Thủ tục hoàn thuế khó khăn: Doanh nghiệp phải ngừng xuất khẩu

Tại Hội nghị "Bàn về các biện pháp đẩy mạnh xuất khẩu cà phê niên vụ 2013 - 2014" vừa diễn ra tại TP. Hồ Chí Minh, trước thông tin nhiều doanh nghiệp có khả năng sẽ phải ngưng đơn hàng xuất khẩu vì không giải quyết được thủ tục hoàn thuế giá trị gia tăng (VAT), Hiệp hội Cà phê Ca cao Việt Nam (Vicofa) đã thống nhất, trước mắt kiến nghị Bộ Tài chính cho tạm dừng hoàn thuế VAT trong 1 năm. Các doanh nghiệp xuất khẩu cà phê Việt Nam đang trong tình thế khó chồng thêm khó nên đây được xem là giải pháp tối ưu nhằm hỗ trợ doanh nghiệp vượt qua giai đoạn thách thức hiện nay.

Ông Nguyễn Nam Hải, Phó Chủ tịch thường trực Vicofa cho biết, liên tiếp trong hai năm gần đây, kinh doanh xuất khẩu cà phê rất khó khăn, doanh nghiệp mua cao bán thấp, thua lỗ triền miên, hàng loạt công ty lớn phá sản, vỡ nợ liên tục xảy ra, nợ xấu chưa trả của toàn ngành còn trên dưới 8.000 tỉ đồng. Niên vụ 2012 - 2013, ngành cà phê Việt Nam gặp không ít khó khăn dẫn đến sự giảm sút cả về sản lượng lẫn giá trị. Cụ thể trong niên vụ này, tổng lượng cà phê xuất khẩu chỉ đạt khoảng 1,4 triệu tấn, kim ngạch đạt 2,8 tỷ USD, giảm 10,5% về lượng và giá trị so với niên vụ trước. Đây cũng là niên vụ giá cà phê xuất khẩu xuống thấp nhất trong 4 năm trở lại đây. Riêng 8 tháng đầu năm nay, kim ngạch xuất khẩu cà phê Việt Nam giảm hơn 20% về sản lương và giá trị.

Xuất khẩu cà phê gặp khó và đang ngày càng bị thu hẹp là một lẽ, tuy nhiên bức xúc lớn nhất được cộng đồng doanh nghiệp cà phê phản ánh tại Hội nghị lần này hầu như xoay quanh vấn đề hồ sơ hoàn thuế VAT đầu vào bị các cơ quan thuế "ngâm" quá lâu, khiến họ không còn vốn hoạt động, phải tính đến việc ngưng xuất khẩu. Thậm chí có những doanh nghiệp đã gần nửa năm nay không được hoàn lại hàng chục tỉ đồng thuế VAT nên khả năng phải ngưng xuất khẩu trong niên vụ tới là rất lớn.

Theo ý kiến của ông Vũ Văn Hải, Giám đốc Công ty Haprosimex, quy định kiểm trước hoàn sau của Bộ Tài chính đưa doanh nghiệp xuất khẩu cà phê vào thế bị động, bởi khi bị "chôn" hồ sơ hoàn thuế trong thời gian dài, các doanh nghiệp sẽ rơi vào tình trạng thiếu vốn đầu tư sản xuất kinh doanh, đơn hàng xuất khẩu bị ngưng trệ, dễ dàng mất khách hàng bất cứ lúc nào. Bản thân Công ty Haprosimex từ đầu năm đến nay đã ngưng xuất khẩu cà phê bởi theo lý giải của ông Hải: "Gian lận thuế VAT đã phá vỡ môi trường kinh doanh tại Việt Nam, trong đó những doanh nghiệp làm ăn chân chính lại trở thành nạn nhân. Xác định được mình sẽ khó tồn tại trong môi trường kinh doanh bị phá vỡ như hiện nay nên doanh nghiệp chúng tôi quyết định ngừng xuất khẩu".

Cũng là một nạn nhân bị "ngâm" hồ sơ hoàn thuế, Tổng Giám đốc Công ty XNK Nông sản Packsimex – bà Nguyễn Thị Ngọc Mai cho biết, nếu không được sớm hoàn thuế, đơn vị này sẽ gửi công văn lên Bộ Công Thương, Thành uỷ, UBND TP. Hồ Chí Minh cũng như Tổng cục Thuế xin ngưng xuất khẩu cà phê. Theo đó sẽ có nhiều lao động rơi vào tình trạng mất việc.

Về tầm nhìn xa hơn, ông Lê Tiến Hùng, Phó Tổng giám đốc Công ty Simexco bày tỏ quan ngại nếu như Nhà nước không sớm bỏ rào cản về quy trình hoàn thuế VAT thì chẳng bao lâu nữa các thị trường nhập khẩu truyền thống của cà phê Việt Nam sẽ bị các đối thủ như Brazil, Indonesia chiếm mất. Và như thế không chỉ công sức gây dựng thị trường của nhiều doanh nghiệp xuất khẩu cà phê Việt từ trước đến nay coi như mất trắng mà ngay cả thương hiệu cà phê Việt Nam cũng sẽ dần mất tiếng trên thị trường quốc tế.

Ông Lương Văn Tự, Chủ tịch Vicofa cho biết, không chỉ doanh nghiệp trong nước lo lắng về tình trạng gian lận thuế VAT mà cả doanh nghiệp nước ngoài cũng đang trong trạng thái bất an trước mùa vụ mới. Theo Vicofa, cuối tháng 7/2013, Liên đoàn Cà phê châu Âu (ECF) đã có thư gửi các cơ quan chức năng Việt Nam yêu cầu điều tra tình trạng gian lận thuế trong mua bán cà phê để các thành viên của Liên đoàn này an tâm mà lên kế hoạch mua bán cho niên vụ 2013 - 2014.

Trước những khó khăn hiện nay, các doanh nghiệp thuộc CLB 20 doanh nghiệp xuất khẩu cà phê hàng đầu Việt Nam nêu kiến nghị Bộ Tài chính tạm ngừng hoàn thuế VAT trong vòng một năm (từ tháng 11/2013) để xem xét hoặc chuyển từ phương án kiểm trước - hoàn sau sang hoàn trước - kiểm sau, hoặc nếu được thì đưa mức VAT về 0% đối với một số mặt hàng cà phê.

Ghi nhận kiến nghị của các doanh nghiệp, ông Tự cho biết Hiệp hội sẽ tập hợp các kiến nghị này để gửi về Bộ Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn xem xét. Ngoài ra Vicofa cũng sẽ phối hợp với một số hiệp hội ngành hàng khác như Hiệp hội Hồ tiêu, Hiệp hội Điều để tiến hành đối chất với Tổng cục Thuế và Bộ Tài chính nhằm tìm ra giải pháp phù hợp đối với vấn đề hoàn thuế VAT.

Thanh Thảo