Thất thoát lãng phí trong xây dựng: Bệnh nan giải

Quốc hội bắt đầu các phiên chất vấn các thành viên Chính phủ trong đó có phần đăng đàn của Bộ trưởng Bộ Xây dựng Trịnh Đình Dũng. Những vấn đề nóng nhất của ngành xây dựng đã được các đại biểu đưa ra như cách tháo gỡ khó khăn cho thị trường bất động sản (BĐS), chất lượng các công trình xây dựng, quản lý đô thị, quy hoạch các khu đầu tư, công nghiệp, xây dựng…

Đại biểu Châu Thị Thu Nha (Hà Nội) hỏi: “Thị trường BĐS đang ở ngưỡng nguy hiểm, Bộ Xây dựng có kịch bản gì để tránh sự đổ vỡ của thị trường”. Nếu xảy ra sẽ có phương án đối phó thế nào?” Liên quan đến chất lượng các công trình xây dựng, Đại biểu Lê Thị Nga (Thái Nguyên) chất vấn “Chất lượng công trình xây dựng đang là vấn đề bức xúc. Nhiều công trình chất lượng kém nhưng sự cố xảy ra mới phát hiện được vấn đề?”

Trả lời các câu hỏi trên, Bộ trưởng Trịnh Đình Dũng cho biết, cơ cấu BĐS hiện nay rất bất hợp lý vì thừa những BĐS cao cấp hoặc trung bình nhưng lại thiếu BĐS phục vụ người dân có thu nhập thấp. Vốn cho thị trường BĐS chủ yếu dựa vào vốn vay tín dụng là chủ yếu và một phần đóng góp người dân còn chủ đầu tư đa phần là doanh nghiệp có vốn chủ sở hữu thấp nên khi tín dụng cho BĐS bị thắt chặt, lãi suất tăng cao thì thị trường đóng băng. Nguyên nhân là do chúng ta còn thiếu thiết chế tài chính như quỹ phát triển BĐS.

Đưa ra giải pháp cho vấn đề này, theo Bộ trưởng Trịnh Đình Dũng, cần tìm dự án để phân loại. Những dự án chưa giải phóng mặt bằng thì phải dừng lại. Dự án nào đang đầu tư hạ tầng phải tiếp tục cơ cấu lại theo hướng tập trung để phát triển nhà ở xã hội, thực hiện chiến lược phát triển nhà ở quốc gia giai đoạn 2011- 2020. Bên cạnh đó, cần cơ cấu lại căn bộ BĐS theo từng vị trí, đô thị để phù hợp với người dân thu nhập thấp.

Đặc biệt, nếu khuyến khích chuyển nhà ở thương mại sang nhà ở xã hội, Nhà nước sẽ có hỗ trợ về nhiều mặt. Mặt khác, đề nghị ngân hàng tiếp tục cho vay với những người mua nhà, đặc biệt là những người mua lần đầu, người mua nhà ở xã hội, đồng thời, đề nghị Quốc hội giảm thuế VAT với người mua nhà ở lần đầu.

Liên quan đến vấn đề lãng phí trong xây dựng, cũng như chất lượng các công trình xây dựng mà nhiều Đại biểu đã tập trung yêu cầu người đứng đầu ngành xây dựng phải làm rõ.

Giải trình vấn đề này, Bộ trưởng Trịnh Đình Dũng nhấn mạnh: “Vấn đề lãng phí không phải hôm nay mới có mà đã có từ lâu. Đây là bệnh nan giải và khó khắc phục một cách triệt để”. Nguyên nhân là do thể chế; chất lượng công tác quy hoạch, thi công, nghiệm thu, bàn giao thanh quyết toán… đều có yếu tố gây thất thoát, giảm chất lượng công trình. Mặt khác công tác kiểm soát còn chưa hiệu quả; năng lực, phẩm chất của một bộ phận cán bộ, công chức hoặc những chủ thể tham gia đầu tư xây dựng còn thấp. Một nguyên nhân nữa là “thiếu cơ chế để xã hội, người dân tham gia kiểm soát, phát hiện kịp thời, chưa có chế tài mạnh mang tính chất răn đe với những sai phạm”.

Đại biểu Nguyễn Thành Tâm (Tây Ninh) truy vấn: “Trách nhiệm đầu tiên thuộc về Bộ trưởng. Tiền của Nhà nước đã bị lãng phí trong các công trình, dự án xây dựng kém chất lượng và hiệu quả, nhất là công trình sử dụng vốn Nhà nước”.

Không đồng ý với ý kiến trên, Bộ trưởng Trịnh Đình Dũng cho rằng, một trong những nguyên nhân gây bên lãng phí, thất thoát là do chất lượng quy hoạch còn thất, còn chậm và chưa kịp thời. Bộ trưởng phân tích: “Chúng ta cần xây dựng công trình rồi mới làm quy hoạch thì chúng ta phải giải phóng mặt bằng những công trình đó. Cho nên tiền giải phóng mặt bằng có những dự án còn lớn hơn tiền để đầu tư xây dựng công trình. Chẳng hạn như khảo sát một tuyến đường dài hiện nay thì có những tuyến đường chỉ khảo sát từng điểm hoặc khảo sát những đoạn điển hình. Cho nên có những đoạn sình lầy không phát hiện được khi xây dựng nên có thể tiền bỏ vào đấy nhiều hơn nhưng đường đó vẫn bị hỏng, lãng phí mà không thất thoát, tiền không vào túi ai cả nhưng không đảm bảo chất lượng công trình”.

Sĩ Sơn