Cơ cấu FDI chuyển biến mạnh

Theo thông tin từ Bộ Kế hoạch và Đầu tư, tốc độ tăng trưởng kinh tế ước đạt 6,2-6,4% trong quý II/2010. Với đà tăng trưởng này đã giúp GDP 6 tháng ước tăng 6-6,1%, gần bằng chỉ tiêu đề ra cho cả năm 2010 là 6,5% và vượt xa thời điểm cùng kỳ năm ngoái (5,32%).

Con số này có sự đóng góp không nhỏ của các doanh nghiệp FDI tại Việt Nam.6 tháng đầu năm 2010, lượng đầu tư trực tiếp nước ngoài đã tăng 5,9% so với cùng kỳ năm 2009 và đạt tới 5,4 tỷ USD.

FDI chuyển hướng vào bất động sản và du lịch dịch vụ

Theo thống kê, 6 tháng đầu năm 2010 , vốn đăng ký mới tiếp tục tăng với 78 dự án được cấp giấy chứng nhận đầu tư, trị giá trên 800 triệu USD, tốc độ giải ngân giải ngân tăng 7%... Tính bình quân mỗi tháng giải ngân 900 triệu USD là con số khá ấn tượng của FDI tại Việt Nam so với nhiều năm trước. Điều đáng mừng không chỉ là những con số mà thực chất, tình hình sản xuất của khu vực có vốn đầu tư nước ngoài cho thấy sự phục hồi mạnh mẽ của khu vực này sau khủng hoảng. Xuất khẩu trong 6 tháng, kể cả dầu thô của FDI đã tăng, ước đạt 17,2 tỷ USD, tăng 26,2% so với cùng kỳ. Không kể dầu thô, kim ngạch xuất khẩu của FDI ước đạt 14,6 tỷ USD, tăng 39,5% so với cùng kỳ năm trước. Nếu tính cả cấp mới và tăng vốn trong 6 tháng đầu năm 2010, các nhà đầu tư nước ngoài đã đăng ký vốn tới 8,43 tỷ USD, bằng khoảng 81% cùng kỳ năm trước. Các chuyên gia kinh tế dự báo, với tốc độ phát triển này, lượng FDI đầu tư vào Việt Nam năm nay sẽ đạt tới 10-11 tỷ USD, tăng khoảng 10% so với 2009.

FDI đầu tư vào Việt Nam có xu hướng giảm trong các ngành sản xuất công nghiệp và tập trung tăng đầu tư vào lĩnh vực dịch vụ, bất động sản. Ông Koichi Takano, Phó trưởng đại diện Tổ chức Xúc tiến Thương mại Nhật Bản (Jetro) tại Hà Nội cho biết, những nhà đầu tư thông qua tổ chức này tìm kiếm cơ hội đầu tư vào Việt Nam gần đây đã có sự thay đổi về nhu cầu đầu tư. Sự quan tâm đến phát triển hoạt động sản xuất, chế biến, chế tác đã giảm nhiều so với giai đoạn trước. Không riêng các nhà đầu tư Nhật Bản, thực tế, các nhà đầu tư Mỹ cũng đẩy mạnh đầu tư sang lĩnh vực bất động sản và du lịch dịch vụ và đẩy mạnh kinh doanh xuất nhập khẩu hàng hóa.

Theo Cục Đầu Tư nước ngoài Bộ Kế hoạch và Đầu tư, cơ cấu vốn FDI chuyến biến mạnh từ năm 2001 – 2009. Giai đoạn đầu FDI tập trung mạnh vào lĩnh vực công nghiệp và xây dựng (chiếm 85%) thì năm qua, đầu tư vào lĩnh vực này chỉ còn 22% tổng vốn đầu tư. Riêng đầu tư vào lĩnh vực dịch vụ tăng từ 7% lên tới 77%. Tỷ trọng doanh nghiệp liên doanh giảm từ 70% xuống còn 20% và các doanh nghiệp 100% vốn đầu tư nước ngoài tăng lên tới 70%. Theo thống kê của Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF) dòng vốn đầu tư nước ngoài đổ vào khu vực chế tác thuộc công nghệ cao và đầu tư dài hạn đã giảm xuống đáng kể và có những bước đi thụt lùi.

Mới đây một số DN Mỹ đã đến TP. Hồ Chí Minh để tìm kiếm cơ hội đầu tư. Đây là những DN lớn quan tâm tới hạ tầng, y tế, công nghệ thông tin, giáo dục, năng lượng... đều là những lĩnh vực Việt Nam ưu tiên đầu tư. Có lẽ đã đến thời điểm Việt Nam lựa chọn được các nhà đầu tư chứ không để đầu tư ồ ạt thiếu định hướng như trước đây. Phó Chủ tịch hãng Oracle, ông Joseph Alhadeff cho biết, doanh nghiệp này sẽ chú ý đầu tư nâng cấp công nghệ băng thông rộng, tăng khả năng ứng dụng công nghệ thông tin và hỗ trợ các dự án giáo dục tại Việt Nam.

Theo phân tích của các chuyên gia kinh tế, ngành dịch vụ - gồm dịch vụ tài chính, y tế và giáo dục – sẽ phát triển rất nhanh trong thập niên tới. Các DN FDI vốn rất nhanh nhạy với kinh tế thị trường nên việc chuyển hướng đầu tư để sinh lợi nhuận cao là điều tất yếu của sự phát triển.

Trải thảm đỏ nhưng cần quản lý nghiêm minh

Để thu hấp dẫn môi trường đầu tư, Việt Nam đã có rất nhiều chính sách “trải thảm đỏ” thu hút đầu tư nước ngoài kèm theo nhiều chính sách ưu đãi. Tuy nhiên, những ưu đãi lớn từ Chính phủ Việt Nam cho các nhà đầu tư thường không đi kèm với những cam kết thực thi của các nhà đầu tư nên dẫn đến việc năm 2009, một tỉnh phía Nam công bố có đến 40% doanh nghiệp FDI trên địa bàn báo cáo thua lỗ. Điều này khiến dư luận hoài nghi về khả năng cạnh tranh của các dự án có vốn đầu tư FDI và sự “lách luật” của một số doanh nghiệp. Hơn nữa, những cam kết về bảo vệ môi trường Việt Nam còn chưa chặt chẽ cũng dẫn tới một số sai phạm nghiêm trọng gây ảnh hưởng tới môi trường Việt Nam như vụ của công ty Vedan, TungQuang...

Theo GS. Nguyễn Mại, sự phối hợp giữa Trung ương và địa phương còn lỏng lẻo khiến việc phân cấp chưa chặt chẽ. Ví dụ việc đầu tư ồ ạt của các dự án xi măng, chế tạo thép, sân Golf... khiến quy hoạch tổng thể bị phá vỡ. Nhận thức trong quản lý của địa phương chưa thống nhất với Trung ương nên việc đầu tư trở nên thiếu chiến lược. “Nhiều nơi chạy theo thành tích, số lượng dự án mà không trú trọng tới chất lượng ảnh hưởng cần đối tổng thể nền kinh tế”, Cục Trưởng Cục Đầu tư Nước ngoài Đỗ Nhất Hoàng cho biết. Tới giai đoạn này, Việt Nam đã tiến tới việc được quyền lựa chọn nhà đầu tư. Vì vậy việc quản lý chặt chẽ theo Pháp luật là điều cần làm.

Kim Phượng