Cắt giảm đầu tư để tăng lương

Sau khi tính toán lại các khoản chi, Bộ Tài chính dự kiến bố trí được khoảng 20.700 tỷ đồng để tăng lương tối thiểu từ 1,05 triệu đồng hiện nay lên 1,15 triệu đồng vào năm 2013. Trong khi đó, đầu tư công năm sau được cắt giảm để góp phần tạo nguồn tăng lương.

Quốc hội đang diễn ra những phiên thảo luận tại nghị trường với những vấn đề kinh tế và dân sinh nóng bỏng thu hút sự quan tâm của dư luận xã hội. Một trong những vấn đề nóng hiện nay là lộ trình tăng lương được thực hiện ra sao?

Lương tăng thấp hơn lộ trình

Theo đúng lộ trình đã duyệt, lương tối thiểu của công chức và lao động trong các doanh nghiệp nhà nước sẽ tăng lên 1,3 triệu đồng từ 1/5/2013. Bộ Tài chính tính toán, để thực hiện điều này, Chính phủ sẽ phải bố trí nguồn thêm khoảng 60.000 - 65.000 tỷ đồng.

Chính phủ khó bố trí được nguồn, vì vậy đã nhiều lần xin lùi lộ trình tăng lương, từ phiên họp Thường vụ Quốc hội ngày 16/10 và chính thức đưa vào báo cáo tại đầu kỳ họp thứ 4 Quốc hội khóa XIII, khai mạc 22/10.

Tuy nhiên việc lùi lộ trình tăng lương vấp phải nhiều ý kiến không đồng tình của các đại biểu QH. Rất nhiều ý kiến tại nghị trường bày tỏ khó khăn của những người lao động, người nghỉ hưu hưởng lương từ ngân sách và đề nghị giữ nguyên lộ trình tăng lương. Nhiều đại biểu Quốc hội đề nghị rà soát chi tiêu công, cắt các hạng mục đầu tư chưa hợp lý, thay vì ngừng tăng lương để đảm bảo đời sống công chức và người lao động.

Kinh tế khó khăn cộng thêm một giai đoạn lạm phát cao đã đẩy cuộc sống của đại đa số những người sống bằng lương xuống một mức thấp hơn, vì thế tâm lý mong chờ tăng lương rất phổ biến. Tuy nhiên, lo ngại hơn cả là chuyện giá cả còn chạy trước lương, lương chưa tăng giá đã tăng. Vì thế trên các diễn đàn xã hội, người dân mong muốn chính phủ bảo đảm bình ổn giá cả, nhất là đối với những mặt hàng thiết yếu, điều này còn quan trọng hơn việc tăng lương. Những đợt tăng lương trước đây thường đi kèm những đợt tăng giá tiêu dùng, đã triệt tiêu ý nghĩa tích cực của việc tăng lương, làm đời sống người lao động không những không được cải thiện mà càng khốn khó hơn.

Sau đề nghị của Chính phủ và phần thảo luận tại QH, phương án tăng lương được đưa ra, nhưng không cao như lộ trình. Bộ trưởng Vương Đình Huệ trình bày phương án tăng lương thêm 100.000 đồng từ mức 1,05 triệu đồng hiện nay, thời điểm áp dụng từ 1/7/2013. 8,3 triệu người hưởng lương hưu, các đối tượng chính sách sẽ được hưởng khoản tăng lương này.

Người đứng đầu ngành tài chính khẳng định: “Đây là phương án tích cực và khả quan nhất mà ngân sách có thể cân đối được. Chính phủ hiểu rằng việc điều chỉnh này là mong muốn của tất cả các đối tượng hưởng lương, trong đó có cả cá nhân tôi”.

Theo tính toán của Bộ Tài chính, để có nguồn thực hiện tăng lương trong 6 tháng cuối năm 2013, ngân sách sẽ cần thêm 20.700 tỷ đồng, trong đó Trung ương cần 18.400 tỷ, địa phương cần 3.300 tỷ đồng. Trong điều kiện năm nào cũng bội chi ngân sách, thì khoản chi thêm cho lương này sẽ buộc chính phủ phải cơ cấu lại chi.

Theo bộ trưởng Huệ: chi đầu tư công sẽ giảm 10.000 tỷ đồng, xuống còn khoảng 170.000 tỷ, nhưng vẫn đảm bảo thấp hơn bội chi ngân sách. Chính phủ cũng dự kiến đề nghị phát hành 55.000 - 60.000 tỷ đồng trái phiếu Chính phủ trong năm 2013, nhưng vẫn đảm bảo đúng kế hoạch phát hành cho cả giai đoạn 2012 - 2015. Ngoài ra, ngân sách trung ương cũng sẽ phải tiết kiệm thêm 10% chi thường xuyên để tạo nguồn.

Cắt giảm đầu tư công, tránh dàn trải lãng phí

Trong phần phát biểu tại Quốc hội chiều 30/10, Bộ trưởng Kế hoạch & Đầu tư - Bùi Quang Vinh thừa nhận để tạo nguồn tăng lương, Chính phủ nhiều khả năng sẽ phải cắt giảm đầu tư công trong năm 2013. Theo Bộ trưởng, so với nhu cầu năm 2013, thì mức đầu tư dự kiến khoảng 180.000 tỷ đồng là rất thấp. Con số này thậm chí sẽ còn bị ảnh hưởng nếu nguồn thu từ đất, dự kiến khoảng 39.000 tỷ không đạt. Nay đầu tư sẽ được cắt giảm 10.000 tỷ đồng để tăng lương, nguồn chi đầu tư sẽ càng hạn hẹp.

Đầu tư năm 2013, Chính phủ dự kiến dành 93.100 tỷ, tương đương 51,7%, cho các địa phương. Loại trừ các khoản chi chung dự kiến trên 20.000 tỷ đồng, ngân sách Trung ương, chỉ còn lại khoảng 66.000 tỷ đồng. Bộ trưởng Bùi Quang Vinh tính toán: “Nếu tính cả khoản chi cho các chương trình mục tiêu quốc gia, thì địa phương đang được hưởng khoảng 73% ngân sách, trong khi Trung ương chỉ giữ khoảng 27%”.

Đầu tư công đặt ra mục tiêu cắt giảm, chống lãng phí và đầu tư dàn trải. Với các phân tích phân bổ tỷ lệ đầu tư như trên, Bộ trưởng Bộ kế hoạch đầu tư khẳng định vai trò giám sát của các đại biểu QH vơi các quyết định của Hội đồng nhân dân các cấp.

Chính phủ cũng đang tính toán việc phát hành thêm khoảng 60.000 tỷ đồng trái phiếu, qua đó tạo nguồn ngân sách giúp địa phương hoàn thành các dự án còn dang dở. Tuy nhiên, ông cũng lưu ý rằng tổng vốn đầu tư cho 3 năm còn lại của giai đoạn 2012 - 2015 chỉ còn hơn 600.000 tỷ (2014 tối đa 222.000 tỷ, 2015 là 244.000 tỷ, trừ đi 10% dự phòng không thu đủ). Do vậy, các địa phương cần có kế hoạch đầu tư hợp lý, tránh dàn trải, lãng phí trong điều kiện nền kinh tế và ngân sách còn nhiều khó khăn.

Bảo Châu