“Chặng đường 10 năm phát triển và năng lực tiếp cận thị trường”

Đây là chủ đề của “Báo cáo thường niên doanh nghiệp Việt Nam 2012” vừa được VCCI công bố tại Hà Nội. Báo cáo đã đưa ra một bức tranh về sự phát triển doanh nghiệp Việt Nam trong giai đoạn 10 năm 2002-2011, trong đó chỉ rõ quá trình chuyển dịch doanh nghiệp và thực trạng cải thiện năng lực doanh nghiệp, nhất là nhất là năng lực tiếp cận thị trường.

Phát biểu tại Lễ công bố, ông Vũ Tiến Lộc, Chủ tịch VCCI cho biết, tiếp theo các Báo cáo thường niên doanh nghiệp được xuất bản hàng năm bắt đầu từ năm 2006, Phòng Thương mại và Công nghiệp Việt Nam tiếp tục xây dựng “Báo cáo thường niên doanh nghiệp Việt Nam 2012”. Bằng việc lựa chọn chủ đề năm là “Chặng đường 10 năm phát triển và năng lực tiếp cận thị trường”, Báo cáo đã đưa ra một số kiến nghị chính sách nhằm cải thiện môi trường kinh doanh và gợi ý đối với doanh nghiệp trong việc tăng cường năng lực cạnh tranh. Báo cáo là công cụ quan trọng, một mặt giúp các cơ quan có thẩm quyền có cơ sở ban hành các chính sách nhằm cải thiện tốt hơn môi trường kinh doanh ở Việt Nam, mặt khác giúp doanh nghiệp xây dựng giải pháp kinh doanh phù hợp để vượt qua giai đoạn khó khăn hiện nay.

Tổng Thư ký VCCI, bà Phạm Thị Thu Hằng cho biết, theo báo cáo, các doanh nghiệp Việt Nam đã có những bước phát triển mạnh mẽ, từ gần 63.000 doanh nghiệp (năm 2002) đã lên đến hơn 312.000 doanh nghiệp (tính đến ngày 1-4-2012). Số lượng lao động trong khu vực doanh nghiệp đã tăng gấp hơn 2,36 lần, từ 4,66 triệu lên 11 triệu lao động. Tổng nguồn vốn của các doanh nghiệp trong nền kinh tế có tốc độ tăng trưởng bình quân khoảng 30%/năm, đạt 15,3 triệu tỷ đồng, tốc độ tăng trưởng doanh thu bình quân đạt 27,4%/năm, đạt 10,7 triệu tỷ đồng vào năm 2011.

Tuy nhiên, theo bà Hằng, hiệu quả sử dụng lao động trong các doanh nghiệp Việt Nam giai đoạn này không những không được cải thiện mà còn suy giảm, nhất là khu vực doanh nghiệp có vốn đầu tư trực tiếp từ nước ngoài do chất lượng lao động chưa tương xứng.

Về năng lực tiếp cận thị trường của doanh nghiệp Việt Nam, Báo cáo đã lựa chọn 6 ngành để nghiên cứu, đó là: năng lực tiếp cận thị trường xuất khẩu của ngành thủy sản; năng lực tiếp cận thị trường nội địa của ngành cơ khí chế tạo; năng lực tiếp cận thị trường tiêu dùng nội địa của ngành sản xuất đồ uống; hoạt động bán lẻ trong việc hỗ trợ ngành đồ uống tiếp cận thị trường tiêu dùng nội địa; hoạt động quảng cáo khuyến mại trong hỗ trợ tiếp cận thị trường tiêu dùng nội địa; hoạt động xúc tiến thương mại trong việc hỗ trợ tiếp cận thị trường xuất khẩu.

Theo phân tích của báo cáo, năng lực tiếp cận thị trường của doanh nghiệp Việt Nam vẫn thấp, thể hiện qua mức tăng đột biến của chỉ số tồn kho và cảm nhận của chính doanh nghiệp. Cụ thể, có tới 73% phản hồi cho rằng hàng tồn kho thực sự là mối lo ngại của doanh nghiệp; 5,7% trả lời phải ngừng hoạt động trong năm 2012 do không tìm được thị trường đầu ra, không vay được vốn và giá nguyên vật liệu cao… Khó khăn lớn nhất với doanh nghiệp trong năm 2012 không còn là vấn đề chi phí vốn mà là giải quyết hàng tồn kho.

Báo cáo đã đưa ra dự báo của ngành trong năm 2013 và các khuyến nghị đề xuất với các cơ quan quản lý Nhà nước. Theo đó, Nhà nước cần có ngay một cách tiếp cận phù hợp hơn khi đưa ra các chính sách hỗ trợ doanh nghiệp, đặc biệt là các chính sách hỗ trợ đối với doanh nghiệp nhỏ và vừa; giảm thêm lãi suất cho vay; củng cố các gói bảo lãnh tín dụng với doanh nghiệp; đẩy mạnh thị trường xuất khẩu và xúc tiến thương mại nhằm giải tỏa hàng tồn kho…

Với cộng đồng doanh nghiệp, điều quan trọng nhất là thực hiện mạnh mẽ quá trình tái cấu trúc doanh nghiệp; tập trung nâng cao năng lực tiếp cận và mở rộng thị trường, bao gồm cả thị trường đầu vào và thị trường đầu ra; xây dựng, rà soát và có cơ chế giám sát chặt chẽ hệ thống các định mức chi phí trong quá trình sản xuất - kinh doanh; tăng cường tính liên kết trong kinh doanh; xây dựng thương hiệu, tăng cường công tác xúc tiến phát triển, thiết lập các kênh phân phối hiệu quả; nâng cao ý thức tham gia vào các hiệp hội doanh nghiệp, cùng nhau kiểm soát thị trường… Ngoài ra, cần ứng dụng khoa học, công nghệ trong sản xuất kinh doanh nhằm nâng cao năng suất lao động, cải thiện chất lượng và hạ giá thành sản phẩm.

Quỳnh Anh