“Cần chính sách tài khóa chặt chẽ song hành với chính sách tiền tệ linh hoạt”

11:06:05 | 21/5/2012

Mới đây, Bộ Tài chính và Ngân hàng Nhà nước đã phối hợp tổ chức hội thảo “Phối hợp chính sách tài khóa và tiền tệ trong điều hành kinh tế vĩ mô”, trước những điều chỉnh “nóng” về chính sách của Chính phủ trong thời gian gần đây. Bên lề hội thảo, phóng viên Tạp chí Vietnam Business Forum đã có cuộc trao đổi với Tiến sĩ Vũ Như Thăng, Viện trưởng Viện Chiến lược và Chính sách tài chính (Bộ Tài chính) xung quanh chủ đề trên. Anh Phương thực hiện.

Ông có đánh giá gì về thị trường tài chính liên ngân hàng trước thời điểm Chính phủ thông qua gói hỗ trợ tài chính 29.000 tỷ đồng cho doanh nghiệp ?

Nhìn chung không chỉ Việt Nam mà tình hình kinh tế thế giới trong quý I vừa qua cũng gặp phải một số khó khăn, do đó một số nước cũng đã có những điều chỉnh trong chính sách tiền tệ. Ở Việt Nam, nền kinh tế cũng đã gặp phải một số rào cản như chỉ số GDP quý I chỉ đạt 4%, tiêu chuẩn tổng cầu trong nền kinh tế suy giảm, cụ thể chỉ tiêu đầu tư công bị cắt giảm mạnh, tích lũy tài sản cố định giảm 10,3% năm, mức sinh hoạt phí như điện, gas, nước có dấu hiệu tăng lên tới 18%. Ngoài ra, theo đánh giá trong những tháng đầu năm chỉ số nhập khẩu tăng cao hơn xuất khẩu, đây cũng là thách thức trong giai đoạn tới, vì năm nay xuất khẩu sẽ không thuận lợi so với những năm trước.

Bên cạnh đó, mức tăng trưởng kinh tế của Việt Nam trong thời gian qua so với một số nước trong khu vực có dấu hiệu chậm lại. Do đó nhiều khả năng trong năm 2012, nguồn thu ngân sách sẽ không còn được khả quan như những năm trước. Vấn đề đặt ra lúc này là tiếp tục thực hiện các chính sách tài khóa theo hướng chặt chẽ, hiệu quả; chính sách tiền tệ cần được triển khai theo hướng song hành và phải rất linh hoạt với mục đích cuối cùng là tạo mọi điều kiện để hỗ trợ nền kinh tế.

Theo đó, phía Bộ Tài chính cũng sẽ có những hướng dẫn cụ thể cho khoản hỗ trợ 29.000 tỷ đồng về thuế và thị trường. Điều này phần nào cũng sẽ giúp cho cộng đồng doanh nghiệp Việt Nam giảm được một phần gánh nặng về thuế, tạo nguồn để doanh nghiệp có thể tạm giữ lại một phần tiền thuế để làm nguồn vốn cho tái đầu tư sản suất.

Nhiều ý kiến cho rằng, thời gian qua khi triển khai, chính sách tài khóa và tiền tệ vẫn còn có “độ vênh”, phải chăng do sự tác động của thị trường hay do chính sự điều tiết chưa nhuần nhuyễn giữa các cơ quan quản lý của Việt Nam, thưa ông ?

Khi một chính sách lớn trong việc điều hành vĩ mô nền kinh tế ra đời thì đều có độ trễ, hay một vài sai số so với đòi hỏi của thực tiễn, điều này về nguyên tắc là chấp nhận được. Tuy nhiên, một mục đích khác là khi đã có chính sách thì làm thế nào để chính sách này vận hành một cách nhịp nhàng, có tác dụng hỗ trợ kịp thời đến doanh nghiệp thì cũng là một câu chuyện cần phải có thời gian để kiểm chứng. Vì vậy, hai cơ quan đầu mối là Bộ Tài chính, Ngân hàng Nhà nước cần phải có sự phối hợp ra sao để tránh trùng lặp và mâu thuẫn cũng đang là vấn đề đặt ra. Tuy nhiên, ngoài những mặt hạn chế, thì Ngân hàng Nhà nước và Bộ Tài chính đều là cơ quan trực thuộc Chính phủ, do Chính phủ điều hành nên vẫn có thể thống nhất trong việc phối hợp hành động. Thời gian qua, đã có thời điểm sự phối hợp giữa chính sách tiền tệ và tài khóa có một vài điểm chưa thật hợp lý. Cụ thể, Ngân hàng Nhà nước thường có xu hướng tập trung vào ổn định các mục tiêu chung và dài hạn, ổn định vĩ mô. Song trong một số thời điểm cấp bách do yêu cầu bắt buộc Ngân hàng Nhà nước vẫn phải gồng mình thích nghi với quy luật thị trường trong ngắn hạn, tức thời. Ngoài ra, ở một số thời điểm chính sách tiền tệ và chính sách tài khóa được điều hành khá độc lập, nên thiếu sự phối hợp nhịp nhàng, thậm chí xung đột, giảm hiệu quả của chính sách. Như việc khi ngân hàng giảm lãi suất để hỗ trợ doanh nghiệp thì giá xăng dầu, giá điện lại rục rịch tăng. Chính sự điều hành không thống nhất trên đã làm giảm đáng kể mục tiêu điều hành chính sách tiền tệ.

Do vậy trong thời gian tới, hai cơ quan cũng cần có sự thống nhất phối hợp trong hoạt động theo các tiêu chí như: Cần thiết lập cơ chế cung cấp, trao đổi thông tin thường xuyên tin cậy giữa các cơ quan đơn vị trực thuộc cấp dưới của hai cơ quan; Thiết lập cơ chế tham vấn, đóng góp ý kiến trực tiếp từ các đơn vị chức năng trong quá trình xây dựng ban hành và thực thi chính sách tiền tệ, chính sách tài khóa. Trong năm 2012 chính sách tiền tệ và chính sách tài khóa cần phải phối hợp để thực hiện cùng một lúc 2 mục tiêu đã đề ra là kiểm soát lạm phát ở mức 1 con số và không để tăng trưởng kinh tế dưới 6%; Trong dài hạn, chính sách tiền tệ cần kiên trì theo đuổi mục tiêu kiểm soát lạm phát, chính sách tài khóa phải sử dụng có hiệu quả mọi nguồn lực cho phát triển kinh tế - xã hội.

Ông Hà Huy Tuấn, Phó Chủ tịch Ủy ban giám sát Tài chính quốc gia

Trong một thời gian dài vừa qua, mặt dù nền kinh tế Việt Nam đã trải qua nhiều cuộc “giải phẫu” song về cơ bản những yếu tố hạn chế vẫn còn tồn tại. Cụ thể, chính tình trạng nền kinh tế trì trệ trong sản xuất, lại phải chịu áp lực lạm phát cao nên đã gây ra nhưng bất ổn vĩ mô lớn. Ngoài ra, do chi tiêu công kém hiệu quả thâm hụt kéo dài dẫn đến nợ công tăng nhanh trong thời gian qua cũng thêm một nguyên nhân gây bất ổn cho thị trường tài chính cũng như sự an toàn của nền tài chính quốc gia trong thời gian tới. Và đích nhắm đến của cả hai chính sách này vẫn phải đạt được mục tiêu đề ra của Quốc hội, Chính phủ là kiềm chế lạm phát ở một con số và không để tăng trưởng kinh tế ở mức dưới 6%/năm.

Tiến sĩ Nguyễn Thị Kim Thanh, Viện trưởng Viện chiến lược - Ngân hàng Nhà nước Việt Nam

Trong điều kiện hiện tại khi các doanh nghiệp đang gặp khó khăn thì gói cứu trợ 29.000 tỉ đồng mới được thông qua cũng chưa thực sự phát huy hết hiệu quả. Kể cả việc cho doanh nghiệp giảm giãn nợ thuế. Bởi hiện nhiều doanh nghiệp số lượng hàng tồn kho lên đến 35%, hàng không bán được thì không có lãi, đã không có lãi thì lấy đâu ra tài chính để mà nộp thuế để được ưu đãi giãn nộp thuế. Cách đây 10 năm cũng đã có Nghị định thành lập Quỹ bão lãnh doanh nghiệp nhỏ và vừa, song từ đó đến nay quỹ này vẫn chưa thực sự hoạt động. Do vậy, việc nhìn nhận những vấn đề đặt ra trong việc phối hợp chính sách tiền tệ, tài khóa nhằm giúp đỡ doanh nghiệp sống khỏe, đảm bảo mục tieu kiềm chế lạm phát sẽ vẫn là các chủ đề nóng bàn thảo trong thời gian tới.

Tiến sĩ Nguyễn Minh Phong, chuyên gia kinh tế

Trước những bất lợi mà nhiều doanh nghiệp đang gặp phải thì điều cần làm lúc này là phải giảm 3 gánh nặng cho doanh nghiệp gồm: tín dụng, lãi suất và thể thế. Trong đó, lãi suất là gánh nặng lớn nhất. Bởi nhiều doanh nghiệp hiện rất khó khăn về tài chính song vẫn phải chụi mức lãi suất rất cao của ngân hàng. Nên việc giảm nhanh lãi suất liên ngân hàng vào thời điểm này là rất cần thiết và càng được triển khai càng nhanh càng tốt.