Kinh doanh rau sạch tại Việt Nam: Thiếu niềm tin

Giá của rau quả sạch không hề rẻ trong khi việc chứng minh nguồn gốc xuất xứ, việc gắn các nhãn mác thông tin lại thiếu đồng nhất, thậm chí còn mập mờ; ngay cả tại một số siêu thị đã gắn mác hớ hênh sản phẩm Trung Quốc thành các sản phẩm của Australia, Mỹ, Việt Nam... Những yếu tố này đang khiến người tiêu dùng ngày càng thờ ơ với các sản phẩm rau quả sạch.

Một điều quan trọng mà Việt Nam cho đến nay vẫn chưa mơ tưởng tới sự bùng nổ của ngành nông nghiệp sạch, đó là đầu tư cho rau an toàn nằm ở việc ứng dụng công nghệ cao vào sản xuất với nhà nylon, hệ thống tưới phun và kỹ thuật chăm sóc bón phân, phòng trừ sâu bệnh đều theo quy trình sản xuất rau an toàn, rau sạch... tất cả đều cần đầu tư. Để sản xuất rau sạch, các nhà kinh doanh nông nghiệp phải nghiên cứu, tìm hiểu tình hình thực tế, và học công nghệ sản xuất từ các Viện nghiên cứu rau quả về các tiến bộ khoa học kỹ thuật. Chọn giống rau có năng suất tốt và chất lượng cao cũng cần phải học. Đầu tư thì tốn kém là vậy nhưng so với kinh doanh khác thì thu nhập từ nông nghiệp thực sự không làm cho các nhà đầu tư mặn mà. Phần nào là vì một phần chi phí công sức đã chưa hạch toán đầy đủ theo phương thức hạch toán công nghiệp.

Theo định hướng của UBND TP. Hà Nội, sẽ có 80% diện tích sản xuất rau an toàn, và sẽ kiểm soát được chất lượng theo tiêu chuẩn cho 100% sản phẩm rau được tuyên bố là an toàn khi đưa ra thị trường. Ước tính tại Hà Nội hiện nay chỉ khoảng 100 héc-ta là vùng sản xuất rau sạch. Ngành kinh doanh này hiển nhiên còn nhiều tiềm năng, vì hiện tại mới chỉ đáp ứng chưa tới 10% nhu cầu tiêu dùng rau của các hộ gia đình Hà Nội.

Tình hình ở TP. HCM cũng không khác biệt bao nhiêu. Rau ở TP.HCM phần nhiều được cung cấp từ Đà Lạt, là nơi có khí hậu và thổ nhưỡng phù hợp với việc trồng trọt. Ở Đà Lạt cũng có nhiều công ty kinh doanh rau, hoa quả. Nhưng sản lượng có thể gọi là sạch cũng khá hạn chế, bởi lẽ ngay diện tích trồng cũng đã hạn chế. Trồng rau an toàn theo quy chuẩn cao cấp thì cũng cần đầu tư không ít.

Trên địa bàn Hà Nội rất nhiều điểm bán và hệ thống các siêu thị bán rau quả sạch như: siêu thị Fivimart, siêu thị Intimex, siêu thị Big C Thăng Long, các hệ thống rau sạch của Ánh Dương, Hội nông dân Việt Nam… Nhưng tình trạng chung của hệ thống siêu thị, cửa hàng là lẻ tẻ khách vào mua nông sản. Người tiêu dùng rất mong muốn có được rau, củ, quả an toàn, đảm bảo chất lượng nhưng lại thờ ơ với chính những nông sản theo tiêu chuẩn VietGAP. Tại sao lại như vậy? Qua khảo sát thực tế cho thấy, nhiều sản phẩm bày bán ở chính các điểm bán rau – củ – quả sạch cũng lại gây nghi ngờ cho người mua. Bởi giá của rau quả sạch không hề vừa túi tiền của người tiêu dùng mà thường “một tấc lên trời” đắt gấp đôi, gấp ba, ngang ngửa với thịt cá. Trong khi đó, việc chứng minh nguồn gốc xuất xứ, việc gắn các nhãn mác thông tin lại thiếu đồng nhất, thậm chí còn mập mờ, có sản phẩm gắn mác “sạch” nhưng chỉ buộc dây nilong in tên hợp tác xã sản xuất mà không có tem chứng nhận; hay khi sản phẩm được cho vào bao cẩn thận nhưng không niêm phong, có bao ghi nơi sản xuất và có bao lại để trắng.

Theo Sở Công Thương Hà Nội, kết quả hoạt động của của các điểm bán rau sạch nội thành không được như kỳ vọng. Mặc dù số lượng rau tiêu thụ trên địa bàn đã tăng về số lượng và chất lượng, nhưng lượng rau tiêu thụ tại các điểm bán rau an toàn vẫn hạn chế. Nguyên nhân chính không phải là vì giá mà vì người dân vẫn chưa thực sự tin tưởng rau được bán tại các địa điểm này là sạch. Sự nghi ngờ này không phải là vô lý.

Tất cả bởi sự nhập nhằng trong tổ chức kinh doanh và tiêu thụ. Điều này khiến cho người trồng rau an toàn thì lo ế, còn người tiêu dùng thì cứ mỏi mắt đi tìm niềm tin vào rau sạch. Vì thế nên, phần lớn người tiêu dùng vẫn mua rau tại các chợ xanh, chợ cóc, chợ tạm gần nơi sinh sống bởi rau vừa tươi, vừa rẻ hơn. Có thể thấy rằng, để sản phẩm rau –củ - quả sạch phát triển, hạn chế các sản phẩm không đảm bảo vệ sinh an toàn thực phẩm trên thị trường, câu chuyện không chỉ cứ khuyên người tiêu dùng phải trở thành “người thông minh”, mà rất cần sự vào cuộc quản lý – giám sát của chính quyền. Cơ quan quản lý thị trường phải thực sự vào cuộc, trước hết là cần giám sát các điểm bán rau – củ - quả sạch và công bố thông tin hướng dẫn người tiêu dùng nhận diện các qui chuẩn, qui cách về sản phẩm sạch.

Đỗ Ngọc