Giải pháp xử lý nợ xấu, hồi phục kinh tế

Mới đây, Hiệp hội các nhà đầu tư tài chính VN- VAFI đã đưa ra 10 giải pháp xử lý nợ xấu trong hệ thống ngân hàng thương mại. Theo VAFI, những giải pháp trên sẽ giúp giảm nhanh nợ xấu trong hệ thống ngân hàng thương mại ( giảm ít nhất 50% nợ xấu ) mà không tốn kém nhiều tiền của nhà nước (thông qua hình thành công ty AMC quốc gia). Điều này không những làm lành mạnh hệ thống ngân hàng thương mại mà còn giúp cho nền kinh tế nhanh chóng phục hồi và phát triển.

Theo đó, các ngân hàng thương mại cần tích cực, chủ động tăng mức trích lập dự phòng các khoản nợ xấu, chấp nhận giảm lợi nhuận. Việc tăng trích lập dự phòng sẽ giúp ngân hàng thuơng mại nhanh chóng bù đắp tổn thất, giảm số thuế thu nhập doanh nghiệp, có thể giảm quỹ lương nhưng làm tăng khả năng tài chính nội tại.

Đặc biệt, VAFI cho rằng, cần chứng khoán hóa các khoản nợ khó đòi. Với tình huống doanh nghiệp có lịch sử quản trị kinh doanh tốt, đang gặp khó khăn về nghĩa vụ trả nợ gốc do tình hình kinh tế khó khăn, do các dự án đầu tư đang triển khai chưa đi vào hoạt động…thì có thể chuyển 1 phần nợ gốc thành trái phiếu trung hạn, nhằm hỗ trợ thanh khoản cho doanh nghiệp và giúp doanh nghiệp tồn tại phát triển. Các ngân hàng có thể chuyển nợ quá hạn, nợ xấu thành cổ phần và chuyển vị thế là chủ nợ thành cổ đông lớn nếu nhận thấy sau tái cấu trúc doanh nghiệp có khả năng tồn tại và phát triển.

Theo phân tích của VAFI, đây là cách thức xử lý khá phổ biến theo thông lệ thế giới . Đối với Việt Nam, từ trước tới nay đã có rất nhiều trường hợp thành công, không những cứu được doanh nghiệp khỏi nguy cơ giải thể phá sản mà còn bảo toàn được nguồn vốn của các ngân hàng thương mại. Với cách làm này, sau khi chuyển đổi, các ngân hàng thương mại rất dễ dàng tìm được người mua là các nhà đầu tư chiến lược.

VAFI cũng cho rằng, cần tăng tỷ lệ sở hữu của nhà đầu tư nước ngoài trong ngành ngân hàng lên 40%, đồng thời cũng cho phép nâng tỷ lệ sở hữu của nhà đầu tư chiến lược nước ngoài lên mức 25% hoặc 30%/vốn điều lệ. “Nếu giải pháp này ra đời sớm thì trong vòng 3 năm hệ thống ngân hàng thương mại sẽ huy động thêm vài tỷ USD”, VAFI khẳng định.

Ngoài ra, có thể cho phép một số ngân hàng nước ngoài có tiềm lực tài chính mạnh, quản trị doanh nghiệp tốt mua lại những ngân hàng yếu kém. Phân tích cho thấy, những ngân hàng yếu kém là những ngân hàng có quản trị kinh doanh yếu kém, có tỷ lệ nợ xấu rất cao. Với những đối tượng này nếu có hỗ trợ vốn hay xóa nợ xấu thì cũng khó trở thành ngân hàng mạnh được vì nền tảng cơ bản là cổ đông lớn yếu kém cả về quản trị doanh nghiệp lẫn khả năng tài chính. Giải pháp như trên rất phổ biến đối với thông lệ thế giới. Trong cuộc khủng hoảng tài chính Châu Á giai đoạn 1996 – 2001, nhiều nước châu Á như Thái Lan, Hàn Quốc, In đonexia…đã sử dụng thành công giải pháp này để giúp cho hệ thống ngân hàng nhanh chóng hồi phục.

Cũng theo VAFI, VN nên khuyến khích các ngân hàng thật sự mạnh mua lại những ngân hàng yếu kém. Tuy nhiên, cần cơ chế hỗ trợ tài chính từ NHNN. Hỗ trợ ở đây không phải cho ngân hàng mạnh mà là vì mục tiêu xử lý nợ xấu, vì mục tiêu làm cho hệ thống ngân hàng thương mại mạnh lên .

Bên cạnh đó, có thể miễn các loại thuế ( thuế GTGT, thuế TNDN…) cho các hoạt động mua bán nợ nhằm thúc đẩy sự hình thành và phát triển của thị trường mua bán nợ. Phân tích của VAFI cho thấy, hiện Bộ Tài chính chưa có thống kê về thuế cho các hoạt động mua bán nợ, nhưng ít có hoạt động mua bán nợ trong hệ thống ngân hàng thương mại, do đó tiền thuế thu được không đáng kể. Miễn các loại thuế về hoạt động mua bán nợ sẽ làm giảm tổn thất về nợ xấu, thúc đẩy các nhà đầu tư tư nhân tham gia vào thị trường mua bán nợ, thực hiện giải pháp này sẽ không làm tốn kém ngân sách nhà nước.

Trong 3 năm qua và nhất là giai đoạn hiện nay, số đợt phát hành trái phiếu doanh nghiệp thành công không nhiều, do đó tiền thuế thu được không đáng kể. Việc miễn thuế thu nhập doanh nghiệp trong nghiệp vụ phát hành trái phiếu sẽ có nhiều ý nghĩa như giảm lãi suất huy động, giúp cho hệ thống ngân hàng thương mại có điều kiện huy động vốn dài hạn, thay vì ngắn hạn như hiện nay , đồng thời thúc đẩy tiến trình chứng khoán hóa các khoản nợ, giúp cho thị trường trái phiếu doanh nghiệp phát triển, tăng tính ổn định trong việc huy động vốn cho hệ thống ngân hàng thương mại.

Mặt khác, hiện nay vẫn còn hàng triệu người chưa có khả năng mua nhà, nếu giá nhà chỉ ở mức vài trăm triệu đồng/căn thì nhu cầu thực tế là rất lớn. Vì vậy, theo VAFI, nếu nhà nước và doanh nghiệp bất động sản đáp ứng được nhu cầu trên thì chẳng những giải quyết được vấn đề an sinh xã hội mà còn đạt được mục tiêu là phá băng thị trường bất động sản và khi đó nợ xấu trong ngành xây dựng, vật liệu xây dựng, kinh doanh bất động sản…sẽ giảm nhanh chóng.

VAFI cho rằng, giải quyết vấn đề này không khó, như việc có thể biến sáng kiến căn hộ nhỏ tối thiểu 25 m2 thành hiện thực hoặc chính quyền địa phương ( nhất là các đô thị lớn) cần quan tâm đẩy nhanh thủ tục hành chính trong việc cấp phép, sửa đổi giấy phép xây dựng nhà ở để làm sao giảm 70% thời gian duyệt cấp phép như hiện tại. Đây cũng là biện pháp cơ bản tháo gỡ khó khăn doanh nghiệp đồng thời kích thích tiêu dùng trong nước. Đồng thời, Nhà nước nên giảm 50% thuế GTGT cho các ngành bất động sản và vật liệu xây dựng, việc này giúp cho việc giảm giá thành xây dựng nhà ở, kích thích doanh số của các ngành này tăng nhanh và có lẽ chưa chắc tiền thuế giảm mà ngược lại.

Mai Anh