Các Khu công nghiệp và khu công nghệ cao: Nền tảng tăng trưởng mới cho Đà Nẵng trong chuỗi giá trị toàn cầu

Trong bối cảnh thế giới đang bước vào giai đoạn chuyển dịch chuỗi cung ứng, cạnh tranh thu hút đầu tư giữa các quốc gia và địa phương ngày càng gay gắt, yêu cầu đặt ra đối với các trung tâm kinh tế không chỉ dừng lại ở việc mở rộng quy mô sản xuất, mà phải nâng cao chất lượng tăng trưởng, tham gia sâu hơn vào các khâu có giá trị gia tăng cao trong chuỗi giá trị toàn cầu.

Các KCN và KCNC tại Đà Nẵng sẽ ưu tiên các dự án công nghệ cao

Nhiều chủ trương, định hướng lớn của Trung ương đã tạo nền tảng quan trọng cho quá trình chuyển đổi mô hình phát triển. Trong đó, Nghị quyết số 57 của Bộ Chính trị về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia; các nghị quyết, chiến lược phát triển kinh tế - xã hội của thành phố; cùng với chủ trương xây dựng Khu thương mại tự do Đà Nẵng (FTZ) và các cơ chế, chính sách mới nhằm thúc đẩy hình thành các không gian kinh tế có tính cạnh tranh quốc tế đã mở ra những cơ hội phát triển rất lớn cho thành phố.

Những định hướng này vừa mở ra cơ hội phát triển mới, vừa đặt ra yêu cầu tái định vị vai trò của các khu công nghiệp (KCN) và Khu Công nghệ cao (KCNC) Đà Nẵng.

Trên cơ sở đó, Ban Quản lý KCNC và các KCN Đà Nẵng đã chủ động xây dựng kế hoạch và chương trình hành động nhằm cụ thể hóa các định hướng lớn của Trung ương và thành phố; tập trung tái cấu trúc chiến lược thu hút đầu tư, nâng cao chất lượng hạ tầng và phát triển hệ sinh thái công nghiệp – công nghệ – đổi mới sáng tạo, từng bước hình thành nền tảng tăng trưởng mới cho thành phố.

“Trong giai đoạn mới, Ban xác định vai trò không chỉ là cơ quan quản lý hành chính, mà còn là đơn vị kiến tạo môi trường đầu tư, đồng hành cùng doanh nghiệp và góp phần định hình cấu trúc kinh tế của Đà Nẵng”, ông Vũ Quang Hùng – Trưởng Ban khẳng định.

Chuyển từ “thu hút số lượng” sang “lựa chọn chất lượng”

Ban xác định rõ nguyên tắc xuyên suốt: chuyển từ tư duy “thu hút vốn” sang “thu hút dự án chất lượng cao”.

Điều này đồng nghĩa với việc các KCN và KCNC sẽ ưu tiên các dự án công nghệ cao, công nghiệp hỗ trợ, kinh tế số, logistics hiện đại, năng lượng xanh và các ngành có hàm lượng tri thức lớn. Tiêu chí lựa chọn không chỉ dựa trên quy mô vốn, mà đặt trọng tâm vào trình độ công nghệ, năng lực đổi mới sáng tạo, cam kết chuyển giao công nghệ, mức độ tham gia vào chuỗi cung ứng toàn cầu và khả năng lan tỏa tới doanh nghiệp trong nước.

Đặc biệt, KCNC Đà Nẵng được định vị là hạt nhân của hệ sinh thái công nghệ cao, tập trung thu hút các lĩnh vực mũi nhọn như vi mạch bán dẫn, trí tuệ nhân tạo, công nghệ sinh học, công nghệ thông tin và sản xuất thông minh. Mục tiêu là từng bước nâng cấp vị thế của thành phố, từ “điểm đến sản xuất” trở thành “trung tâm công nghệ và đổi mới sáng tạo” của khu vực miền Trung và cả nước.

Phát triển theo mô hình “Xanh – Thông minh – Tích hợp”

Trong tầm nhìn dài hạn, Ban coi hạ tầng là nền tảng chiến lược của năng lực cạnh tranh.

Hạ tầng kỹ thuật và logistics giúp tối ưu chi phí và gia tăng tính kết nối. Hạ tầng năng lượng và hạ tầng số là điều kiện tiên quyết cho các ngành công nghệ cao, đặc biệt trong bối cảnh chuyển đổi số và phát triển kinh tế tri thức. Quan trọng hơn, hạ tầng xanh ngày nay không còn là yếu tố bổ trợ, mà đã trở thành tiêu chuẩn bắt buộc trong thu hút các tập đoàn toàn cầu theo các chuẩn mực ESG.

Vì vậy, Ban đang từng bước chuyển đổi các KCN theo hướng sinh thái, thúc đẩy kinh tế tuần hoàn và cộng sinh công nghiệp; kiểm soát nghiêm ngặt các tiêu chuẩn môi trường; khuyến khích công nghệ sạch và sử dụng năng lượng hiệu quả.

Song song đó, đẩy mạnh chuyển đổi số trong quản trị, xây dựng hệ thống giám sát môi trường và năng lượng tự động, minh bạch dữ liệu, nâng cao hiệu quả điều hành. Mô hình phát triển tích hợp cũng được triển khai theo hướng gắn kết sản xuất với R&D, đào tạo nguồn nhân lực và hạ tầng xã hội, hình thành không gian phát triển đồng bộ và bền vững.

Đồng hành cùng doanh nghiệp

Cơ chế “một cửa, tại chỗ” tiếp tục được hoàn thiện theo hướng rút ngắn thời gian xử lý hồ sơ, đẩy mạnh số hóa và cung cấp dịch vụ công trực tuyến. Các chính sách ưu đãi đầu tư được triển khai theo đúng khung pháp luật hiện hành, với trọng tâm dành cho dự án công nghệ cao, R&D, công nghiệp hỗ trợ và năng lượng xanh.

Bên cạnh đó, Ban chú trọng chuẩn bị quỹ đất sạch, hạ tầng kỹ thuật đồng bộ; đồng thời tăng cường kết nối hệ sinh thái giữa doanh nghiệp FDI và doanh nghiệp trong nước, ngân hàng, đơn vị logistics, cơ sở đào tạo,… nhằm nâng cao tỷ lệ nội địa hóa và giá trị gia tăng tại chỗ.

Trong tầm nhìn 5 - 10 năm tới, Đà Nẵng định hướng phát triển các KCN và KCNC không chỉ là không gian sản xuất, mà trở thành hạt nhân của cấu trúc kinh tế mới, đóng vai trò cực tăng trưởng quan trọng của thành phố và toàn vùng miền Trung.

Theo đó, các KCN và KCNC sẽ được phát triển theo mô hình trung tâm sản xuất công nghệ cao và đổi mới sáng tạo, từng bước tham gia sâu hơn vào các công đoạn có giá trị gia tăng cao trong chuỗi giá trị toàn cầu. Thành phố ưu tiên thu hút các lĩnh vực công nghệ mũi nhọn như vi mạch bán dẫn, trí tuệ nhân tạo, công nghệ sinh học, sản xuất thông minh, kinh tế số và công nghiệp hỗ trợ công nghệ cao. Mục tiêu là từng bước nâng tầm Đà Nẵng từ một điểm đến sản xuất truyền thống trở thành trung tâm công nghệ và đổi mới sáng tạo của khu vực.

Song song với phát triển công nghiệp công nghệ cao, Đà Nẵng định hướng xây dựng hệ sinh thái phát triển tích hợp giữa công nghiệp – logistics – thương mại – dịch vụ, tạo nền tảng kết nối mạnh mẽ với các chuỗi cung ứng khu vực châu Á – Thái Bình Dương. Các hạ tầng chiến lược như cảng Liên Chiểu, sân bay quốc tế Đà Nẵng, hệ thống giao thông liên vùng và hành lang kinh tế Đông – Tây sẽ đóng vai trò động lực quan trọng, mở rộng không gian phát triển và nâng cao năng lực cạnh tranh của thành phố trong mạng lưới kinh tế khu vực.

Một trụ cột đột phá trong giai đoạn tới là tập trung xây dựng Khu thương mại tự do Đà Nẵng (FTZ). FTZ được kỳ vọng tạo ra không gian kinh tế năng động với các cơ chế, chính sách mang tính cạnh tranh quốc tế, thúc đẩy các hoạt động trung chuyển hàng hóa, thương mại quốc tế, logistics hiện đại, thương mại điện tử xuyên biên giới và các dịch vụ giá trị gia tăng. Khi được kết nối chặt chẽ với KCNC, các KCN cùng hệ thống cảng biển và hàng không, FTZ sẽ góp phần hình thành chuỗi giá trị hoàn chỉnh từ nghiên cứu – sản xuất – logistics – thương mại toàn cầu.

Đặc biệt, các KCN và KCNC sẽ từng bước chuyển đổi theo hướng sinh thái, thúc đẩy kinh tế tuần hoàn, sử dụng hiệu quả tài nguyên và đáp ứng các tiêu chuẩn môi trường quốc tế. Đây vừa là yêu cầu của phát triển xanh, vừa là yếu tố quan trọng để thu hút các tập đoàn đa quốc gia trong bối cảnh các chuẩn mực ESG ngày càng trở thành tiêu chuẩn đầu tư toàn cầu. Từ đó, tạo động lực lan tỏa mạnh mẽ cho tăng trưởng, đổi mới sáng tạo và hội nhập của Đà Nẵng.

Thanh Tùng (Vietnam Business Forum)