Giảm thuế để khuyến khích doanh nghiệp đầu tư

Theo Chiến lược cải cách thuế giai đoạn 2011-2020 đã được Thủ tướng Chính phủ phê duyệt thì mức điều chỉnh giảm mức thuế suất thu nhập doanh nghiệp sẽ ở mức 25%. Việc này sẽ tăng sức thu hút đâu tư, cũng như tạo điều kiện cho doanh nghiệp có thêm nguồn lực tài chính, tăng tích lũy để đẩy mạnh đầu tư phát triển, đặc biệt nâng cao năng lực cạnh tranh trong bối cảnh kinh tế vĩ mô có gặp nhiều khó khăn như hiện nay.

Đây là thông tin được ông Nguyễn Văn Phụng, Phó Vụ trưởng Vụ chính sách thuế (Bộ Tài chính) đưa ra tại Hội thảo “Xu hướng cải cách thuế giá trị gia tăng và thuế thu nhập doanh nghiệp ở các nước và tác động” diễn ra tại HN vừa qua. Hội thảo do Viện Chiến lược và chính sách tài chính (Bộ Tài chính) phối hợp với Phái đoàn Liên minh châu Âu đã tổ chức.

“ Vốn mỏng” của doanh nghiệp

Theo ông Phụng, vấn đề về “vốn mỏng” khi xác định chi phí, quy định về lãi vay sẽ đượcc các cơ quan chức năng tính toán kỹ càng khi sửa đổi thuế thu nhập doanh nghiệp trong thời gian tới.

Ông Ved P. Gandhi, chuyên gia thuế quốc tế cho rằng, những doanh nghiệp có “vốn mỏng” chính là những doanh nghiệp có vốn tự có rất ít trong khi vốn đi vay lại quá lớn. Do vậy, khi những doanh nghiệp này càng vay nhiều thì họ càng phải trả lãi nhiều. Nhưng các khoản lãi vay này lại được tính vào chi phí được khấu trừ khi xác định thu nhập tính thuế thu nhập doanh nghiệp. Cách làm này giúp nhiều doanh nghiệp giảm nghĩa vụ nộp thuế đối với các cơ quan thuế. Đây chính là lý do khiến nhiều doanh nghiệp có mức độ sử dụng vốn vay lớn hơn rất nhiều vốn tự có. Và hệ quả tất yếu của quá trình này là làm cho nhà nước bị thất thu thuế, kéo theo mức thu ngân sách bị giảm mạnh.

Cũng theo phân tích của ông Ved P.Ganhdi, hiện nay rất nhiều nước châu Á và châu Âu đang phải đối phó với tình trạng “trốn thuế” kiểu này của các doanh nghiệp. Và để chống lại tình trạng này nhiều nước đã áp dụng những quy định về “vốn mỏng”, như là quy định cụ thể tỷ lệ nợ trên vốn chủ sở hữu và không cho phép khấu trừ chi phí trả lãi vay đối với phần vượt quá tỷ lệ nhất định về nợ trên vốn chủ sở hữu đã được quy định từ trước.

Áp mức thuế nào cho minh bạch và thu hút được đầu tư nước ngoài?

Bà Nguyễn Thị Cúc, Chủ tịch Hiệp Hội tư vấn Thuế Việt Nam cho rằng, đã đến lúc Chiến lược cải cách thuế 2011 – 2020 cần phải sát với thực tế hơn, rút gọn đối tượng không chịu thuế GTGT, áp dụng phương pháp tính thuế khấu trừ thay vì tính thuế trực tiếp như hiện nay. Riêng đối với thuế giá trị gia tăng, theo bà Cúc, hiện nay theo quy định thì có đến 25 nhóm hàng hóa dịch vụ không thuộc diện chịu thuế. Thực tiễn này khiến rất nhiều doanh nghiệp không được khấu trừ thuế đầu vào nên không đảm bảo được tính liên hoàn của thuế giá trị gia tăng. Thêm vào đó là việc áp dụng hai mức thuế suất là 5% và 10% (ngoài thuế suất 0%) như hiện nay đang dẫn đến thiếu minh bạch trong nghĩa vụ nộp thuế. Bà Cúc lấy ví dụ như với một số mặt hàng thực phẩm tươi sống ướp muối áp thuế 5%, nhưng khi có gia vị, sơ chế lại áp thuế đến 10%. Tiêu chí phân biệt thuế suất như thế là chưa rõ ràng khiến doanh nghiệp cảm thấy không bình đẳng khi nộp thuế.

Theo chuyên gia kinh tế Phạm Chi Lan, giai đoạn hiện nay nhà nước cần giảm thuế thu nhập doanh nghiệp, nếu giảm được về mức 20% là tốt nhất (thay vì mức 25% như hiện tại). Điều này mới tạo ra động lực giúp doanh nghiệp tích lũy tài chính, tái đầu tư phát triển. Nếu vẫn áp dụng mức thuế suất cao như hiện nay thì doanh nghiệp sẽ mất một khoản lợi nhuận lớn và sẽ không còn chi phí để tái đầu tư, hậu quả là buộc phải vay vốn ngân hàng với mức lãi suất không mấy dễ chịu. “Nếu để xẩy ra tình trạng như vậy thì nhà nước là người thiệt hại nhiều vì không thu được tiền thuế thu nhập doanh nghiệp”, bà Lan nói.

Ông Tom McCleliand - Chủ tịch Ủy ban thuế, Phòng Thương mại và công nghiệp châu Âu (Eurocham) khẳng định: thay đổi lớn nhất của Luật Thuế thu nhập doanh nghiệp Việt Nam 2009 là giảm thuế suất từ 28% xuống còn 25%. Một số nước trên thế giới cũng đã có nhiều thay đổivề thuế. Cụ thể như thuế suất bình quân của các nước thuộc Tổ chức Hợp tác và Phát triển kinh tế (OECD) giảm từ 33% năm 2000 xuống còn 25% năm 2011 (riêng lĩnh vực phi tài chính, thuế suất chỉ 21%); tại các nước châu Âu, thuế suất bình quân giảm từ 40% xuống còn 23% trong giai đoạn 1995-2012. Gần đây, nhiều nước ASEAN đã giảm thuế suất thuế thu nhập doanh nghiệp và có kế hoạch giảm hơn nữa, cụ thể, mức thuế đang áp dụng tại Singapore là 17%, Malaysia là 25%…

Cũng theo ông Tom McCleliand, chính sách giảm trừ này đã giúp ích rất nhiều cho Việt Nam cạnh tranh hơn. Tuy nhiên, chính phủ Việt Nam cũng cần có một chiến lược ứng phó mới, bởi hiện tại nhiều nước khác trong khu vực và trên thế giới cũng đã giảm thuế suất thu nhập doanh nghiệp xuống mức thấp hơn. Ngoài ra, việc Chính phủ Việt Nam tiếp tục giảm thuế suất thu nhập doanh nghiệp và áp dụng dụng trong thời gian sớm nhất cũng được cộng đồng quốc tế đánh giá cao. Bởi thuế suất thuế thu nhập doanh nghiệp thường được nhìn nhận là chỉ số quan trọng để thu hút đầu tư nước ngoài.

Anh Phương