Chính sách thuế chuyển nhượng cổ phần: Không nên có sự phân biệt

Theo UBCK NN, hiện nay có khoảng 1,2 triệu nhà đầu tư tham gia vào TTCK, trong đó có 47 công ty quản lý quỹ, khoảng 30 quỹ đầu tư, còn tới 90% là các nhà đầu tư nhỏ lẻ với trình độ chuyên môn, nghiệp vụ hạn chế. Tuy nhiên, vai trò của các quỹ đầu tư nội địa đã không như mong đợi, khi mức độ quan tâm của công chúng đối với loại hình đầu tư qua quỹ còn thấp và bản thân các quỹ chưa chứng minh được tính chuyên nghiệp, tính hiệu quả trong hoạt động đầu tư trên thị trường…

Cần chính sách thuế hợp lý

Không thể phủ nhận vai trò quan trọng của NĐT tổ chức trên thị trường chứng khoán, bởi nó có tác động tích cực tới khu vực thị trường vốn, đồng thời góp phần nâng cao năng lực quản trị rủi ro. Tuy nhiên, hoạt động của các nhà đầu tư này còn khá mờ nhạt.

Có nhiều lý do giải thích cho sự mờ nhạt của các quỹ đầu tư tại VN, trong đó, đáng chú ý là việc thiếu một chính sách thuế hợp lý để các nhà đầu tư đầu tư thông qua quỹ. Thực tế, công ty quản lý quỹ không quá cần thiết được ưu đãi thuế, nhưng nhà đầu tư thì cần được khuyến khích bằng chính sách thuế, để tạo thói quen đầu tư qua quỹ, từ đó mới mong giảm dần tỷ trọng nhà đầu tư nhỏ lẻ, manh mún và hạn chế tâm lý bầy đàn trên thị trường.

Theo đánh giá, hiện nhà đầu tư vào quỹ (cá nhân và tổ chức) chưa nhận được bất kỳ sự ưu đãi nào về chính sách thuế. Theo đó, nhà đầu tư cá nhân, khi nhận cổ tức từ quỹ phải chịu thuế thu nhập 5%, còn nhà đầu tư tổ chức thì phải chịu thuế 25% trên lợi nhuận hoặc 0,1% trên giá trị chuyển nhượng.

Tại Hội thảo “Xây dựng và thi hành Luật thuế đối với các Quỹ đầu tư chứng khoán” do Vụ Chính sách thuế ( Bộ tài chính), UBCKNN phối hợp tổ chức vừa qua, nhiều đại diện các quỹ đầu tư đã đưa ra nhiều vấn đề bất cập liên quan đến chính sách thuế đánh vào hoạt động của quỹ đầu tư.

Hiện nay, việc xác định thuế chuyển nhượng vốn được thực hiện theo 3 Thông tư 130/2008, 134/2008, 84/2008 và được cụ thể hóa trong Công văn số 12501/BTC – CST do Bộ Tài chính ban hành ngày 20/9/2010.

Theo ông Lê Hoàng Anh, Giám đốc điều hành Dragon Capital, khi chuyển nhượng cổ phần trong các công ty đại chúng, NĐT cá nhân/tổ chức nước ngoài và cá nhân trong nước bị áp mức thuế 0,1%/giá trị bán, tổ chức trong nước đóng thuế 25%/lợi tức. Nhưng khi chuyển nhượng cổ phần trong công ty không đại chúng, thì NĐT là tổ chức (Việt Nam hoặc nước ngoài) phải chịu thuế suất thuế thu nhập doanh nghiệp là 25%/lợi tức; NĐT cá nhân Việt Nam bị áp thuế suất 20%/lợi tức và NĐT cá nhân nước ngoài bị áp thuế suất 0,1%/giá trị bán. Như vậy, cách làm này đã khiến tổ chức, cá nhân không muốn đầu tư vào công ty chưa đại chúng, vì cùng là hoạt động chuyển nhượng vốn, nhưng chính sách thuế lại có cách hành xử khác nhau khi chuyển nhượng vốn tại công ty đại chúng và công ty chưa đại chúng. Vì hầu hết các công ty chưa đại chúng đều là DNNVV nên quy định này khiến các DNNVV càng khó khăn hơn.

0,1%/ giá trị bán hay 25%/lợi tức?

Hiện Bộ Tài chính đang soạn thảo Thông tư hướng dẫn tất cả các loại thuế về đầu tư chứng khoán, trong đó cân nhắc phương án ưu đãi thuế hợp lý đối với quỹ đầu tư chứng khoán, mà trước mắt là quỹ mở, nhằm thiết thực hỗ trợ phát triển NĐT tổ chức chuyên nghiệp. Vì vậy, theo nhiều đại diện quỹ đầu tư, VN nên có mức thuế suất thể hiện sự đối xử phù hợp với rủi ro mà nhà đầu tư, quỹ đầu tư phải đối mặt khi đầu tư vào từng loại hình công ty khác nhau, không nên có sự phân biệt. Đặc biệt, Quỹ đầu tư vào công ty chưa đại chúng (Private Equity) cần phải là một bước đệm quan trọng trong quá trình phát triển của doanh nghiệp từ sau khi thành lập ổn định kinh doanh cho đến khi đạt được quy mô đủ lớn để niêm yết trên thị trường chứng khoán.

Để thị trường chứng khoán hoạt động minh bạch và có tính thanh khoản tốt, nhiều đại biểu kiến nghị xây dựng chính sách thuế nhằm thu hút dòng vốn đầu tư dài hạn từ nhà đầu tư nước ngoài, đồng thời thống nhất cách hiểu về nhà đầu tư nước ngoài để tính thuế và có quy định riêng về chính sách thuế đối với hoạt động đầu tư chứng khoán của đối tượng này.

Theo đề xuất của ông Hoàng Anh, VN cần thực hiện một mức thuế suất là 0,1%/doanh thu cho cả hai loại hình chuyển nhượng vốn tại công ty không đại chúng và công ty đại chúng, công ty niêm yết. Hoặc Bộ Tài chính cho phép NĐT được chọn giữa mức thuế suất 25%/lợi tức hay 0,1%/giá trị bán khi chuyển nhượng vốn tại DN không đại chúng. Nhiều đại biểu cũng kiến nghị nên giảm thuế doanh thu xuống còn 0,05%.

Ông Phạm Đình Thi, Phó vụ trưởng Vụ Chính sách thuế, Bộ Tài chính cho biết, dự thảo Thông tư quy định về tất cả các loại thuế đối với hoạt động đầu tư chứng khoán đang được Bộ Tài chính soạn thảo. Trong đó có cân nhắc đến những ưu đãi cụ thể đối với từng phân ngành trong lĩnh vực chứng khoán nói chung, quỹ đầu tư nói riêng, nhằm hoàn thiện hệ thống chính sách thuế đồng bộ, minh bạch, công bằng, qua đó góp phần quan trọng khuyến khích TTCK phát triển lành mạnh. “ Sẽ cơ cấu lại tổ chức kinh doanh chứng khoán, bao gồm công ty chứng khoán, tổ chức quản lý quỹ chứng khoán, dịch vụ phòng ngừa rủi ro…Tuy nhiên, chính sách thuế góp phần làm lành mạnh hóa, minh bạch thị trường chứ không thay đổi được TTCK”, ông Thi nói.

Hoàng Anh