Công ty chứng khoán: Kẻ ở người đi

Cho tới thời điểm này, đã có 3 công ty chứng khoán (CTCK) đã bị đình chỉ, 7 CTCK bị đưa vào diện kiểm soát. Con số này còn chưa dừng lại, khi nhiều công ty đang thuộc diện “ngấp nghé” kiểm soát đặc biệt. Với hệ thống các CTCK hiện nay, cuộc tái cấu trúc đang ở giai đoạn quyết liệt và căng thẳng.

Những công ty rơi vào diện kiểm soát đặc biệt, trong thời hạn 6 tháng, nếu không khắc phục được, 7 CTCK trên bị làm thủ tục thu hồi giấy phép hoạt động. Nếu thực hiện theo thông tư sửa đổi của Quyết định 27 về Quy chế tổ chức và hoạt động CTCK vừa được UBCK trình Bộ Tài chính và sẽ được ban hành trong thời gian tới thì điều này còn đồng nghĩa với việc các CTCK này sẽ bị xóa sổ hoàn toàn khỏi TTCK.

Tái cơ cấu hay là chết

Thông tin mới nhất, Công ty cổ phần chứng khoán Âu Việt sẽ chính thức ngừng giao dịch tại Sở giao dịch chứng khoán TP.HCM. Trong công văn chấp thuận của sở giao dịch chứng khoán TP HCM thông Sở sẽ ngừng cung cấp thông tin dữ liệu giao dịch đối với Công ty cổ phần chứng khoán Âu Việt, kể từ ngày ngừng hoạt động giao dịch (28/12/2012).

Đây là cái tên mới nhất rút khỏi Sở giao dịch. Trước đó, ngày 20.11, CTCK Sao Việt (SVS) đã có thông báo gửi tới NĐT, thông báo đã ký thỏa thuận chuyển giao tài khoản GDCK của NĐT với CTCK FPT. Sao Việt sẽ ngừng mở tài khoản giao dịch và ký kết hợp đồng mới với NĐT kể từ ngày 23.11. Nhà đầu tư có tài khoản tại SVS được đề nghị đến làm thủ tục tất toán tài khoản và chuyển khoản chứng khoán sang thành viên lưu ký khác trước ngày SVS được HSX và HNX chấp thuận cho ngừng giao dịch.

Không chỉ Sao Việt đến nay mới nghĩ đến phương án tái cấu trúc, mà trước đó CTCK SBS đã lên kế hoạch về việc tái cấu trúc nhưng không thành vì bị các cổ đông bác bỏ.

Thị trường chứng khoán đang ở giai đoạn khủng hoảng, không chỉ các chỉ sống giảm sâu, mà thanh khoản cả 2 sàn giao dịch HN và TP HCM đều èo uột, mỗi ngày chỉ vài trăm tỷ đồng trong nhiều tuần liền. Hàng loạt CTCK mắc kẹt với mảng tự doanh, con số thua lỗ ngày càng lớn thêm theo mỗi kỳ báo cao tài chính. Vì vậy, một số CTCK đành hy sinh mảng tự doanh để tồn tại, như trường hợp CTCK Viễn Đông. CTCK Viễn Đông xin rút nghiệp vụ tự doanh, được coi là một trong số ít các trường hợp rút bớt nghiệp vụ này.

Có lẽ đây là một bước đi khôn ngoan để tồn tại qua giai đoạn khó khăn hiện tại. Thị trường xấu trong một thời gian dài mà chưa định được tương lai khởi sắc, mảng tự doanh của nhiều CTCK rơi vào tình trạng thua lỗ nên CTCK đã quyết định cắt bớt một hoạt động không những không mang lại lợi ích, mà còn trở thành gánh nặng tài chính.

Thêm nữa, khi cắt nghiệp vụ tự doanh, đồng nghĩa với cắt luôn nghiệp vụ bảo lãnh phát hành, bởi theo Luật CK quy định: "CTCK chỉ được phép thực hiện nghiệp vụ bảo lãnh phát hành CK khi thực hiện nghiệp vụ tự doanh CK":

Với Viễn Đông, quyết định này sẽ chỉ còn được thực hiện hai nghiệp vụ là môi giới và tư vấn đầu tư và các dịch vụ tư vấn tài chính khác theo quy định. Nghiệp vụ bảo lãnh phát hành chiếm số pháp định tới 165 tỉ đồng và nghiệp vụ tự doanh là 100 tỉ đồng. Với hai nghiệp vụ này CTCK Viễn Đông chỉ cần số vốn pháp định là 35 tỉ đồng...

Nguy cơ xóa sổ nhiều CTCK

Hiện có 3 CTCK đã bị đình chỉ là Trường Sơn, Hà Nội và SME. 7 CTCK bị đưa vào diện kiểm soát. Sắp tới, một số CTCK khác trong thời gian tới cũng sẽ rơi vào tình trạng bị kiểm soát. Cuộc tái cấu trúc đang ở giai đoạn quyết liệt và căng thẳng. Ông Phạm Hồng Sơn - Vụ trưởng Vụ Quản lý kinh doanh (UBCK) - chỉ ngắn gọn: "Thực tế thì những CTCK rơi vào tình trạng này cũng không còn gì nữa. Trong bối cảnh thị trường hiện nay khó có thể tồn tại được.”

Nhiều công ty được coi là đã chết lâm sàng. Theo trình tự mà UBCK nêu ra, các CTCK có thể sẽ bị đình chỉ một, một số hoặc toàn bộ nghiệp vụ hoạt động nếu bị phát hiện có vi phạm. Hết thời hạn đình chỉ, nếu CTCK không khắc phục được thì sẽ bị UBCK thu hồi giấy phép hoạt động. Và thu hồi đồng nghĩa với việc CTCK bị xóa tên khỏi TTCK Việt Nam.

Khi bị rút giấy phép, có nghĩa CTCK chấm dứt mọi hoạt động nghiệp vụ, CTCK có thể làm các thủ tục giải thể hoặc phá sản.

Theo cơ quan quản lý, điều quan trọng đối với thị trường hiện nay như định hướng của UBCKNN là cần lành mạnh thị trường. Quan trọng hơn là bảo vệ được quyền lợi chính đáng của NĐT trong các trường hợp đã, đang và sẽ được tái cấu trúc.

Lê Minh