Số hóa truyền hình mặt đất: Quyền lợi người dân phải đặt lên hàng đầu

Mới đây, Bộ Thông tin và Truyền thông Việt Nam đã công bố triển khai Đề án số hóa truyền dẫn, phát sóng truyền hình mặt đất đến năm 2020. Mục tiêu chính của đề án này là làm sao đến năm 2020 sẽ phủ sóng để truyền dẫn các kênh chương trình phục vụ nhiệm vụ chính trị tới 80% dân cư Việt Nam. Phóng viên Tạp chí Vietnam Business Forum đã có cuộc trao đổi với ông Lê Nam Thắng, Thứ trưởng Bộ Thông tin và Truyền thông xung quanh chủ trương lớn này. Anh Phương thực hiện.

Ông có thể nói rõ hơn về lộ trình xây dựng và kế hoạch triển khai Đề án trên ?

Ngày 27/12/2011 Thủ tướng Chính phủ đã ký ban hành Quyết định 2451/QĐ-TTg phê duyệt Đề án số hóa truyền dẫn, phát sóng truyền hình mặt đất đến năm 2020.

Cụ thể, đến năm 2020 phải chuyển đổi hạ tầng truyền dẫn, phát sóng truyền hình mặt đất từ công nghệ tương tự sang công nghệ số theo hướng hiện đại, hiệu quả, thống nhất về tiêu chuẩn và công nghệ nhằm nâng cao chất lượng dịch vụ, tăng số lượng kênh chương trình, nâng cao hiệu quả sử dụng tần số, đồng thời giải phóng một phần tài nguyên tần số để phát triển các dịch vụ thông tin di động và vô tuyến băng rộng. Ngoài ra, Đề án số hóa lần này cũng nhằm mục đích từng bước mở rộng vùng phủ sóng truyền hình số mặt đất nhằm phục vụ phát triển kinh tế, văn hóa, xã hội, cung cấp nhiều dịch vụ truyền hình chất lượng cao (như HDTV, 3DTV,…); hình thành và phát triển thị trường truyền dẫn, phát sóng truyền hình số mặt đất nhằm thu hút các nguồn lực xã hội; tạo điều kiện để tổ chức và sắp xếp lại hệ thống các đài phát thanh, truyền hình trên phạm vi cả nước theo hướng chuyên môn hóa và chuyên nghiệp. Mục tiêu cụ thể của Đề án số hóa truyền hình mặt đất là đến năm 2015 đảm bảo 80% hộ gia đình có máy thu hình trên cả nước xem được truyền hình số bằng các phương thức khác nhau, phủ sóng truyền hình số mặt đất để truyền dẫn các kênh chương trình phục vụ nhiệm vụ chính trị tới 60% dân cư. Đến năm 2020, đảm bảo 100% các hộ gia đình có máy thu hình trên cả nước xem được truyền hình số bằng các phương thức khác nhau, phủ sóng truyền hình số mặt đất để truyền dẫn các kênh chương trình phục vụ nhiệm vụ chính trị tới 80% dân cư.

Về mặt kỹ thuật, theo phê duyệt của Thủ tướng Chính phủ, truyền hình số mặt đất được lựa chọn là tiêu chuẩn truyền hình số mặt đất DVB-T và các phiên bản tiếp theo (tiêu chuẩn truyền hình số Châu Âu); áp dụng thống nhất tiêu chuẩn mã hóa hình ảnh và âm thanh MPEG-4. Và khi ngừng phát sóng truyền hình, các máy thu hình tương tự hiện nay sẽ không thu được tín hiệu truyền hình số mặt đất và phải lắp thêm đầu thu hình số mặt đất. Nhà nước sẽ hỗ trợ một phần để các hộ nghèo, hộ cận nghèo và hộ gia đình chính sách mua đầu thu truyền hình số mặt đất đồng thời quy định việc các công ty sản xuất, nhập khẩu máy thu hình để sử dụng tại Việt Nam phải tích hợp chức năng thu truyền hình số mặt đất vào máy thu hình theo lộ trình với từng chủng loại.

Về mặt kế hoạch đề án sẽ được thực hiện theo bốn giai đoạn với bốn nhóm tỉnh thành trên cả nước, cụ thể:

Giai đoạn I: thực hiện số hóa truyền hình mặt đất tại 05 thành phố trực thuộc Trung ương: Hà Nội (cũ), thành phố Hồ Chí Minh, Hải Phòng, Đà Nẵng, Cần Thơ dự kiến sẽ kết thúc việc phát sóng tất cả các kênh chương trình truyền hình trên hạ tầng truyền dẫn, phát sóng truyền hình tương tự mặt đất và chuyển hoàn toàn sang truyền hình số mặt đất trước ngày 31/12/2015.

Giai đoạn II: thực hiện số hóa truyền hình mặt đất tại 26 tỉnh tiếp theo gồm Hà Nội (mở rộng), Vĩnh Phúc, Bắc Ninh, Hải Dương, Hưng Yên, Quảng Ninh, Thái Nguyên, Thái Bình, Hà Nam, Nam Định, Ninh Bình, Bắc Giang, Phú Thọ, Khánh Hòa, Bình Thuận, Ninh Thuận, Bình Dương, Đồng Nai, Bà Rịa – Vũng Tàu, Long An, Tiền Giang, Bến Tre, Vĩnh Long, Đồng Tháp, An Giang, Hậu Giang; dự kiến ngừng phát sóng truyền hình tương tự mặt đất để chuyển đổi hoàn toàn sang truyền hình số mặt đất trước ngày 31/12/2016.

Giai đoạn III: thực hiện số hóa truyền hình mặt đất tại 18 tỉnh tiếp theo gồm Thanh Hóa, Nghệ An, Hà Tĩnh, Quảng Bình, Quảng Trị, Thừa Thiên – Huế, Quảng Nam, Quảng Ngãi, Bình Định, Phú Yên, Lâm Đồng, Bình Phước, Tây Ninh, Trà Vinh, Sóc Trăng, Bạc Liêu, Cà Mau, Kiên Giang; dự kiến ngừng phát sóng truyền hình tương tự mặt đất để chuyển đổi hoàn toàn sang truyền hình số mặt đất trước ngày 31/12/2018.

Giai đoạn IV: thực hiện số hóa truyền hình mặt đất tại các tỉnh còn lại thuộc vùng sâu, vùng xa gồm Hà Giang, Cao Bằng, Bắc Kạn, Tuyên Quang, Lào Cai, Yên Bái, Lạng Sơn, Điện Biên, Lai Châu, Sơn La, Hòa Bình, Kon Tum, Gia Lai, Đắk Lắk, Đắk Nông; dự kiến ngừng phát sóng truyền hình tương tự mặt đất để chuyển đổi hoàn toàn sang truyền hình số mặt đất trước ngày 31/12/2020.

Đây là một chính sách lớn và có tác động trực tiếp đến đông đảo người dân ở các vùng miền trên cả nước, đâu là các chính sách hỗ trợ của nhà nước, thưa ông?

Cụ thể, Nhà nước sẽ hỗ trợ một phần kinh phí cho các hộ nghèo, cận nghèo, gia đình chính sách đồng thời quy định việc các công ty sản xuất, nhập khẩu máy thu hình để sử dụng tại VN phải tích hợp chức năng thu truyền hình số mặt đất vào máy thu hình theo lộ trình từ 1/4/2014 đối với các máy thu hình có màn hình trên 32 inch; từ 1/4/2015 đối với máy thu hình có màn hình 32 inch trở xuống. Thiết bị thu phát tín hiệu để bắt được tín hiệu truyền hình theo “chuẩn” hiện tại ở thị trường đang được bán với mức giá 400 – 500.000 đồng, tuy nhiên khi tích hợp vào máy thu hình thì mức giá trên chỉ còn khoảng 7-10 USD. Đây cũng là mức giá được tính toán dành cho gia đình có mức thu nhập thấp. Do đó, sẽ không có nhiều ảnh hưởng đến chi phí của đại bộ phân người dân.

Tuy nhiên, hiện nay vẫn còn nhiều nhà cung cấp dịch vụ thu tiền cản trở người dân xem truyền hình quảng bá khi lộ trình số hóa được thực hiện, ông lý giải sao về điều này ?

Đúng là hiện này có một số đơn vị cung cấp cung cấp truyền hình số mặt đất như AVG, VTC, VTV đều có dịch vụ thu tiền xem truyền hình của người dân. Song khi đề án trên được triển khai thì theo quy định, các đầu thu của doanh nghiệp không được khóa mã với các kênh truyền hình thiết yếu. Còn với các kênh thiết yếu phục vụ chính trị - xã hội như VTV1, VTV2, VTC1..., vẫn được phát miễn phí và được Bộ Thông tin và Truyền thông quy định danh mục kênh cụ thể.