Chệnh hướng xử lý nợ xấu?

Các số liệu nợ xấu ở Việt Nam không đồng nhất, càng về sau càng trở nên đáng báo động hơn, trong khi phương hướng xử lý nợ xấu còn chưa quyết.

Nợ xấu từ Con số 4,47% tính đến 31/5/2012 do các tổ chức tín dụng báo cáo qua hệ thống thống kê, đã đột ngột tăng lên 8,6% qua giám sát của Ngân hàng Nhà nước. Trước đó, hồi tháng 3, tại diễn đàn Quốc hội, Thống đốc Nguyễn Văn Bình cũng báo cáo nợ xấu có thể trên 10%.

Đó là chưa kể các báo cáo đánh giá của một số tổ chức nước ngoài đưa ra số liệu nợ xấu lên trên 10%.

Sự thật nợ xấu

Có lẽ khó có một con số xác tín cho vấn đề nợ xấu ở Việt Nam, vì các tiêu chuẩn phân loại nợ khác nhau, cũng như việc các NH làm đẹp báo cáo tài chính mà cơ chế kiểm soát không chặt chẽ.

Ông Nguyễn Hữu Nghĩa, quyền Chánh thanh tra giám sát của NHNN phân tích về vấn đề nay: “Qua nghiên cứu kinh nghiệm của các nước, thì điểm chung là trên thế giới không có tiêu chuẩn chung về phần loại nợ và trích lập dự phòng rủi ro. Quy định cụ thể tại mỗi quốc gia là rất khác nhau. Hệ thống tiêu chuẩn phân loại nợ thì có nhóm tiêu chuẩn về định tính, về định lượng”.

Theo kết quả giám sát của Cơ quan Thanh tra, giám sát ngân hàng đối với gần 1,01 triệu khách hàng vay được chọn mẫu của 57 tổ chức tín dụng Việt Nam chiếm tới 90,1% tổng dư nợ tín dụng của các tổ chức tín dụng này, đến 31/3/2012 nợ xấu là hơn 202.000 tỷ đồng, chiếm 8,6% tổng dư nợ. Trong khi đó, theo báo cáo của các tổ chức tín dụng, đến ngày 31/5/2012, nợ xấu là hơn 117.000 tỷ đồng.

Ông Nghĩa lý giải tại sao số liệu của cơ quan giám sát lại chênh quá lớn số liệu báo cáo từ tổ chức tín dụng, theo ông qua hệ thống giám sát từ xa, cơ quan giám sát làm động tác phân loại lại các khoản nợ của khách hàng tại các tổ chức tín dụng khác nhau vào nhóm có rủi ro cao nhất. Nếu khách hành có quan hệ tín dụng với các tổ chức tín dụng khác nhau thì phải phân loại nợ của khách hàng đó vào nhóm có rủi ro cao hơn.

Một yếu tố khác khiến các NH báo cáo tỷ lệ nợ xấu thấp chính là việc các tổ chức tín dụng đã cố ý trong việc vi phạm phân loại nợ và trích lập dự phòng theo quy định, không ghi nhận đầy đủ nợ xấu theo quy định để giảm chi phí dự phòng, cho báo cáo tài chính tốt hơn…

Về vấn đề này ông Nguyễn Hữu Nghĩa thừa nhận việc chưa thể kiểm tra được hết các hợp đồng của ngân hàng và có tình trạng nhiều nhà băng việc nhà băng vi phạm, che giấu nợ xấu.

Hiện tại các NHTM đã trích lập dự phòng rủi ro được 67.000 tỷ để xử lý nợ xấu. Tuy nhiên, nhiều ý kiến chuyên gia nhận định, trích lập dự phòng như vậy là quá ít đối với tình trạng nợ xấu hiện nay.

Tiếp tục xu hướng tăng nhanh

Trong khi chưa có các con số cho cái nhìn chân thực đáng tin cậy về tỷ lệ nợ xấu ở VN, qua phân tích báo cáo tài chính riêng lẻ quý 2 của một số NHTM cho thấy xu hướng tăng nhanh của nợ xấu đáng báo động. So với thời điểm 1/1/2012, tỷ lệ nợ xấu của Vietcombank tăng từ 2,03% vọt lên 3,47%, Vietinbank cũng tăng từ 0,74% lên 2,45%. Nợ có khả năng mất vốn, nợ nhóm 5 - nhóm có nguy cơ rủi ro cao nhất tăng gần 2.000 tỷ đồng. Navibank có nợ xấu tính đến 30/6 là 511 tỷ đồng, trong đó 45% là nợ có khả năng mất vốn, tương đương 231 tỷ đồng. Vietcombank và Navibank có nợ xấu tăng lên gần 4%, con số nợ xấu của Vietinbank gần 3% .

Với những NH thuộc hàng “ông lớn” như Vietcombank, tỷ lệ nợ xấu 4% là hoàn đáng lo ngại. Một phân tích cũng rất đáng chú ý là, trong một thời gian dài, các ông lớn này đã cho vay DNNN, cho vay tín chấp nhiều dự án theo chỉ định, và vì thế đã ôm món nợ xấu khổng lồ vào thời điểm này.

Các tập đoàn và tổng công ty Nhà nước nắm giữ những khoản nợ xấu khổng lồ điển hình Vinashin, Vinaline, và nhiều đơn vị khác có dư nợ rất lớn đang gặp khó khăn, kéo theo nợ xấu của các NH. Mối quan hệ giữa các NH lớn có nguồn gốc là NHTMNN với các tập đoàn, DNNN có lịch sử lâu dài, dư nợ lớn, và về bản chất, nhiều khoản vay phải được xếp vào nợ xấu nếu như không dung “tiểu xảo”.

Từ cách đặt vấn đề này, một thống kê chỉ ra 62% nợ xấu nằm tại nhóm G14 ngân hàng lớn, phần nằm ở các nhà băng “có vấn đề” chỉ 10%. Trong khi đó nhiều người vẫn nhầm tưởng rằng nợ xấu chủ yếu ở các NH yếu kém. Chính vì thế, việc tập trung xử lý nợ xấu có thể chệch hướng.

Bảo Châu