Chú trọng nâng cao chất lượng dòng vốn FDI

Theo số liệu thống kê của Cục Đầu tư nước ngoài (Bộ Kế hoạch và Đầu tư), tính đến ngày 20/9/2012, Việt Nam có 775 dự án mới được cấp giấy chứng nhận đầu tư với tổng vốn đăng ký 6,1 tỷ USD, bằng 82,6% so với cùng kỳ năm 2011. Cùng thời gian này có 314 lượt dự án đăng ký tăng vốn đầu tư với tổng vốn đăng ký tăng thêm là 3,41 tỷ USD, tăng 7,2% so với cùng kỳ năm 2011. Tính chung cả cấp mới và tăng vốn, trong 9 tháng đầu năm 2012, các nhà đầu tư nước ngoài đã đăng ký đầu tư vào Việt Nam 9,52 tỷ USD, bằng 72,1% so với cùng kỳ 2011. Như vậy, hầu hết các chỉ tiêu về thu hút vốn FDI đều giảm so với cùng kỳ.

Từ chủ trương tập trung vào chất lượng cũng như tiến độ giải ngân để thực hiện các dự án đầu tư chứ không chú trọng đến số lượng vốn đăng ký của Bộ Kế hoạch và Đầu tư, 9 tháng đầu năm 2012, ước tính các dự án FDI đã giải ngân được 8,1 tỷ USD, bằng 98,8 % so với cùng kỳ năm 2011. Đây thực sự là nỗ lực lớn của các nhà đầu tư nước ngoài trong bối cảnh nền kinh tế thế giới đang phải đối mặt với không ít khó khăn thách thức, thậm chí nhiều doanh nghiệp phải thu hẹp sản xuất hoặc tuyên bố phá sản. Trước thực tế đó, đạt được mức giải ngân trên là rất đáng ghi nhận, cho thấy quyết tâm lớn của giới đầu tư, nhằm đón lõng sự hồi phục kinh tế ở Việt Nam cũng như trên toàn cầu trong thời gian tới.

Hiện có 52 quốc gia và vùng lãnh thổ có dự án đầu tư tại Việt Nam, trong đó Nhật Bản dẫn đầu về lượng vốn FDI vào Việt Nam với 4,68 tỷ USD vốn đăng ký, bao gồm 203 dự án cấp mới và 82 lượt dự án tăng thêm; chiếm 49,1% tổng vốn đăng ký. Theo điều tra, hiện Việt Nam là thị trường nhận được nhiều sự quan tâm của doanh nghiệp Nhật Bản và trong thời gian tới sẽ tiếp tục xuất hiện làn sóng các doanh nghiệp vừa và nhỏ nước của Nhật Bản đẩy mạnh tìm kiếm cơ hội đầu tư tại Việt Nam. Sau Nhật Bản, Samoa đứng vị trí thứ hai với tổng vốn đầu tư đăng ký cấp mới và tăng thêm là 889,8 triệu USD, chiếm 9,3% tổng vốn đầu tư; Hàn Quốc đứng vị trí thứ 3 với tổng vốn đầu tư đăng ký cấp mới và tăng thêm là 711,2 triệu USD, chiếm 7,5% tổng vốn đầu tư; BritishVirginIslands đứng ở vị trí thứ 4 với tổng vốn đăng ký cấp mới và tăng thêm khoảng 611,2 triệu USD, chiếm 6,4% tổng vốn đầu tư vào Việt Nam; Singapore đứng thứ 5 với tổng vốn đăng ký cấp mới và tăng thêm là 588,4 triệu USD, chiếm 6,2% tổng vốn đầu tư vào Việt Nam.

Về tỷ trọng vốn đầu tư, công nghiệp chế biến, chế tạo đứng đầu hút vốn FDI với 381 dự án đầu tư đăng ký mới, tổng số vốn cấp mới và tăng thêm là 6,24 tỷ USD, chiếm 65,5% tổng số vốn đầu tư đăng ký trong 9 tháng. Đáng chú ý, bất động sản với tổng vốn hơn 1,8 tỷ USD thuộc 8 dự án, tăng khoảng 80 triệu USD so với tháng 8/2012 là lĩnh vực đứng thứ 2 về tổng vốn FDI đăng ký mới và tăng thêm trong 9 tháng đầu năm 2012. Đây có thể xem là một trong những căn cứ quan trọng củng cố lòng tin vào đà phục hồi của thị trường bất động sản thời gian tới cũng như cho thấy sức hấp dẫn của thị trường bất động sản Việt Nam với các nhà đầu tư nước ngoài. Sau công nghiệp chế biến, bất động sản, đứng thứ ba là lĩnh vực bán buôn bán lẻ, sửa chữa với 139 dự án đăng ký mới, tổng vốn đầu tư cấp mới và tăng thêm đạt 406,2 triệu USD, chiếm 4,3%. Lĩnh vực thông tin và truyền thông xếp thứ tư với tổng số vốn đăng ký cấp mới và tăng thêm là 402,3 triệu USD.

Xét theo địa phương, Bình Dương vẫn là tỉnh thu hút vốn FDI lớn nhất cả nước với 2,16 tỷ USD, 74 dự án cấp mới và 53 lượt dự án tăng thêm, chiếm 22,7% tổng số vốn FDI đăng ký. Hải Phòng đứng thứ hai với tổng vốn đăng ký cấp mới và tăng thêm là 1,08 tỷ USD, chiếm 11,3%. Tiếp đến là Đồng Nai với 991,6 triệu USD. Tp.HCM, Hà Nội, Bắc Giang xếp kế tiếp với quy mô vốn đăng ký lần lượt là 996 triệu USD, 954 triệu USD và 921 triệu USD.

Phần lớn các dự án đầu tư nước ngoài trong 9 tháng đầu năm 2012 có quy mô vừa và nhỏ, tập trung trong lĩnh vực công nghiệp chế biến, chế tạo và kinh doanh bất động sản. Trong số 775 dự án được cấp mới trong 9 tháng đầu năm chỉ có 1 dự án có vốn đầu tư trên 1 tỷ USD trong lĩnh vực kinh doanh bất động sản; có 64 dự án có quy mô từ 10 triệu USD trở lên (chiếm 8,5% số dự án) với tổng vốn đầu tư 5,29 tỷ USD. Có khá nhiều các dự án nhỏ và siêu nhỏ trong 9 tháng năm 2012 với 145 dự án có quy mô vốn nhỏ hơn hoặc bằng 100.000 USD (chiếm 18,7% tổng số dự án).

Trong năm 2012, Việt Nam đặt mục tiêu thu hút được từ 15-17 tỷ USD vốn FDI. Tuy nhiên, với kết quả của 9 tháng đầu năm, Bộ Kế hoạch và Đầu tư nhận định mục tiêu cả năm rất khó đạt được, nhất là trong bối cảnh dòng vốn FDI toàn cầu tiếp tục suy giảm. Bên cạnh nguyên nhân khách quan từ bên ngoài, nhiều chuyên gia, nhà đầu tư nước ngoài đã thẳng thắn chỉ ra không ít nguyên nhân nội tại từ phía Việt Nam như thủ tục đầu tư còn rườm rà, việc phân cấp quản lý đầu tư trực tiếp nước ngoài giữa Trung ương và địa phương còn bất cập…Thực trạng này đòi hỏi Việt Nam cần có những cải cách mạnh mẽ, táo bạo hơn nữa; đổi mới cơ bản phương thức xúc tiến đầu tư theo hướng bố trí các nguồn lực để xúc tiến đầu tư theo chuyên đề, theo ngành, lĩnh vực và theo vùng miền để tận dụng tối đa các tiềm năng thế mạnh và giảm thiều đầu tư theo phong trào. Bên cạnh đó, các cơ quan có thẩm quyền cần tập trung rà soát, sửa đổi, bổ sung quy định về phân cấp quản lý đầu tư nước ngoài theo hướng vừa bảo đảm sự chủ động nhưng gắn với trách nhiệm của địa phương, vừa tăng cường vai trò thanh tra, kiểm tra, giám sát của các bộ, ngành ở TW. Đồng thời tạo điều kiện thuận lợi, chào đón những dự án có trình độ công nghệ tiên tiến, tạo ra sản phẩm có sức cạnh tranh cao, tham gia xuất khẩu cũng như đủ tầm vóc tạo ra sự lan tỏa, góp phần thúc đẩy sự chuyển dịch cơ cấu kinh tế ở cấp địa phương.

Viết Đông