Hiệu quả của Ứng dụng CNTT trong quản lý môi trường

Trong xu thế hóa về quản lý hành chính, việc ứng dụng CNTT đối với các ngành nói chung và quản lý môi trường nói riêng rất cần thiết và đặc biệt quan trọng khi ô nhiễm môi trường ngày càng gia tăng, các hiện tượng biến đổi khí hậu gia tăng về cả quy mô lẫn cấp độ … Phóng viên Tạp chí Vietnam Business Forum đã có buổi trao đổi với Ông Nguyễn Xuân Thủy- Giám đốc Trung tâm tin học, Tổng cục môi trường, Bộ TN & MT xung quanh việc ứng dụng CNTT về quản lý môi trường. Đỗ Ngọc thực hiện.

Theo xu hướng kinh tế hóa ngành cũng như phục vụ mục tiêu Chính phủ điện tử xanh, xin ông cho biết những thuận lợi và thách thức trong việc ứng dụng CNTT trong quản lý môi trường?

Trong những năm qua, Đảng và Nhà nước đã có nhiều chính sách, giải pháp để phát triển và ứng dụng CNTT trong quản lý nhà nước, phát triển các doanh nghiệp, phục vụ nâng cao đời sống người dân, phát triển kinh tế - xã hội. Vì vậy CNTT ở VN đã có bước phát triển ấn tượng với nhiều thành tựu trong ngành công nghiệp phần mềm, viễn thông và ứng dụng CNTT trong sản xuất, kinh doanh, dịch vụ và hoạt động quản lý, đồng thời làm thay đổi cơ bản cách thức quản lý, học tập và làm việc của mọi người.

CNTT vừa có vai trò là hạ tầng mềm cho sự phát triển vừa là động lực thúc đẩy sự phát triển của tất cả các ngành và các lĩnh vực của đời sống xã hội, nhờ có CNTT mà hàng loạt các ngành khoa học, công nghiệp và dịch vụ mới ra đời, cho phép giải quyết các bài toán phát triển, khắc phục được những khó khăn, ách tắc trong quản lý, hoạt động của các cơ quan, tổ chức, lĩnh vực. Hạ tầng CNTT vừa là hạ tầng kinh tế, vừa là hạ tầng xã hội, là hạ tầng của hạ tầng. CNTT không chỉ có vai trò quan trọng hàng đầu trong khâu đột phá về xây dựng kết cấu hạ tầng kinh tế, xã hội mà còn góp phần quan trọng trong cải cách hành chính, cải cách thể chế, phát triển nguồn nhân lực, nâng cao đời sống, xóa đói giảm nghèo, phát triển văn hóa, minh bạch hóa thông tin, thực hiện công bằng xã hội.

Việc ứng dụng CNTT trong quản lý môi trường tại Tổng cục môi trường (TCMT) đạt hiệu quả cao bởi có được sự quan tâm chỉ đạo sát sao của Lãnh đạo các cấp mà trực tiếp là Thứ trưởng kiêm Tổng cục trưởng TCMT PGS.TS. Bùi Cách Tuyến và sự phối hợp của các đơn vị trực thuộc Tổng cục. Đặc biệt là các cán bộ làm công tác CNTT của TCMT đã rất nhiệt tình, trách nhiệm cao và phấn đấu không ngừng cùng với các đơn vị và đối tác tạo ra được những sản phẩm kết tinh từ trí tuệ tập thể và áp dụng có hiệu quả cao vào thực tiễn hoạt động.

Tuy nhiên những khó khăn thách thức còn nhiều và cũng là khó khăn chung của các ngành khi áp dụng CNTT trong công tác quản lý, đó là về mặt an ninh, bảo mật (ANBM), nhân lực CNTT, việc phối hợp triển khai giữa các bộ phận chưa đạt hiệu quả cao…Có lẽ cái khó đối với các ngành vẫn là nhân lực. Hệ thống CNTT phức tạp này đòi hỏi phải có kiến thức, kinh nghiệm và trình độ cao. Đối với cán bộ làm CNTT tại các cơ quan Nhà nước còn hạn chế về số lượng cũng như chế độ đãi ngộ thấp hơn nhiều so với mặt bằng chung tại các doanh nghiệp trong nước chứ so với nước ngoài thì còn đáng buồn hơn. Tôi thấy việc tỉnh Vĩnh Phúc đã có chính sách hỗ trợ thu nhập gấp 03 lần so với lương tối thiểu cho các cán bộ làm CNTT trong các cơ quan nhà nước là một chính sách thu hút người tài,thể hiện sự quan tâm của tỉnh đối với Ứng dụng CNTT trong quản lý.

Dự án “Tăng cường năng lực ứng dụng CNTT phục vụ công tác quản lý, điều hành và tác nghiệp của TCMT” vừa qua đã được vinh danh đứng thứ 3 Châu Á Giải thưởng “Chính phủ điện tử xanh” năm 2012. Là người có nhiều tâm huyết với dự án, xin ông có thể chia sẻ với độc giả của Vietnam Business Forum về dự án này?

Xuất phát từ nhu cầu quản lý, điều hành trong xu hướng cải cách hành chính, TCMT đã đầu tư ứng dụng CNTT nhằm tạo động lực cho sự phát triển, tăng cường năng lực quản lý, nâng cao hiệu quả điều hành, tiến tới Chính phủ điện tử. TCMT đã xây dựng và hoàn thiện hệ thống CNTT với việc nâng cấp cơ sở hạ tầng CNTT; xây dựng cổng thông tin điện tử (VEA Portal); đối ngoại, điều hành tác nghiệp, dịch vụ hành chính công; các phần mềm: quản lý văn bản - hồ sơ công việc, quản lý Văn bản pháp luật, giao lưu trực tuyến,…

VEA Portal là kênh thông tin của TCMT, cung cấp thông tin chính thức về những chủ trương và đường lối của Đảng, chính sách và pháp luật của Nhà nước, sự chỉ đạo, điều hành của cơ quan quản lý nhà nước từ Trung ương đến địa phương về công tác bảo vệ môi trường trên Internet. VEA Portal là đầu mối kết nối hoạt động cung cấp thông tin qua Internet của cơ quan quản lý nhà nước về bảo vệ môi trường các cấp, xây dựng mối quan hệ trực tuyến giữa TCMT với các cơ quan truyền thông báo chí và nhân dân. Đặc biệt, VEA Portal đối ngoại được thường xuyên cập nhật thông tin về môi trường với 05 ngôn ngữ: Việt, Anh, Pháp, Trung Quốc, Tây Ban Nha và hàng ngày có khoảng 3 vạn lượt truy cập. Trong vòng 03 năm đã có 20 triệu lượt truy cập khai thác và sử dụng thông tin.

Ngày 19/10/21012, tại Chiang Mai, Thái Lan, Ban Tổ chức FutureGov đã tổ chức Lễ trao giải thưởng cho các cơ quan đã có thành tích ứng dụng CNTT xuất sắc. Tổng cục Môi trường đã vinh dự được Ban tổ chức giải thưởng FutureGov công bố đứng thứ 3 của khu vực Châu Á- Thái Bình Dương về "Chính phủ điện tử xanh" cho Dự án.

Năm 2012 là năm thứ 6 tạp chí FutureGov tổ chức Hội nghị và Lễ trao giải thưởng. Tham dự có hơn 160 đại biểu đến từ hơn 20 quốc gia và tổ chức trên khắp thế giới, trong đó chủ yếu trong khu vực châu Á. Việt Nam năm nay có 15 dự án tham gia và có 04 dự án lọt vào vòng chung kết. Giải thưởng FutureGov là giải thưởng duy nhất trên thế giới vinh danh các tổ chức và dự án tiêu biểu trong các lĩnh vực hành chính công, giáo dục và y tế của khu vực châu Á - Thái Bình Dương.

Đây là sự ghi nhận hiệu quả ứng dụng CNTT trong lĩnh vực tài nguyên và môi trường và cũng chính là một trong những sự kiện nổi bật nhất của ngành TNMT trong năm 2012.

Xin ông cho biết kế hoạch trong năm 2013 với việc áp dụng Hệ thống CNTT trong ngành môi trường?

Trong thời gian tới, TCMT sẽ tăng cường ứng dụng CNTT theo hướng: Xây dựng thêm một số phần mềm phục vụ công tác điều hành, tác nghiệp; quản lý nhân sự, tiền lương, bảo hiểm xã hội, quản lý tài sản. Xây dựng một số cơ sở dữ liệu chuyên ngành: bảo tồn đa dạng sinh học, quản lý chất thải, thanh tra môi trường,...

Hệ thống CNTT sẽ tiếp tục được duy trì và phát triển, tăng cường công tác an toàn, bảo mật cho hệ thống. Ứng dụng một số công nghệ mới như thông tin di động, ảo hóa, điện toán đám mây. Đặc biệt, sẽ phát triển dịch vụ công mức độ 3 và tiến tới mức độ 4, đồng thời triển khai dịch vụ chữ ký số cho toàn bộ hệ thống.

Hội nghị lần thứ 4 Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XI đã ban hành Nghị quyết số 13 trong đó khẳng định "CNTT-TT là hạ tầng của hạ tầng quốc gia" đó có phải là một nhận định đúng đắn thưa ông?

Các lĩnh vực cơ sở hạ tầng ở Việt Nam như điện, đường, trường, trạm,… đều đang vướng phải những "bài toán khó" như quá tải trường học, quá tải bệnh viện, cung điện lưới không đáp ứng được cầu, lãng phí nước do không có giải pháp để kiểm soát, quản lý…Những bất cập trên đã và đang được khắc phục khi CNTT-TT "len lỏi" vào từng lĩnh vực hạ tầng, giúp nâng cao năng suất, hiệu quả hiện có.

Trong suốt một thời gian dài, trong tư duy của đa số người dân Việt Nam, CNTT-TT chỉ được quan niệm đơn thuần là một loại sản phẩm, một thứ hàng hóa làm ra để bán, để dùng - chẳng hạn như điện thoại, tivi kết nối Internet, phần mềm kế toán... Giới lãnh đạo thì chỉ nhìn nhận CNTT-TT dưới góc độ một ngành kinh tế mũi nhọn, đem lại doanh thu từ việc kinh doanh các sản phẩm, dịch vụ để đóng góp vào GDP của quốc gia. Bản thân các nhà làm công nghệ cũng chỉ hướng tới mục tiêu phát triển của riêng ngành mình.Trong khi xu hướng tư duy hiện đại khẳng định CNTT-TT không chỉ là những sản phẩm, giải pháp cụ thể để gia tăng tiện ích cho đời sống của người dân, doanh nghiệp mà còn là nền tảng quan trọng hỗ trợ các hạ tầng kinh tế cải thiện và gia tăng hiệu quả phục vụ đời sống xã hội. Nói cách khác, CNTT-TT được nhìn nhận là hạ tầng của mọi hạ tầng quốc gia.

Ở góc độ quản lý môi trường có ý nghĩa rất nhiều giúp đẩy nhanh thời gian vừa bảo đảm độ chính xác về thông tin, số liệu đồng thời giúp Việt Nam thực hiện được các cam kết về môi trường và phát triển bền vững.

Xin cảm ơn ông!