Phát triển bền vững các làng nghề Hà Nội

Theo thông tin từ Trung tâm Xúc tiến thương mại, Hà Nội có 1.350 làng nghề và làng có nghề (gần 244 làng nghề truyền thống), năm 2011, giá trị sản xuất của làng nghề trên địa bàn Thủ đô là trên 8.232 tỷ đồng, chiếm khoảng 10% tổng giá trị sản xuất công nghiệp - tiểu thủ công nghiệp của toàn thành phố. Tuy nhiên, các sản phẩm thủ công mỹ nghệ Hà Nội vẫn còn nhiều hạn chế về mẫu mã, chất lượng sản phẩm... Đây chính là rào cản hạn chế khả năng xuất khẩu cũng như mức tiêu thụ nội địa.

Đó là thông tin được đưa ra trong buổi Hội thảo quốc tế xúc tiến thương mại “Mỗi làng nghề một sản phẩm’ (OVOP) của thành phố Hà Nội được tổ chức ngày 26/10 vừa qua.

Nâng cao chất lượng

Với lịch sử “Ngàn năm văn hiến”, Hà Nội là nơi tập trung đông đảo của các làng nghề truyền thống. Các làng nghề thủ công ở Hà Nội đa số tập trung ở các huyện Chương Mỹ (174 làng); Phú Xuyên (124 làng); Thường Tín (125 làng);Ứng Hòa (113 làng); Thanh Oai (101 làng); Ba Vì (91 làng)… Một số khác tập trung ít hơn như: Thanh Trì, Gia Lâm, Từ Liêm…

Nhìn chung, các sản phẩm thủ công mỹ nghệ của Hà Nội đều có điểm mạnh mang tính truyền thống, có giá trị thẩm mỹ cao, đáp ứng được các tiêu chí “mỗi làng một sản phẩm”. Một số làng nghề đã bước đầu kết hợp công nghệ truyền thống với công nghệ hiện đại, sản phẩm của làng nghề đã tinh xảo, hiện đại hơn và năng suất lao động cũng được tăng cao. Tuy vậy, những hạn chế về mẫu mã, tính đồng đều của chất lượng sản phẩm, các hoạt động xúc tiến thương mại… đang là rào cản hạn chế tiềm năng phát triển của thủ công mỹ nghệ Thủ đô. Để đẩy mạnh xuất khẩu, phát huy được hết các thế mạnh của mình thì các làng nghề phải chú trọng đầu tư hơn nữa để nâng cao chất lượng của sản phẩm.

Theo bà Đào Thu Vịnh, Phó Giám đốc Sở công thương Hà Nội, lâu nay, việc sáng tạo mẫu mã ở các làng nghề chủ yếu dựa vào đội ngũ nghệ nhân, trong khi đó, nghệ nhân làng nghề mới chỉ là thợ khéo tay, hoàn toàn chưa phải là nhà thiết kế mẫu. Vì vậy nên chất lượng sản phẩm còn chưa phong phú, chưa đáp ứng được nhu cầu ngày càng đa dạng của thị trường. Bà Vịnh nêu rõ, các nhà sản xuất tại các làng nghề phải chủ động sản xuất các sản phẩm xuất phát từ nhu cầu thị trường, chú trọng phát triển các sản phẩm mới có tính sáng tạo nhưng mang bản sắc truyền thống để mang lại giá trị cao nhất.

Đại diện Hiệp Hội Giao lưu quốc tế và xúc tiến phong trào “Mỗi làng nghề một sản phẩm” Oita nhấn mạnh, nhất thiết phải khẳng định được chất lượng riêng vốn có của sản phẩm làm ra tại mỗi làng nghề cũng như trình độ chuyên môn của những con người trong làng nghề đó, từ đấy sẽ làm cơ sở cho cho việc liên kết tạo ra hướng xúc tiến thương mại mang tính rộng khắp. Bên cạnh đó cần áp dụng công nghệ hiện đại để nâng cao sản xuất, chất lượng sản phẩm và giảm thiểu ô nhiễm môi trường. Ngoài ra cần thiết phải có sự trao đổi, học hỏi kinh nghiệm từ các tổ chức quốc tế trong việc phát triển phong trào OVOP.

Đẩy mạnh xuất khẩu

Hiện tại, xuất khẩu trực tiếp đã mở ra hướng đi mới đầy triển vọng cho rất nhiều làng nghề thủ đô. Nhiều địa phương đã tập trung đẩy mạnh mở rộng thị trường, xuất khẩu thông qua phương thức này để giảm bớt chi phí trung gian và gia tăng giá trị sản phẩm.

Sở Công thương Hà Nội cũng đang triển khai chương trình xúc tiến thương mại OVOP giai đoạn 2012 – 2015. Đây là hành động thiết thực, phục vụ mục tiêu đẩy mạnh xuất khẩu, giúp các làng nghề Hà Nội tìm đầu ra tiêu thụ sản phẩm thủ công mỹ nghệ. Tại hội thảo, Giám đốc Sở Công thương Hà Nội - Lê Hồng Thăng nêu rõ, chương trình xúc tiến thương mại OVOP 2012 - 2015 được chia làm các nhóm đối tượng mặt hàng rõ ràng. Nhóm mặt hàng/làng nghề tiêu biểu có giá trị sản xuất hàng năm cao đang xuất khẩu hoặc có tiềm năng xuất khẩu cao. Nhóm làng nghề sản xuất các mặt hàng có thể được thiết kế lại phù hợp với nhu cầu tiêu dùng hiện đại của thị trường thế giới và nội đia để nâng cao giá trị sản xuất. Nhóm mặt hàng tiềm năng phát triển giá trị sản xuất thông qua phát triển du lịch và nhóm các sản phẩm mới mà thị trường có nhu cầu cao và cần thiết phải nhân cấy tại các làng nghề.

Theo bà Đào Thu Vịnh – Phó Giám đốc Sở Công thương Hà Nội, để đẩy mạnh xuất khẩu và phát triển OVOP 2012 – 2015 của làng nghề Hà Nội, trước hết phải có sự hỗ trợ từ phía nhà nước bằng các cơ chế, chính sách tạo môi trường pháp lý thuận lợi trong đó chú trọng tới chính sách xúc tiến thương mại đối với các sản phẩm OVOP.

Ngoài ra, cần chú ý đến việc phát triển cơ sở hạ tầng đặc biệt là các dịch vụ đón tiếp khách du lịch, làm tăng hấp dẫn của các làng nghề để quảng bá, giao thương hình ảnh cũng như sản phẩm tiêu biểu đến với cộng đồng các doanh nghiệp trong và ngoài nước.

Cũng tại hội nghị, các chuyên gia đến từ Thái Lan, Đài Loan (Trung Quốc), Campuchia, Philippin; Hiệp hội xúc tiến phong trào OVOP quốc tế của tỉnh Oita, Nhật bản – quê hương của phong trào “Mỗi làng một sản phẩm” đã chia sẻ những kinh nghiệm trong quá trình phát triển OVOP đồng thời đưa ra hướng hợp tác phát triển phong trào giữa Hà Nội và một số tỉnh trọng điểm có tiềm năng phát triển phong trào. Đây là những bước khởi đầu thuận lợi để các làng nghề của Thủ đô mở rộng cơ hội tiếp cận với thị trường trong nước và xuất khẩu, tạo hướng phát triển bền vững.

Hà Vũ