“Cởi áo” tập đoàn

Vấn đề tái cơ cấu mô hình hoạt động Tổng công ty, doanh nghiệp Nhà nước vẫn là chủ đề nóng được dư luận quan tâm. Trong buổi họp báo thường kỳ tháng 10/2012 mới đây, Bộ trưởng, Chủ nhiệm Văn phòng Chính phủ, ông Vũ Đức Đam đã đặt ra nhiều vấn đề cấp bách của nền kinh tế trong đó có vấn đề Tái cơ cấu, tổng công ty, doanh nghiệp Nhà nước.

Theo quyết định của Thủ tướng Chính phủ việc chấm dứt thí điểm thành lập hai tập đoàn kinh tế nhà nước trong ngành xây dựng là Tổng công ty Sông Đà và Tập đoàn HUD. Theo đánh giá của nhiều chuyên gia đây chính là sự kết thúc của một mối liên kết thiếu chặt chẽ, ít hiệu quả giữa các tổng công ty dưới "mác" tập đoàn. Việc chấm dứt hoạt động của hai ông lớn trong ngành xây dựng này được xem như là tất yếu nếu xem xét ở khía cạnh hiệu quả hoạt động sản xuất kinh doanh, nhất là khi sự liên kết đó mang lại nhiều bất cập hơn là những mặt tích cực như mục tiêu đặt ra. Thực tế, việc thành lập hai tổng công ty này cách đây 4 năm (2008) với kỳ vọng hai địa chỉ này sẽ là các quả đấm thép đủ sức mạnh cạnh tranh và thắng thầu trong ngành xây dựng như kỳ vọng ban đầu đã không trở thành hiện thực. Việc đang từ hoạt động độc lập chuyển sang tập đoàn đã làm phát sinh thêm không ít chi phí do mô hình tổ chức cồng kềnh. Việc chồng chéo trong nhiệm vụ chức năng cũng được đặt ra. Như phần lớn các quyết định kế hoạch sản xuất kinh doanh, phê duyệt kế hoạch đầu tư lại do thành viên Hội đồng thành viên của các công ty con tham gia trong Hội đồng thành viên của công ty mẹ quyết định. Điều này càng dẫn đến sự chồng chéo nhiệm vụ bởi khó một ai có thể làm tốt được cả hai vai, nhiều lĩnh vực một lúc. Do đó, việc đối mới mô hình DNNN vẫn là vấn đề cấp bách đặt ra.

Về sự hoạt động yếu kém của một số tập đoàn, tổng công ty trong thời gian qua, Bộ trưởng Vũ Đức Đam cũng thông tin, tới đây Thủ tướng sẽ không còn quản lý toàn bộ các “doanh nghiệp lớn” như trước đây mà sẽ giao cho các bộ chuyên ngành quản lý theo tinh thần chặt chẽ hơn, theo lĩnh vực được phân công của bộ mình phụ trách. Thủ tướng sẽ chỉ quản dưới 10 tập đoàn kinh tế. Ngoài ra, Thủ tướng cũng sẽ nắm 4 quyền đối với các tập đoàn kinh tế gồm: Quyền quyết định thành lập, mục tiêu, nhiệm vụ và ngành, nghề kinh doanh; việc tổ chức lại, chuyển, đổi sở hữu, giải thể và yêu cầu phá sản; phê duyệt đề án thành lập công ty con 100% vốn nhà nước; phê duyệt chủ trương thành lập, tổ chức lại, giải thể chi nhánh, văn phòng đại diện và các đơn vị hạch toán phụ thuộc khác; Quyền quyết định vốn điều lệ khi thành lập và điều chỉnh vốn điều lệ trong quá trình hoạt động;Quyền quyết định bổ nhiệm, bổ nhiệm lại, miễn nhiệm, từ chức, khen thưởng, kỷ luật đối với chủ tịch và thành viên Hội đồng thành viên; quyết định cụ thể số lượng thành viên Hội đồng thành viên, Phó Tổng Giám đốc.; Và cuối cùng là quyền phê duyệt chiến lược, kế hoạch sản xuất kinh doanh và kế hoạch đầu tư phát triển 5 năm.

Bên cạnh chuyện lùm xùm tái cơ cấu DNNN, một gam màu sáng khác của nền kinh tế là cũng trong tháng 10/2012 đã có khoảng 6.000 doanh nghiệp thành lập. So sánh với số lượng doanh nghiệp giải thể và ngừng hoạt động đã giảm khá nhiều (khoảng 1.000 doanh nghiệp). Tính chung 10 tháng đầu năm có hơn 57 nghìn doanh nghiệp mới được thành lập, trong khi đó có 41,2 nghìn doanh nghiệp giải thể, tạm ngừng hoạt động (giảm 7,4% so với cùng kỳ năm 2011).

Anh Phương