FTA Việt Nam – EU và những thách thức, cơ hội cho doanh nghiệp ĐBSCL

Vòng đàm phán Hiệp định Thương mại Tự do Việt Nam – EU (FTA Việt Nam – EU) đang được khởi động. EU là thị trường quan trọng của vùng ĐBSCL, chính vì vậy FTA Việt Nam – EU chính thức được ký kết ít nhiều sẽ ảnh hưởng đến hoạt động xuất khẩu của các doanh nghiệp trong khu vực.

Tại Hội thảo "Nâng tầm quan hệ Thương mại & Đầu tư Việt Nam – EU. Doanh nghiệp ĐBSCL trước triển vọng của việc ký Hiệp định thương mại tự do Việt Nam - EU FTA" do VCCI – Cần Thơ tổ chức vừa qua, ông Franz Jessen – Đại sứ, Trưởng phái đoàn EU tại Việt Nam cho biết từ khi thiết lập quan hệ ngoại giao năm 1990 đến nay, nhất là từ khi ký Hiệp định khung về hợp tác năm 1995, quan hệ giữa Việt Nam và EU có sự phát triển tốt đẹp trên nhiều lĩnh vực. EU hiện trở thành một trong những đối tác kinh tế quan trọng của Việt Nam, là thị trường xuất khẩu lớn thứ 2 của Việt Nam sau Hoa Kỳ. Mỗi năm kim ngạch thương mại hai chiều tăng từ 15 - 20%. Năm 2011, tổng kim ngạch xuất khẩu hàng hóa Việt Nam sang EU đạt 16,5 tỉ USD, chiếm 17,68% doanh thu xuất khẩu; trong số này, các tỉnh thành vùng ĐBSCL chiếm hơn 9 tỉ USD. Riêng từ đầu năm 2012 đến nay, giá trị xuất khẩu của khu vực ĐBSCL sang EU đạt 235 triệu USD với các mặt hàng chủ yếu là cá tra phi lê, nông sản đóng hộp, thủ công mỹ nghệ, gạo...

Hiện Việt Nam là đối tác thứ ba của EU trong khu vực ASEAN tiến hành đàm phán FTA. Đầu tháng 10 vừa qua tại Hà Nội, đại diện phía Việt Nam và EU đã chính thức bắt đầu đàm phán FTA Việt Nam – EU. Dự kiến sẽ có 4 vòng đàm phán và kỳ vọng sẽ kết thúc vào năm 2014. Ông Franz Jessen cho biết tại thị trường EU, hàng hóa Việt Nam chiếm lĩnh gần 20% thị phần, tuy nhiên do chưa tận dụng tốt các chính sách hỗ trợ, giảm thuế nên hàng hóa của doanh nghiệp Việt vào EU còn nhiều khó khăn. Do đó, Việt Nam và EU cần tích cực xúc tiến các vòng đàm phán FTA để hàng hóa Việt Nam vào EU được thuận lợi hơn.

Đồng quan điểm với ông Franz Jessen, Giám đốc VCCI - Cần Thơ, ông Võ Hùng Dũng cho biết khi FTA Việt Nam - EU được ký kết sẽ góp phần nâng quan hệ giữa hai nước lên tầm cao mới; đồng thời tạo điều kiện thuận lợi cho các doanh nghiệp xuất khẩu Việt Nam xâm nhập sâu hơn vào khu vực kinh tế năng động này. Ngoài ra với FTA Việt Nam – EU, Việt Nam sẽ có cơ hội tiếp nhận làn sóng đầu tư ồ ạt từ khu vực EU.

Cũng theo ông Dũng, EU là thị trường quan trọng của vùng ĐBSCL, chính vì vậy FTA Việt Nam – EU chính thức được ký kết ít nhiều sẽ ảnh hưởng đến hoạt động xuất khẩu của các doanh nghiệp trong khu vực. Doanh nghiệp nào thụ động, không làm tốt về nguồn nguyên liệu đầu vào cũng như năng lực quản trị sẽ bị đào thải. Chính vì vậy ông Dũng khuyến nghị ngay từ thời điểm hiện nay đến khi FTA Việt Nam – EU được ký kết, các doanh nghiệp khu vực ĐBSCL cần chú trọng mở rộng nhà xưởng, đổi mới máy móc thiết bị, hiện đại hóa công nghệ, hướng tới nâng cao khả năng cạnh tranh của sản phẩm để có thể cạnh tranh ngang ngửa với hàng hóa của doanh nghiệp EU ngay tại Việt Nam. Mặc dù chỉ mới trong giai đoạn đàm phán nhưng FTA Việt Nam – EU chắc chắn sẽ có nhiều điều khoản về hàng rào kỹ thuật như xuất xứ, tiểu chuẩn an toàn vệ sinh thực phẩm…Chính vì vậy các doanh nghiệp cần lưu tâm đáp ứng tốt mọi yêu cầu kỹ thuật khắt khe nhất để không bị rơi vào thế bị động khi xuất khẩu sang EU.

Chuyên gia kinh tế Phạm Chi Lan cho biết thời gian Việt Nam chính thức bước vào những cuộc chơi mới không còn nhiều, chính vì vậy vấn đề cải cách từ trong nội tại, nâng cao năng lực cạnh tranh, chủ động đón đầu thời cơ và vượt thoát thách thức ở tầm quốc gia và doanh nghiệp là rất khó. Bản thân các doanh nghiệp cần chủ động trong việc theo dõi, nắm bắt thông tin, cũng như nhận thức rõ đâu là những lợi thế của mình từ FTA để có hướng khai thác hiệu quả.

Chia sẻ kinh nghiệm hợp tác thương mại với thị trường EU, ông Huỳnh Quang Vinh - Trưởng phòng kinh doanh và tiếp thị Công ty CP Rau quả thực phẩm An Giang (ANTESCO) cho biết người tiêu dùng, các hệ thống phân phối EU thích những sản phẩm giá rẻ nhưng chất lượng tốt. bất cứ hàng hóa kém chất lượng nào cũng sẽ không được đón nhận tại thị trường màu mỡ nhưng cũng rất khắt khe này. chính vì vậy doanh nghiệp phải có nhiều loại chứng nhận tiêu chuẩn quốc tế từ quản lý chất lượng đến trách nhiệm xã hội và kinh doanh. Ông Vinh đặc biệt nhấn mạnh các các nhà nhập khẩu EU đều là những đối tác rất thận trọng và khó tính. Mặc dù doanh nghiệp đã có kết quả kiểm tra chất lượng sản phẩm tốt bởi các cơ quan của Việt Nam nhưng khách hàng vẫn trực tiếp sang hoặc thuê các chuyên gia nước ngoài đến để kiểm tra năng lực quản lý, công nghệ, nhà xưởng, quy trình sản xuất, chất lượng sản phẩm. Nếu mọi quy trình đều đảm bảo đúng như nhà nhập khẩu yêu cầu thì họ mới ký hợp đồng hoặc nhận hàng.

Hồng Hạnh