“Chặn tay” gian lận khai báo hải quan điện tử

Ngành Hải quan Việt Nam vừa đưa ra cảnh báo về tình trạng lợi dụng thông thoáng thủ tục hải quan điện tử (HQĐT), trục lợi bất chính của doanh nghiệp (DN). Thời gian tới cơ quan hải quan sẽ áp dụng các biện pháp quản lý rủi ro, đẩy mạnh các biện pháp điều tra chống buôn lậu nhằm kịp thời ngăn chặn những hành vi gian lận buôn lậu, trốn thuế.

Gian lận khai báo HQĐT gia tăng

Theo Tổng cục Hải quan, tính từ 1/10/2009 đến 31/8/2013, toàn ngành Hải quan đã phát hiện, bắt giữ 7.051 vụ vi phạm, trị giá hàng vi phạm ước tính gần 453 tỷ đồng. Các vi phạm tập trung chủ yếu là gian lận qua khai báo về số lượng, chủng loại, trị giá, mã số, thuế suất hàng hóa, gian lận qua hồ sơ, chứng từ ngoại thương, làm giả chứng từ trong bộ hồ sơ hải quan... Thực tế này cho thấy rất nhiều vụ việc vi phạm có biểu hiện cố ý.

Việc áp dụng phương thức HQĐT của ngành Hải quan trong những năm qua đã tạo thuận lợi cho hoạt động xuất nhập khẩu của DN. Luồng xanh sẽ được thông quan hàng hóa ngay. Lợi dụng thông thoáng này, một số DN đã sử dụng nhiều chiêu gian lận, nhằm hưởng lợi bất chính.

Phổ biến là tình trạng, DN mở nhiều tờ khai, truyền tờ khai nhiều lần, nếu bị hệ thống phân vào luồng đỏ (luồng phải kiểm tra thực tế hàng hóa và hồ sơ giấy) thì xin hủy tờ khai, đến khi phân vào luồng xanh thì mới đi làm thủ tục.

Để gian lận, nhiều DN đã khai tên hàng nằm ngoài danh mục quản lý rủi ro, quản lý chuyên ngành của các bộ, ngành, đề được hệ thống phân vào luồng xanh, miễn kiểm cho phép thông quan ngay.

Một số DN đã không khai báo hoặc khai báo sai số lượng, sai mã hàng, thuế xuất hàng hóa, trị giá tính thuế, khai báo hàng hóa một đằng, xuất hàng một nẻo; xuất khống hàng hóa, chiếm dụng tiền hoàn thuế GTGT…; khai báo mặt hàng có thuế thành không thuế.

Đối với những lô hàng xuất khẩu nhiều container, do không quy định ghi số hiệu container nên DN lợi dụng mở nhiều tờ khai cùng một lúc. Khi tờ khai xuất khẩu được miễn kiểm tra hàng hóa (vào luồng xanh), DN có thể ghép các container có chứa hàng lậu vào một trong những tờ khai đã mở.

Có DN đăng ký nhiều tờ khai cho cùng một mặt hàng, cùng số lượng. Sau đó, căn cứ kết quả phân luồng, DN xin hủy tờ khai bị phân luồng đỏ để tránh bị kiểm tra thực tế hàng hóa.

Tăng cường giám sát quản lý

Tại hội nghị chống gian lận khai báo HQĐT vừa diễn ra tại Hà Nội, ngành Hải quan đã đề ra nhiều biện pháp hoàn thiện quy trình kiểm soát hải quan, ngăn ngừa gian lận của DN.

Để ngăn ngừa doanh nghiệp lợi dụng khai báo HQĐT hưởng lợi bất chính, ngành Hải quan sẽ đẩy mạnh công tác thu thập thông tin DN, phân loại DN chấp hành tốt, không tốt pháp luật; bổ sung các chính sách liên quan đến mã số, thuế suất, trị giá tính thuế trên mạng nội bộ của ngành để công chức hải quan hàng ngày có thể cập nhật thông tin, kịp thời. Tăng cường hoạt động thanh tra, kiểm tra sau thông quan không để sót lọt hành vi gian lận trong quá trình thực hiện thông quan điện tử.

Thứ trưởng Bộ Tài chính Đỗ Hoàng Anh Tuấn đã yêu cầu ngành Hải quan phải “hài hòa” giữa việc tạo điều kiện thuận lợi cho DN, nhưng phải quản lý chặt chẽ. Tổng cục Hải quan cần nghiên cứu, tham mưu cho Bộ Tài chính xây dựng chế tài xử phạt có hiệu quả răn đe đối với các hành vi khai sai, hủy tờ khai, khai trùng... Đặc biệt phải làm tốt công tác chống buôn lậu, gian lận thương mại trong HQĐT để thúc đẩy HQĐT, thúc đẩy cải cách hiện đại hóa. Phát huy hiệu quả các phương tiện hỗ trợ (máy soi container, hệ thống camera) vào công tác kiểm soát hoạt động xuất nhập khẩu./.

Trinh Hai