ cấu theo định hướng của Chính phủ và NHNN. Các NH này hoạt động chưa tốt trong thời gian qua, hiện đang khó khăn về thanh khoản và mất khả năng thanh toán tạm thời cho đến trước khi được Nhà nước hỗ trợ.

Hồi tháng 11, BIDV đã hỗ trợ thanh khoản với hạn mức tín dụng 5000 tỷ đồng cho Ficombank khiến dư luận đặt vấn đề một thương vụ M&A sắp diễn ra. Vấn đề trở lên rõ ràng khi lần này BIDV được giao là đầu mối đại diện phần vốn Nhà nước để hợp nhất các ngân hàng nói trên. Ngay sau thông tin hợp nhất được công bố, chiều cùng ngày BIDV ký Thỏa thuận hợp tác Chiến lược, toàn diện với 3 ngân hàng này.

BIDV hoàn toàn chưa hề sở hữu NH hợp nhất này. Sau khi ký kết hợp tác, BIDV sẽ thảo luận một số nội dung cụ thể trong vấn đề hợp tác trên từng lĩnh vực với NH hợp nhất nói trên. Vấn đề hỗ trợ thanh khoản cho NH hợp nhất sẽ được vay mượn trên cơ sở với BIDV.

Thống đốc khẳng định: NHNN sẽ đánh giá lại giá trị cổ đông của NH và xử lý từng bước theo quy định luật pháp. Theo đó, những cổ đông và những cổ phần trước đây trên thực tế đã bị mất vốn sẽ được thay thế bằng những cổ đông mới, trong đó có sự tham gia của những cổ đông Nhà nước để đảm bảo rằng: ngân hàng hợp nhất không tiếp tục phá sản, tiếp tục phát triển và đảm bảo đầy đủ quyền lợi người gửi tiền cũng như quyền lợi khách hàng của NH.

Quy mô của NH hợp nhất khá lớn, với 10.592 tỷ đồng vốn điều lệ, tổng tài sản hơn 154.000 tỷ đồng với trên 200 đơn vị, chi nhánh, phòng giao dịch. Sau hợp nhất, các NH sẽ tiết giảm được chi phí do việc giảm từ ba bộ máy xuống còn một bộ máy hoạt động. Câu hỏi đặt ra lúc này không hề sớm là NH hợp nhất liệu có thực sự khoẻ mạnh hơn? Ông Trần Bắc Hà, Chủ tịch Hội đồng Quản trị BIDV, khẳng định “BIDV cũng sẽ hợp tác với NH sau hợp nhất cả về nguồn vốn, lực lượng cán bộ và tham gia hỗ trợ hoạt động quản trị, kinh doanh để NH sau hợp nhất trở thành một NH vững mạnh”.

Để bảo đảm tái cơ cấu thành công, 3 ngân hàng hợp nhất không phải là phép cộng dồn những đơn vị yếu kém thành một NH to hơn nhưng chưa chắc đã mạnh hơn, BIDV trước mắt cam kết cấp vốn cho SCB, FicomBank và TinNghiaBank theo hạn mức chung, đồng thời giới thiệu các nhân sự chủ chốt cho NH hợp nhất. BIDV và NH hợp nhất sẽ hợp tác toàn diện trong các lĩnh vực quản trị, điều hành, kiểm soát, nguồn vốn và kinh doanh tiền tệ, tín dụng, tài trợ thương mại, thanh toán trong nước và thanh toán quốc tế, ngân quỹ, thanh toán thẻ, quan hệ trao đổi và cung cấp thông tin, đào tạo và các quan hệ hợp tác kinh doanh khác…

Thông tin này sẽ bảo đảm khách hàng của 3 NH được cơ cấu lần này có thể yên tâm về tài sản của mình. BIDV sẽ hỗ trợ 2.400 tỷ đồng cho 3 NH và NH hợp nhất sẽ kế thừa hạn mức này nhằm hỗ trợ chi trả cho người gửi tiền. Theo phương án hợp nhất, mạng lưới 3 NH cũng như các khoản nợ, có của các NH sẽ được chuyển về NH hợp nhất, tên gọi và các kế hoạch triển khai sẽ được hoàn thành trước 25/12.

Vụ hợp nhất lần này cho thấy khả năng mua lại các NH yếu kém bằng vốn nhà nước. Trong cuộc họp báo Chính phủ tháng 11 vừa qua, Bộ trưởng Chủ nhiệm Văn phòng Chính phủ Vũ Đức Đam tái khẳng định việc Nhà nước sẽ đứng ra mua lại một số ngân hàng hoạt động không hiệu quả, và đảm bảo lợi ích của người gửi tiền. World Bank, ADB từng nhiều lần khuyến cáo VN nên đẩy nhanh tiến độ mua bán, sáp nhập các NH để nâng cao năng lực hệ thống tài chính.

Diễn biến cho thấy NHNN rất kiên quyết trong điều hành tái cơ cấu, giảm nhanh số lượng các NH yếu kém, theo khẳng định của Thống đốc Nguyễn Văn Bình. Danh sách các NH thuộc diện tái cơ cấu rất được quan tâm trong thời điểm này, tuy nhiên danh tính các NH thuộc diện yếu kém này vẫn chưa được công khai.

Lê Minh